II OZ 1290/08

Naczelny Sąd Administracyjny2008-12-11
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo pomocyustanowienie radcy prawnegosytuacja materialnanieruchomościdochodykoszty postępowaniasądy administracyjnezażalenie

NSA uchylił postanowienie WSA o odmowie przyznania prawa pomocy, wskazując na potrzebę zbadania realnych możliwości uzyskania dochodu z posiadanych przez skarżącą nieruchomości.

H. T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, wskazując na niskie dochody i wysokie wydatki. WSA odmówił, uznając, że posiadane nieruchomości mogą stanowić zabezpieczenie kredytu lub źródło dochodu. NSA uchylił to postanowienie, podkreślając, że samo posiadanie majątku nie wyklucza prawa pomocy, a sąd powinien zbadać realne możliwości uzyskania z niego dochodu, zamiast sugerować zaciąganie pożyczek.

H. T. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, argumentując swoją trudną sytuację materialną – utrzymuje się z emerytury w wysokości 1566,85 zł, przy miesięcznych wydatkach 1300 zł, nie licząc kosztów żywności i ubrania. Posiadała również chatę drewnianą, mieszkanie spółdzielcze i nieruchomość rolną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (WSA) oddalił jej wniosek, uznając, że sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania pomocy, a posiadane nieruchomości mogą być źródłem dochodu lub zabezpieczeniem kredytu. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił postanowienie WSA. NSA podkreślił, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym, w zależności od wykazania niemożności poniesienia kosztów. Sąd zwrócił uwagę, że WSA nie zbadał realnych możliwości uzyskania dochodu z posiadanych przez skarżącą nieruchomości, a jedynie zasugerował zaciągnięcie pożyczki lub kredytu, co uznał za niezasadne. NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji powinien był wezwać skarżącą do wyjaśnienia tych kwestii zgodnie z art. 255 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, samo posiadanie majątku nie wyklucza prawa pomocy. Sąd powinien zbadać realne możliwości uzyskania dochodu z tego majątku.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie przyjął, iż posiadanie nieruchomości automatycznie pozwala na pokrycie kosztów postępowania lub zaciągnięcie kredytu. Sąd powinien zbadać realne możliwości uzyskania dochodu z majątku, a nie tylko jego posiadanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

PPSA art. 246 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym lub częściowym, w zależności od wykazania niemożności poniesienia kosztów postępowania lub pełnych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.

Pomocnicze

PPSA art. 255

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentacji w przedmiocie sytuacji majątkowej, jeśli budzi ona wątpliwości.

PPSA art. 185 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.

PPSA art. 197

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji nie zbadał realnych możliwości uzyskania dochodu z posiadanych przez skarżącą nieruchomości. Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie możliwości uzyskania dochodu z majątku.

Godne uwagi sformułowania

O rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy nie przesądza bowiem samo posiadanie majątku, lecz możliwość jego wykorzystywania w celu osiągnięcia dochodu. Nie sposób jednak zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, aby nieruchomości skarżącej, w tym mieszkanie, stały się przedmiotem zabezpieczenia pożyczki zaciągniętej w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście posiadania przez stronę majątku (nieruchomości) i konieczności badania realnych możliwości uzyskania z niego dochodu."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji osób fizycznych ubiegających się o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy podchodzą do prawa pomocy i jak ważne jest dokładne badanie sytuacji materialnej strony, a nie tylko powierzchowne analizowanie posiadanych aktywów.

Posiadasz nieruchomość? To nie znaczy, że nie należą Ci się darmowe porady prawne!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 1290/08 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2008-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1006/07 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2008-03-26
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 246 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1006/07 o oddaleniu wniosku H. T. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi H. T. na decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2003 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji zobowiązującej do przebudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
H. T. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie jej skargi na decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2003 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji zobowiązującej do przebudowy rowu.
We wniosku tym skarżąca wskazała, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 1566,85 zł. Miesięczne wydatki z tytułu czynszu, opłat za media, zakupu leków oraz wynajęcia osoby do pomocy wynoszą łącznie 1300 zł. Ponadto z wniosku wynika, iż skarżąca posiada chatę drewnianą o pow. 60 m- , mieszkanie spółdzielcze o pow. 29,9 m- oraz nieruchomość rolną o pow. 1,01 ha.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na skutek sprzeciwu skarżącej, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1006/07, oddalił wniosek H. T. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd przywołując treść art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, iż sytuacja majątkowa i dochodowa skarżącej nie daje podstaw do przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Sąd przyznał, iż przy stosunkowo wysokich dochodach skarżąca wydaje ich większość na niezbędne potrzeby, jednakże posiada mieszkanie i nieruchomość gruntową, z których może osiągnąć pożytki. Jeżeli natomiast w chwili obecnej nie posiada niezbędnych środków finansowych, może, z uwagi na wysokość emerytury i przysługujące jej prawo własności nieruchomości, uzyskać pożyczkę lub kredyt.
H. T. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie wskazując na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, iż posiadany przez nią drewniany dom wymaga natychmiastowego remontu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Podkreślenia wymaga, że w przypadku, gdy sytuacja materialna strony budzi wątpliwości, Sąd zgodnie z art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentacji w tym przedmiocie.
W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że przy dochodach 1500 zł miesięcznie jej stałe wydatki, nie wliczając w to kosztów żywności i ubrania, wynoszą 1300 zł. Mając powyższe na względzie, trudno przyjąć, aby sytuacja majątkowa skarżącej pozwalała na poczynienie oszczędności w celu opłacenia pomocy prawnej. Odnosząc się natomiast do kwestii posiadanych przez skarżącą nieruchomości stwierdzić należy, iż wprawdzie posiadanie majątku, w tym szczególnie nieruchomości z reguły nie przemawia za zasadnością przyznawania prawa pomocy, jednak powołując się na posiadanie majątku Sąd powinien rozważyć realne możliwości wykorzystania przez skarżącą tego majątku w celu osiągnięcia dochodu z przeznaczeniem na pokrycie kosztów postępowania. O rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy nie przesądza bowiem samo posiadanie majątku, lecz możliwość jego wykorzystywania w celu osiągnięcia dochodu. Nie sposób jednak zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, aby nieruchomości skarżącej, w tym mieszkanie, stały się przedmiotem zabezpieczenia pożyczki zaciągniętej w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego.
Natomiast kwestia możliwości uzyskiwania dochodów z posiadanych nieruchomości, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ogóle nie została przez Sąd zbadana. Mając zaś na względzie treść art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji powinien wezwać skarżącą do wyjaśnienia jakie są realne możliwości uzyskania dochodu z tytułu posiadanej przez nią nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI