II OZ 126/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie organizacji społecznej na postanowienie WSA o przekazaniu sprawy do właściwego sądu, uznając, że rozporządzenie dotyczące właściwości miejscowej nie ma zastosowania, gdy skarżącym jest organizacja działająca w interesie innej osoby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przekazał sprawę dotyczącą świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej do WSA w Warszawie, uznając go za właściwy ze względu na siedzibę organu. Stowarzyszenie skarżące decyzję wniosło zażalenie, argumentując, że właściwy powinien być WSA w Gliwicach, ponieważ siedziba stowarzyszenia leży w innym województwie, a decyzja dotyczy osoby zamieszkałej na terenie województwa śląskiego. NSA oddalił zażalenie, stwierdzając, że przepis rozporządzenia Prezydenta RP, który zmienia właściwość miejscową sądu na podstawie miejsca zamieszkania skarżącego, ma zastosowanie tylko do osób fizycznych, a nie organizacji społecznych działających w cudzym interesie.
Sprawa dotyczyła zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przekazaniu sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. WSA w Gliwicach uznał, że właściwy jest WSA w Warszawie, ponieważ tam mieści się siedziba organu administracji (Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych), a strona skarżąca (Stowarzyszenie) posiada siedzibę na terenie województwa mazowieckiego. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, podnosząc, że jego siedziba znajduje się w województwie kujawsko-pomorskim, a Oddział Terenowy oraz wnioskodawca (osoba fizyczna) zamieszkują na terenie województwa śląskiego, co według nich czyniłoby właściwym WSA w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 13 § 2 P.p.s.a. właściwy jest sąd, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji. Rozporządzenie Prezydenta RP z 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania niektórych spraw innym WSA, wprowadzało wyjątek od tej zasady, ustalając właściwość według miejsca zamieszkania skarżącego. NSA stwierdził jednak, że ten przepis ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, które osobiście dochodzą uprawnień, a nie do organizacji społecznych występujących w cudzym interesie. Sąd podkreślił, że termin 'miejsce zamieszkania' odnosi się do osób fizycznych, a organizacje społeczne nie mogą korzystać z tego przywileju, gdyż nie zachodzą w ich przypadku względy celowości (np. wiek, stan zdrowia) przemawiające za ułatwieniem dostępu do sądu, które przyświecały ustawodawcy przy tworzeniu rozporządzenia. W związku z tym, że skarżącym była organizacja społeczna, a nie osoba fizyczna, przepis rozporządzenia nie miał zastosowania, a sprawa powinna być rozpoznana przez sąd właściwy według siedziby organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie ma zastosowania w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Przepis rozporządzenia ma na celu ułatwienie dostępu do sądu osobom fizycznym, które osobiście dochodzą swoich praw, uwzględniając ich wiek i stan zdrowia. Termin 'miejsce zamieszkania' odnosi się do osób fizycznych. Organizacje społeczne nie mogą korzystać z tego przywileju, ponieważ nie zachodzą w ich przypadku te same względy celowości. Ponadto, jako przepis szczególny (lex specialis), nie podlega wykładni rozszerzającej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 13 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 13 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych § 1
Przepis ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, a nie do organizacji społecznych występujących w cudzym interesie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Prezydenta RP z 2003 r. dotyczące właściwości miejscowej sądu według miejsca zamieszkania skarżącego ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, a nie do organizacji społecznych występujących w cudzym interesie.
Odrzucone argumenty
Argument Stowarzyszenia, że właściwym sądem jest WSA w Gliwicach, ponieważ siedziba stowarzyszenia lub jego oddziału terenowego znajduje się na jego obszarze właściwości, a także miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Stosowanie rozszerzające przepisu § 1 rozporządzenia Prezydenta RP do organizacji społecznych.
Godne uwagi sformułowania
termin 'miejsce zamieszkania' zgodnie z art. 25 kc odnosi się do określenia miejsca stałego pobytu osoby fizycznej, a nie do miejsca siedziby osoby prawnej. nie ma zatem podstaw do traktowania tych podmiotów na równi z osobami fizycznymi będącymi stroną skarżącą, osobiście dochodzącymi uprawnień kombatanckich, do których adresowane jest omawiane rozporządzenie. Poza tym przepis § 1 powyższego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. i jako taki, nie może być interpretowany w drodze wykładni rozszerzającej.
Skład orzekający
Andrzej Gliniecki
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu zastosowania przepisów szczególnych (rozporządzeń) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście właściwości miejscowej sądu, gdy stroną jest organizacja społeczna działająca w interesie osoby fizycznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie organizacja społeczna działa w imieniu osoby fizycznej w sprawie dotyczącej świadczeń kombatanckich, ale zasady interpretacji przepisów szczególnych i wykładni rozszerzającej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - właściwości sądu, która może mieć znaczenie dla wielu organizacji i osób korzystających z ich pomocy. Wyjaśnia, dlaczego pewne ułatwienia proceduralne nie przysługują organizacjom.
