II OZ 1265/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-12-16
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiprawo pomocyzwolnienie od kosztów sądowychorganizacja pożytku publicznegokoszty sądowepostępowanie sądowoadministracyjneuzgodnienie warunków zabudowyzagospodarowanie przestrzenneochrona środowiska

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie WSA o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z powodu nieuzupełnienia braków formalnych.

Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy, powołując się na zwolnienie ustawowe dla organizacji pożytku publicznego. WSA pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, w tym niezłożenia wniosku na urzędowym formularzu. NSA oddalił zażalenie, potwierdzając, że organizacje pożytku publicznego nie są automatycznie zwolnione z opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiego zwolnienia.

Sprawa dotyczyła zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które pozostawiło bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie domagało się zwolnienia od kosztów sądowych, opierając się na art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis ten wymaga odniesienia do przepisów odrębnych, a ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera takiego zwolnienia dla organizacji pożytku publicznego, wskazując jednocześnie na zamknięty katalog podmiotów zwolnionych w art. 239 ustawy. Stowarzyszenie nie uzupełniło również braków formalnych wniosku, w tym nie złożyło go na urzędowym formularzu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie jedynie wskazuje, że zwolnienie przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych, a przepisy PPSA nie przewidują takiego zwolnienia dla organizacji pożytku publicznego. W związku z tym, organizacja chcąca uzyskać zwolnienie musi złożyć wniosek spełniający wymogi formalne, w tym na urzędowym formularzu, zgodnie z przepisami o prawie pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja pożytku publicznego nie jest ustawowo zwolniona z opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwolnienie to przysługuje jedynie na zasadach określonych w przepisach odrębnych, a ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera takiego przepisu.

Uzasadnienie

Art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stanowi, że zwolnienie przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 239 zawierający zamknięty katalog podmiotów zwolnionych, nie przewiduje takiego zwolnienia dla organizacji pożytku publicznego. W związku z tym, organizacja musi ubiegać się o prawo pomocy na zasadach ogólnych, spełniając wymogi formalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

PPSA art. 239

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zawiera zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych, nie wymieniając organizacji pożytku publicznego.

PPSA art. 243 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy może być przyznane na wniosek strony, który powinien zawierać oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach.

PPSA art. 252

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być złożony na urzędowym formularzu.

PPSA art. 257

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.

u.d.p.p.i.w. art. 24 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Stanowi, że organizacjom pożytku publicznego przysługuje zwolnienie od opłat sądowych na zasadach określonych w przepisach odrębnych.

u.k.s.c. art. 8 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Przykład przepisu odrębnego, który zwalnia organizacje pożytku publicznego od opłat sądowych (z wyjątkiem działalności gospodarczej).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r.

Określa wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisów zwalniających organizacje pożytku publicznego z opłat sądowych. Art. 239 PPSA zawiera zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na niewłaściwym formularzu lub z brakami formalnymi podlega pozostawieniu bez rozpoznania na podstawie art. 257 PPSA.

Odrzucone argumenty

Stowarzyszenie argumentowało, że art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stanowi samoistne podstawę do zwolnienia od opłat sądowych, niezależnie od przepisów odrębnych.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe znaczenie dla rozumienia tego przepisu ma sformułowanie "na zasadach określonych w przepisach odrębnych" przepis art. 239 zawierającym zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych brak organizacji pożytku publicznego brak jest przepisów przyznających organizacjom pożytku publicznego zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Skład orzekający

Maria Rzążewska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłat sądowych dla organizacji pożytku publicznego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz wymogów formalnych wniosku o prawo pomocy."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące prawa pomocy i zwolnień z opłat dla organizacji pozarządowych, co jest istotne dla wielu podmiotów.

Czy organizacje pożytku publicznego są zwolnione z opłat sądowych? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 1265/05 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2005-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Rzążewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Rzążewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1426/05 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2005r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku poprzez jego złożenie na urzędowym formularzu, w terminie wyznaczonym przez Sąd do dokonania tej czynności. Ustosunkowując się do zawartego we wniosku twierdzenia Stowarzyszenia "[...]", że jest ono podmiotem ustawowo zwolnionym od kosztów sądowych na podstawie art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.) Sąd stwierdził, że nie pozostaje ono w zgodzie z przepisami prawa. Co prawda powoływany przepis stanowi, że organizacjom pożytku publicznego przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych zwolnienie od opłat sądowych, ale kluczowe znaczenie dla rozumienia tego przepisu ma sformułowanie "na zasadach określonych w przepisach odrębnych". Kwestię zwolnienia od kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sposób szczegółowy regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą, w której art. 239 zawierającym zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych brak organizacji pożytku publicznego, w związku z czym strony skarżącej takie zwolnienie nie obejmuje.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie "[...]" podniosło, że wnosiło o zwolnienie od opłat sądowych na podstawie art. 24 powołanej ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a skoro przepis ten nie uzależnia zwolnienia od kosztów od stanu majątkowego organizacji, to Sąd nie miał podstaw do żądania od skarżącego udzielenia takich informacji. W zażaleniu wskazano także, że ustawy nie można traktować jako "przepisów odrębnych" w rozumieniu art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, skoro brak w niej jakichkolwiek uregulowań w przedmiocie wpisów żądanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym od organizacji pożytku publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
W odniesieniu do podniesionego w zażaleniu zarzutu przysługiwania skarżącemu ustawowego zwolnienia od kosztów należy zauważyć, że skarżący sam mu zaprzecza wnioskując o przyznanie prawa pomocy.
Z brzmienia art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, na którym strona skarżąca opiera swoje uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych wynika jedynie, że zwolnienie organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Błędnie z treści tego przepisu skarżący wyprowadza wniosek o zwolnieniu organizacji pożytku publicznego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych, bowiem zwolnienie takie przysługuje tym organizacjom tylko wówczas, gdy przepisy odrębne dotyczące postępowań, w których opłaty sądowe są pobierane, takie zwolnienie przewidują. Przykładem takiego uregulowania jest art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 9, poz. 88 ze zm.), w myśl którego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej.
Natomiast do przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zostało wprowadzone unormowanie zwalniające organizacje pożytku publicznego od opłat sądowych, o jakim mowa w art. 24 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Przepis art. 239 ustawy, zawierający zamknięty katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych nie wymienia organizacji pożytku publicznego jako podmiotu zwolnionego od kosztów sądowych.
W obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów przyznających organizacjom pożytku publicznego zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że organizacja pożytku publicznego chcąca takie zwolnienie uzyskać winna zwrócić się do sądu administracyjnego z odpowiednim wnioskiem, spełniającym wszystkie wymogi formalne.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a nadto winien być złożony na urzędowym formularzu (art. 252 ustawy), czyli w formie przewidzianej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Skoro skarżący nie sprostał temu wymogowi to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo pismem z dnia 3 sierpnia 2005r. wezwał skarżącego w trybie art. 49 § 1 ustawy do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a następnie wobec nie uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie rygor ten zastosował wydając zaskarżone postanowienie. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 257 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Z uwagi na powyższe uznając, że zaskarżone orzeczenie pozostaje w zgodzie z przepisami Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.