II OZ 1369/15

II OZ 1369/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Op 415/15 - Postanowienie WSA w Opolu z 2016-02-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 182
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P., A. Z. i M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt II SA/Op 415/15 oddalające wniosek M. P., A. Z. i M. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P., A. Z. i M. Z. na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie kosztów przechowywania broni w depozycie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt II SA/Op 415/15 oddalił wniosek M. P., A. Z. i M. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P., A. Z. i M. Z. na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie kosztów przechowywania broni w depozycie.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku ze złożeniem do depozytu w dniu 2 marca 2009 r. przez M. P., A. Z. i M. Z. - ustawowe spadkobierczynie zmarłego B. Z. - broni stanowiącej własność spadkodawcy, Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu pismem z dnia [...] lutego 2015 r. wezwał spadkobierczynie do zapłaty kwoty 9.360,56 zł z tytułu opłaty za zdeponowanie broni i amunicji.
Powyższe pismo zostało doręczone stronom odpowiednio w dniach 23 lutego 2015 r., 27 lutego 2015 r. i 16 lutego 2015 r., co wynika z pocztowych potwierdzeń odbioru (k. 111 - 113 akt administracyjnych). W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), stanowi ono inny niż określone w pkt 1-3, akt lub czynność i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty - do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a.
Następnie skarżące w dniu 12 marca 2015 r. skierowały pismo do Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 marca 2015 r., zatytułowane "Wniosek o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty albo o odroczenie spłaty", w którym wskazały, że nie kwestionują kwoty należności za przechowywanie broni, ale prosiły o ulgę w jej zapłacie z uwagi na sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową oraz wysokość dochodów.
Na wezwanie organu wnioskodawczynie w piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oświadczyły, że nie uznają roszczenia i kwestionują obowiązek zapłaty zobowiązania przede wszystkim co do zasady, ale także z ostrożności - co do jego wysokości oraz okresu, za jaki naliczono opłaty za przechowywanie broni. Ponadto wskazały, że pouczenie zawarte w wezwaniu do zapłaty z dnia [...] lutego 2015 r. było niejasne i niezrozumiałe. W związku z tym, powołując się na orzecznictwo, wywiodły, że skoro wynikający z art. 52 § 3 P.p.s.a. termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa jest terminem procesowym, to w tym przypadku powinien zostać przywrócony. Wyraziły nadzieję, że organ dokona zmiany swego stanowiska.
Minister Spraw Wewnętrznych przekazał powyższe pismo skarżących Opolskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Policji jako organowi właściwemu do rozpoznania wszystkich podniesionych okoliczności i podjęcia ewentualnych działań naprawczych oraz udzielenia zainteresowanym odpowiedzi.
Opolski Komendant Wojewódzki Policji potraktował przekazane pismo jako skargę powszechną i pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. zawiadomił wnioskodawczynie o sposobie jej załatwienia w trybie art. 237 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że wszystkie zarzuty uznaje za bezzasadne. Odnośnie prawidłowości pouczenia zawartego w wezwaniu z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdził, że skarżące nie złożyły wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego wezwaniem z dnia [...] lutego 2015 r., a oczekiwały, że wierzyciel sam zweryfikuje swoje stanowisko.
Pismo z dnia 3 czerwca 2015 r. zostało doręczone A. Z. w dniu 15 czerwca 2015 r., a dla M. P. było awizowane, pierwszy raz w dniu 10 czerwca 2015 r.
W dniu 3 lipca 2015 r. M. P., A. Z. i M. Z. złożyły do Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji wniosek z dnia 1 lipca 2015 r. o przywrócenie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a., w stosunku do wezwania z dnia [...] lutego 2015 r. We wniosku tym wskazały, że pismo z dnia [...] czerwca otrzymały w różnych datach, przy czym M. Z. otrzymała je dopiero w dniu [...] czerwca 2015 r., a skoro zostały wezwane do zapłaty solidarnie, to w tym dniu ustała, ich zdaniem, przyczyna uchybienia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywołanego czynnością materialno-techniczną z dnia [...] lutego 2015 r. oraz pouczył o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.
Powyższe pismo zostało doręczone M. P. w dniu 7 sierpnia 2015 r., a przesyłka kierowana do A. Z. była dwukrotnie awizowana, pierwszy raz w dniu 27 lipca 2015 r., drugi raz w dniu 4 sierpnia 2015 r.
W dniu 22 sierpnia 2015 r. M. P., A. Z. i M. Z. złożyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2015 r. Jednocześnie ze skargą złożyły wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżące podniosły, że pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. było dla nich całkowicie niejasne i niezrozumiałe. Wyjaśniły, że z tej przyczyny złożyły do Ministra Spraw Wewnętrznych wniosek o udzielenie ulg w spłacie należności za przechowywanie broni, zaś po otrzymaniu odpowiedzi, zawartej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r., były przekonane, że organ sam zmieni swoje stanowisko w kwestii obciążania ich kosztami przechowania broni. Tymczasem w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r., doręczonym w dniu [...] czerwca 2015 r., organ stwierdził, że jedyną drogą do zakwestionowania wezwania z dnia [...] lutego 2015 r. było złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wskazał na możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Na skutek wniesienia takiego wniosku, organ pismem z dnia [...] lipca 2015 r. odmówił jednak przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżące stwierdziły, że termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, gdyż wprawdzie A. Z. nie otrzymała pisma z dnia [...] lipca 2015 r., ale dowiedziała się o nim od matki M. Z. oraz siostry M. P. Zdaniem skarżących, z ich wyjaśnień wynika niewątpliwie, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy z powodu całkowicie niejasnego i niezrozumiałego pouczenia o terminie, sposobie i trybie złożenia skargi na wezwanie do zapłaty oraz z uzyskiwanych dalszych sprzecznych informacji.
W motywach postanowienia oddalającego wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podniósł, że skarżone pismo Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2015 r. zostało doręczone skarżącym w dniach 16, 23 i 27 lutego 2015 r. Od tych dat dla każdej ze skarżących rozpoczął bieg 14-dniowego terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa wywołanego powyższą czynnością, stosownie do pouczenia zawartego w treści ww. pisma. W terminie otwartym do wniesienia wezwania przez A. Z. , której pismo z dnia [...] lutego 2015 r. doręczone zostało 27 lutego 2015 r., skarżące złożyły wprawdzie wniosek z dnia [...] marca 2015 r. o umorzenie należności określonej przez Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, jednak z uwagi na zawartą w nim treść, nie zawierającą stwierdzeń kwestionujących nałożony obowiązek i jego wysokość, pismo to nie może, zdaniem Sądu, zostać uznane za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Za tego rodzaju wezwanie może zostać potraktowane pismo skarżących z dnia [...] kwietnia 2015 r., które wniesione jednak zostało z uchybieniem terminu. Z uwagi na udzielenie przez Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu odpowiedzi w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r., rozpoczął z kolei bieg 30-dniowy termin liczony od dnia otrzymania tego pisma przez skarżące. Strona jednak w wyznaczonym terminie, który upływał w dniu [...] lipca 2015 r. skargi nie wniosła, lecz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia naruszenia prawa wraz z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. organ stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu.
Rozważając kwestię zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność organu z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd stwierdził, że z uwagi na brak w aktach dokumentów pozwalających ustalić datę doręczenia pisma z dnia 22 lipca 2015 r. trzeciej ze skarżących – M. Z., nie jest możliwe stwierdzenie na tej podstawie, czy wniosła ona o przywrócenie terminu do złożenia skargi zachowując wymagany 7-dniowy termin. Sąd jednak uznał za niecelowe wzywanie stron o wyjaśnienie, w jakiej dacie to doręczenie nastąpiło. Powodem takiej decyzji Sądu, był fakt, że nawet przyjęcie, że skarżące zachowały wymagany 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, to wniosek ten i tak nie mógłby zostać rozstrzygnięty pozytywnie.
Zdaniem Sądu, wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie mógł odnieść zamierzonego skutku, ponieważ skarżące nie wykazały braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się do podnoszonej przez strony kwestii nieprawidłowego pouczenia zawartego w wezwaniu do zapłaty z dnia [...] lutego 2015 r., Sąd wskazał, iż nie wzbudza ono żadnych wątpliwości co do jego treści. Jest sformułowane w sposób czytelny i zrozumiały nawet dla osób nieposiadających fachowego wykształcenia. Jednoznacznie wskazano w nim na możliwość zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym piśmie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu - w terminie 14 dni od otrzymania wezwania do zapłaty - do usunięcia naruszenia prawa. Dostrzec ponadto przyjdzie, że z przebiegu sprawy udokumentowanego w treści przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż skarżące początkowo nie zamierzały kwestionować wezwania do zapłaty z dnia [...] lutego 2015 r. Wręcz przeciwnie - zdecydowały się na złożenie do Ministra Spraw Wewnętrznych wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania określonego w tym wezwaniu. Dopiero po uzyskaniu odpowiedzi tego organu postanowiły zakwestionować wezwanie do zapłaty. Z powyższych względów, wskazywane przez skarżące okoliczności nie mogą stanowić o braku ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosły M. P., A. Z. i M. Z. podnosząc, że pouczenie zawarte w wezwaniu z dnia [...] lutego 2015 r. do zapłaty kwoty 9.360,56 zł tytułem kosztów przechowywania dwóch sztuk broni w okresie od 1 lipca 2009 r. do 18 czerwca 2014 r. nie było prawidłowe, czytelne i zrozumiałe dla osób nieposiadających fachowego wykształcenia. Relacjonując przebieg postępowania administracyjnego strona podkreśliła, że Opolski Komendant Wojewódzki Policji naruszył zasadę zawartą w art. 9 k.p.a. i przez celową dezinformację usiłował wprowadzić skarżące w błąd oraz nie dopuścić do wniesienia skargi na jego czynność jako organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Celem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie czy strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Wskazana w art. 86 § 1 P.p.s.a. przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
Nie jest w niniejszej sprawie kwestionowane, że skarżące wniosły z uchybieniem terminu skargę na czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] lutego 2015 r. stanowiącą wezwanie do opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, przedmiotowa czynność stanowi czynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., w związku z czym przed wniesieniem skargi koniecznym jest wyczerpanie trybu zaskarżenia w postaci wystosowania do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od doręczenia pisma, stosownie do art. 52 § 3 P.p.s.a. Wtedy bowiem otwiera się termin do wniesienia skargi. Stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Jako zasadniczą przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na powyższą czynność skarżące wskazywały brak należytego pouczenia strony przez organ o terminie i trybie wniesienia skargi na przedmiotowe wezwanie do zapłaty. W ocenie strony następstwem powyższego było uchybienie przez stronę terminowi do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Oceniając argumentację skarżących zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w kontekście przytoczonej wyżej wykładni przepisów ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na przedmiotową czynność Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji. Należy bowiem zauważyć, że w pouczeniu zawartym w wezwaniu do zapłaty z dnia [...] lutego 2015 r. jednoznacznie wskazano na możliwość zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym piśmie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu - w terminie 14 dni od otrzymania wezwania do zapłaty - do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 P.p.s.a. Wbrew stanowisku skarżących, pouczenie to w swojej treści skonstruowane jest w sposób czytelny i zrozumiały, zaś jego właściwie zrozumienie nie powinno sprawiać trudności. Do jego interpretacji nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji i wiedzy prawniczej. Trzeba również podkreślić, iż w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co treści tego pouczenia strona mogła zwrócić się do organu o ich wyjaśnienie. W terminie otwartym do wniesienia skargi skarżące nie podjęły jednak żadnych kroków w tym celu, przez co nie dołożyły należytej staranności w dopilnowaniu swoich interesów. Dlatego też Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nie można przyjąć jakoby uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez ich winy.
Nadmienić należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd, że skarżące początkowo nie zamierzały kwestionować wezwania do zapłaty z dnia [...] lutego 2015 r. Powyższe potwierdza fakt złożenia do Ministra Spraw Wewnętrznych wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania określonego w tym wezwaniu. Dopiero na skutek odpowiedzi organu, skarżące zdecydowały się na uruchomienie procedury zmierzającej do wzruszenia wezwania z 2015 r. Uchybienie zatem terminu do wniesienia skargi na powyższą czynność organu nie było wywołane zawinionym działaniem organu i brakiem jasnego pouczenia co do terminu, trybu i sposobu wnoszenia skargi, a wynikało z przyjętego przez skarżące sposobu działania.
Reasumując należy wskazać, że podnoszona przez stronę kwestia braku czytelnego i zrozumiałego pouczenia, w sytuacji gdy było ono prawidłowo i jasno sformułowane, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Na skarżących spoczywa bowiem obowiązek dołożenia należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, co w niniejszym przypadku sprowadzało się do uważnego przeczytania pouczenia. Nieuwagi czy też zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.