II OZ 1339/25

II OZ 1339/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 535
§ 2 ust. 3 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu  przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178, art. 184, art. 197 § 2, art. 198, art. 214 § 1, art. 220 § 1 i 3, art. 230, art. 239 § 1 i 2, art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K., K. P., R. P. i D.1 K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1118/25 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D. K. i K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 248/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie D. K. i K. P. 2. odrzucić zażalenie D.1 K. i R. P..
Uzasadnienie
D. K. i K. P. (dalej jako Skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 248/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarga ta nie została opłacona. W skardze tej brak było wniosku skarżących o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu sądowego.
Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie zarządzeniem z 20 maja 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1118/25 wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.) i § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535, dalej jako rozporządzenie) wezwał skarżące do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
D. K., D.1 K., K. P. i R. P. wnieśli zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału, występując m.in. z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie zwolnienia ich od kosztów sądowych w całości. Podnoszą, że nie są w stanie ponieść "opłaty łącznej 74.000 zł lub legalizacji na kwotę na 3.650.000 zł, gdyż nie ma w Polsce takiej osoby, która mogłaby ponieść takie koszty procesowe. Nie stać ich na uiszczenie kwoty, którymi zostali obarczeni. Nie godzą się na okradanie ich budżetu domowego na kilkadziesiąt tysięcy złotych czy na kilka milionów. Musiały by zaciągnąć kredyt na opłacanie działań administracyjnych, na co nie godzą się i takiej decyzji nie podejmą. Nie stać ich nas wpisy sądowe i opłatę adwokata z wyboru bowiem musiałyby liczyć się z kosztami na poziomie 124.000 zł.
Wskazują, że wydanie zarządzenia bez rozpoznania wniosku o zwolnienie z kosztów narusza art. 246 § 1 P.p.s.a. Wysokość wpisów sądowych w licznych sprawach, które zainicjowali przekracza ich możliwości finansowe. Wielokrotnie naliczono im opłaty za te same sprawy, co uniemożliwia im realizację prawa do sądu. Wydatki, które muszą ponieść są nieproporcjonalne do ich dochodów i uniemożliwiają im korzystanie z prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie D. K. i K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, zażalenie D.1 K. i R. P. podlega odrzuceniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznając zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi nie bada dlaczego skarżące nie uiściły wpisu np. ilości toczących się postępowań sądowych czy administracyjnych, które zainicjowały skargą ale bada czy w konkretnej sprawie z wniesionej skargi skarżące zgodnie z przepisami powinny były uiścić wpis sądowy i czy powinny to zrobić w takiej wysokości jak wskazał to Przewodniczący Wydziału w skierowanym do nich wezwaniu. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia, legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżące wpisu i w jakiej wysokości.
Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy obowiązek uiszczenia przez skarżące wpisu od skargi istniał i wysokość tego wpisu została określona w zaskarżonym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału prawidłowo.
Analiza treści wniesionej do Sądu skargi potwierdza, że wnosząc skargę skarżące nie wystąpiły z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie całkowitym czy też częściowym odnośnie zwolnienia z kosztów sądowych. Taki wniosek pojawia się dopiero na etapie zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do wpisu. Zatem dysponując skargą pozbawioną wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Przewodniczący Wydziału postąpił prawidłowo wzywając skarżące do uiszczenie wpisu od skargi.
Argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem skarżonego zarządzenia. Okoliczność wystąpienia przez skarżące z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu, nie wystąpiła jednocześnie z wniesieniem skargi i nie mogła być oceniana w kontekście legalności zarządzenia Przewodniczącego.
Kwota wpisu jest adekwatna do realiów sprawy albowiem wpis ten dotyczy skargi na decyzję z zakresu budownictwa i architektury. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu budownictwa i architektury 500 złotych.
Obowiązek uiszczenia wpisu istniał ponieważ skarżące przed złożeniem skargi lub równocześnie z jej wniesieniem nie zainicjowały wnioskiem postępowania o prawo pomocy i nie uzyskały zwolnienia od kosztów sądowych z powodów ustawowych wskazanych w art. 239 § 1 i 2 P.p.s.a., w szczególności nie uzyskały prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, do których zaliczyć należy wpis sądowy.
Obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikał z zestawienia art. 214 § 1 P.p.s.a., art. 220 § 1 P.p.s.a. i art. 230 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
Jak stanowi art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2).
W myśl art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. Przewodniczący Wydziału wzywa stronę wnoszącą skargę do opłacenia należnego od niej wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia.
Wobec powyższego skarżące powinny były skargę opłacić. W konsekwencji Przewodniczący Wydziału słusznie wezwał je zaskarżonym zarządzeniem do uiszczenia wpisu. Dla prawidłowości wezwania nie ma znaczenia to w ilu jeszcze innych sprawach skarżące wniosły skargi i są zobligowane do uiszczenia od nich przewidzianych prawem wpisów sądowych.
W związku z powyższym Przewodniczący Wydziału VII zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. mając na uwadze, że wnosząc skargę Skarżące nie uiściły wymaganego przepisami wpisu sądowego od skargi oraz nie uzyskały ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, postąpił zgodnie z prawem wzywając je solidarnie do uiszczenia tegoż wpisu w wysokości 500 zł. W ocenie NSA, nie było zatem podstaw do zakwestionowania przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Zażalenie wniesione zaś przez D.1 K. i R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 198 P.p.s.a. przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Zatem w sprawach zażaleń na zarządzenie Przewodniczącego wydziału stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D.1 K. i R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu D. K. i K. P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ osoby te nie były adresatami tego zarządzenia o wpisie. Były nią wyłącznie skarżące.
Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D.1 K. i R. P..
W związku z powyższym NSA na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.