II OZ 1233/25

II OZ 1233/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Po 462/25 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-10-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3, art. 184, art. 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia O. N reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 462/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. N. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2025 r., znak: SKO.GN.4001.738.2024 w przedmiocie opłaty planistycznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 462/25, po rozpatrzeniu wniosku O. N. (skarżąca) reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K.K., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 24 lutego 2025 r., znak: SKO.GN.4001.738.2024, w przedmiocie opłaty planistycznej.
Sąd podał, że w skardze na ww. decyzję Kolegium skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesiono, że skarżąca jest małoletnia - ma obecnie 11 lat i nie posiada źródła przychodu. Na skutek zaskarżonej decyzji małoletnia została zobowiązana do zapłaty opłaty planistycznej w wysokości 20.706,49 zł. Wskazano, że matka małoletniej również nie dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę ww. należności, a ojciec małoletniej nie interesuje się nią, nie utrzymuje z nią żadnego kontaktu, przez co małoletnia także nie może liczyć na jego wsparcie. Skarżąca nadmieniła, że wstrzymanie wykonania decyzji nie wpłynie na interes publiczny, ponieważ organ wydający decyzję o opłacie planistycznej otrzymał już z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, której współwłaścicielką w 1/16 była skarżąca - opłaty od pozostałych współwłaścicieli w łącznej wysokości aż 310.597,41 zł.
Sąd przywołał art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz wskazał, że uwzględnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej uzależnione jest od wykazania i udokumentowania istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania danego aktu administracyjnego, czego skarżąca nie uczyniła. Przy czym zaznaczył, że nie jest obowiązany do wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku, gdyż uzasadnienie wniosku nie stanowi wymogu formalnego wniosku, lecz jego materialnoprawną argumentację, stąd treść uzasadnienia wniosku nie podlega badaniu pod względem formalnym i ewentualnemu wezwaniu do jego uzupełnienia, podlega natomiast ocenie z punktu widzenia jego zasadności. Sąd podkreślił, że strona skarżąca ograniczyła się do ogólnego wniosku wskazując, że matka małoletniej nie posiada środków pieniężnych, a ojciec małoletniej nie utrzymuje z nią kontaktu. Wspomniano także o braku możliwości wypłaty środków uzyskanych z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości. Sąd podniósł, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów obrazujących stan posiadanego przez nią majątku, nie doprecyzowała w jak trudnej znajduje się sytuacji, nie uargumentowała należycie swojego stanowiska. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie nie można stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego, zarzucając naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że skarżąca była zobowiązana do wykazania i udokumentowania konkretnych przesłanek, podczas gdy do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji, w świetle obowiązujących przepisów, wystarczające jest uprawdopodobnienie, a nie ścisłe udowodnienie istnienia przesłanek do jej zastosowania;
2. podstawowych zasad postępowania administracyjnego art. 7 i 7a, 8 kpa i działanie wbrew interesowi skarżącej, która jako osoba małoletnia wymaga szczególnej ochrony prawnej, w tym wydanie rozstrzygnięcia bez wezwania skarżącej do uzupełnienia ewentualnych braków w postaci dokumentów, których złożenia oczekiwał Sąd rozpoznający wniosek, jak i załatwienie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz bez uwzględnienia istotnych w sprawie okoliczności dotyczących osoby zobowiązanej, którą jest małoletnia O. oraz jej słusznego interesu, a także zinterpretowanie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej "decyzji".
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania; o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszego zażalenia na wykazanie faktu trudnej sytuacji majątkowej skarżącej i jej matki, uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji; o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wywołanych wniesionym zażaleniem, niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia skarżąca podniosła, że środki ze sprzedaży nieruchomości zostały zdeponowane na specjalnie utworzonym rachunku bankowym, przez co znajdują się pod kontrolą sądu rodzinnego, a skarżąca nie może nimi swobodnie dysponować do czasu uzyskania pełnoletności. Matka małoletniej również nie dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę ww. należności, a ojciec małoletniej nie interesuje się małoletnią, nie utrzymuje z nią żadnego kontaktu, przez co małoletnia także nie może liczyć na jego wsparcie. Matka skarżącej jest pracownikiem biurowym, zatrudnionym w Sądzie [...] w [...] - zarobki wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb swoich i córki, a i to przy wsparciu dziadka skarżącej, z którym wspólnie mieszkają. Ani skarżąca, ani jej mama nie posiadają nieruchomości, dom, w którym mieszkają wspólnie z dziadkiem skarżącej nie jest ich własnością. Koszty prowadzenia gospodarstwa domowego współdzielą z dziadkiem skarżącej, który wspiera je finansowo w rachunkach za wodę, prąd, ogrzewanie. Skarżąca często choruje, wymaga wtedy zakupu leków, a ojciec skarżącej zaprzestał wpłacania alimentów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Uprawdopodobnienie przesłanek nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony, gdyż sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaakcentować także trzeba, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie nie stanowi braku formalnego, który mógłby zostać uzupełniony na wezwanie sądu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jest to brak materialnoprawny, który zasadniczo oddziałuje w sposób bezpośredni na treść podjętego rozstrzygnięcia. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.), lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej uzasadniający oddalenie wniosku (zob. postanowienie NSA z 18 lipca 2024 r., sygn. akt II OZ 354/24 i powołane w nim orzecznictwo).
W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że wniosek skarżącej nie zawierał takiej argumentacji, popartej stosowną dokumentacją, która mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wbrew zapatrywaniu strony Sąd nie miał obowiązku wzywać jej do uzupełnienia wniosku o wskazanie okoliczność przemawiających za jego uwzględnieniem. Wniesione zażalenie nie zmienia zapatrywania na sprawę. Przedstawiciel ustawowy małoletniej załączyła do środka zaskarżenia deklaracje PIT-11 za rok 2024 i 2023 i podała orientacyjne miesięczne koszty utrzymania jej oraz córki, jednakże w dalszym ciągu nie wiadomo jak kształtuje się sytuacja finansowa ww. podmiotów. Przedstawiła ona bowiem jedynie wycinek. Brak jest chociażby np. wyciągów z banku/banków, potwierdzenia salda (stanu konta/kont), informacji o posiadanych oszczędnościach. Informacje te dałyby obraz, który mógłby stanowić podstawę czynienia dalszych ustaleń, czy rzeczywiście mamy do czynienia z niebezpieczeństwem, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzenie, po pierwsze, że bank nie zrealizuje przelewu środków z konta małoletniej na zobowiązanie wynikające z ostatecznej decyzji organu administracji publicznej bez zgody sądu opiekuńczego, a po drugie, że nie jest możliwe ustalenie adresu zamieszkania ojca małoletniej, który powinien brać udział w postępowaniu przed sądem opiekuńczym.
Rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu. Nie doszło do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., ani tym bardziej przepisów kpa, które nie miały zastosowania w tym postępowaniu wpadkowym, jako że dotyczą kontroli "meriti" zaskarżonego aktu organu, której Sąd na tym etapie nie przeprowadza.
Wyjaśnić końcowo należy, że obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy, jest odwracalny, a także, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku (art. 61 § 4 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.