“Czy organizacja społeczna może skorzystać z ułatwień w wyborze sądu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 126/08 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2008-02-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-02-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej Hasła tematyczne Kombatanci Sygn. powiązane IV SA/Gl 1079/06 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2006-09-25 Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 13 par. 2, art. 184 w zw. z art. 197 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2003 nr 72 poz 653 par. 1 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanyc Tezy Przepis par. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653), nie ma zastosowania w przypadku, kiedy stroną skarżącą jest organizacja społeczna występująca w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 września 2006r., sygn. akt IV SA/Gl 1079/06 o przekazaniu według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić zażalenie Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawę ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że siedziba organu, który wydał zaskarżony akt mieści się w Warszawie, a strona skarżąca posiada siedzibę na terenie województwa mazowieckiego, wobec czego właściwym sądem jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponieważ w tym przypadku nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653), powołanego dalej jako rozporządzenie Prezydenta RP. W zażaleniu z dnia 26 października 2006 r. Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez [...] Oddział Terenowy w C. podniosło, że siedziba Stowarzyszenia mieści się w W., które to miasto leży w województwie kujawsko-pomorskim, natomiast umocowany do działania Oddział Terenowy Stowarzyszenia mieści się na terenie województwa śląskiego, jak i wnioskodawca, którego dotyczy decyzja zamieszkuje na terenie tego województwa. Stąd postanowienie o przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jest ewidentnie błędne, a Sądem właściwym zdaniem Stowarzyszenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W związku z powyższym w zażaleniu wnosi się o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sprostował oczywistą omyłkę w uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 25 września 2006 r. dotyczącą siedziby Stowarzyszenia wpisując w miejsce województwa mazowieckiego województwo kujawsko-pomorskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Na mocy art. 13 § 3 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może w drodze rozporządzenia przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Na podstawie tego przepisu (art. 13 § 3 p.p.s.a.) Prezydent Rzeczypospolitej wydał rozporządzenie z dnia 25 kwietnia 2003 r., którym odmiennie uregulował, niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a., właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W myśl § 1 powyższego rozporządzenia Prezydenta RP rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują. Przepis ten dotyczy wyłącznie określonej kategorii osób fizycznych, będących stroną skarżącą. Charakter spraw należących do zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazuje, że osoby, do których odnoszą się decyzje tego organu, powinny mieć ułatwiony dostęp do dochodzenia swoich praw przed sądem, co ma zapewniać powołany wyżej przepis rozporządzenia, ustalający w drodze wyjątku od zasady właściwość miejscową sądu według miejsca zamieszkania skarżącego, a nie siedziby organu. Za takim rozumieniem § 1 rozporządzenia Prezydenta RP, iż przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których stroną skarżącą jest osoba fizyczna, przemawia również i to, że termin "miejsce zamieszkania" zgodnie z art. 25 kc odnosi się do określenia miejsca stałego pobytu osoby fizycznej, a nie do miejsca siedziby osoby prawnej. Bez wątpienia wprowadzając tę regulację ustawodawca miał na uwadze zarówno możliwość szybszego zakończenia postępowań, a także to, że osoby te będące w podeszłym wieku, mogą ze względów zdrowotnych mieć trudności z pokonywaniem znacznych odległości, jakie dzieliłyby ich w przypadku, gdyby zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a., właściwym był sąd siedziby organu. Tymczasem, w przypadku organizacji społecznej - Stowarzyszenia, powyższe względy nie mogą mieć miejsca, nie ma zatem podstaw do traktowania tych podmiotów na równi z osobami fizycznymi będącymi stroną skarżącą, osobiście dochodzącymi uprawnień kombatanckich, do których adresowane jest omawiane rozporządzenie. Organizacja społeczna (Stowarzyszenie [...]) wnosząca skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, nie może korzystać z przywileju wynikającego z § 1 wcześniej powołanego rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r., który to przepis jest adresowany do innego kręgu podmiotów. Poza tym przepis § 1 powyższego rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 13 § 2 p.p.s.a. i jako taki, nie może być interpretowany w drodze wykładni rozszerzającej. Skoro w rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą w rozumieniu przepisu § 1 rozporządzenia Prezydenta RP, nie jest osoba fizyczna, w sprawie której została wydana zaskarżona decyzja, nie było podstaw do zastosowania powyższego przepisu mającego charakter lex specialis i odnoszącego się do ściśle określonego kręgu podmiotów, w ściśle określonych sprawach. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U. Nr 72, poz. 653), nie ma zastosowania w przypadku, kiedy stroną skarżącą jest organizacja społeczna występująca w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby. Tym samym Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach z dnia 20 grudnia 2007 r. o sygn. akt II OZ 1324/07 i z dnia 5 lutego 2008 r. o sygn. akt II OZ 61/08, wydanych w podobnym stanie prawnym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI