II OZ 1215/25

II OZ 1215/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Gd 408/25 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-11-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. art. 61 par. 3, 184 w zw. z 197 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 408/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. o sygn. II SA/Gd 408/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2025 r.
nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu powołanego postanowienia wskazano m.in., że dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd musi oprzeć się
na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko. W konsekwencji to strona składająca wniosek – w trybie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") – jest zobowiązana nie tylko do wskazania przedmiotowych przesłanek, ale i do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rzeczywistości zachodzą. Przy czym nie wystarczy jedynie wykazać, że na skutek wykonania decyzji dojdzie do powstania znacznej szkody.
W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (tak: postanowienie NSA
o sygn. I FZ 148/09; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Przy czym, brak jest normy prawnej, z której wynikałoby, że opisany powyżej obowiązek wyłączony jest w stosunku do decyzji administracyjnej w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wprawdzie wykonanie nakazu rozbiórki ze swej istoty może powodować zaistnienie przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak tego rodzaju argumentacja nie może być wystarczająca do wykazania, że w konkretnej sprawie istnieją przesłanki, o jakich mowa w danym przepisie. Ocena w tym zakresie wymaga wykazania określonego stanu rzeczy, to jest istnienia konkretnych okoliczności, które w powiązaniu z wykonaniem nakazu rozbiórki mogłyby wskazywać na zaistnienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jeśli skarżący powołuje się na konsekwencje finansowe wykonania decyzji, to powinien wykazać wysokość potencjalnie poniesionych kosztów wykonania decyzji w świetle swojej sytuacji majątkowej. Pojęcie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków należy bowiem oceniać na tle okoliczności konkretnej sprawy, a w szczególności niezbędnym jest odniesienie się do sytuacji majątkowej wnioskującego o wstrzymanie wykonania decyzji. (tak: postanowienie NSA o sygn. II OZ 167/24, dostępne
w CBOSA).
Zdaniem Sądu I instancji, jeżeli strona skarżąca powołuje się na skutki finansowe to tego rodzaju argumentacja wymaga przedstawienia sytuacji finansowej podmiotu wnioskującego, czego nie przedstawiono. Nie jest możliwe bez wskazania stosownych konkretów dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje w ogóle "znaczną" szkodę lub wywoła nieodwracalne skutki. Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie można ponadto utożsamiać z oceną jego legalności. Potencjalna możliwość uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że w związku z tym zachodzą podstawy do wstrzymania wykonania na przykład decyzji o nakazie rozbiórki. Możliwość taka uzależniona jest tylko od wykazania istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zresztą finalny efekt w postaci rozbiórki nie ma przesądzającego znaczenia dla oceny z punktu widzenia zaistnienia przesłanek z danego przepisu. Dlatego, choć we wniosku wskazano na skutki finansowe nakazu rozbiórki, jednak bez wykazania jakie konkretnie koszty finansowe wywoła wykonanie decyzji, tak, aby w ogóle można było mówić o nieodwracalnych skutkach lub znacznej szkodzie. Sama z kolei okoliczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego prowadzenie, nie oznacza, że zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. warunkujące wstrzymanie decyzji administracyjnej.
W zażaleniu na powołane postanowienie Sądu I instancji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie na skutek uznania, że w sprawie nie zachodzi przesłanka trudnych do odwrócenia skutków wykonania decyzji, gdy jej przedmiotem jest rozbiórka obiektu budowlanego, która z samej swojej natury jest procesem trwałym i nieodwracalnym,
a wnioskodawca skonkretyzował jej skutki we wniosku o wstrzymanie oraz wobec przyjęcia, że dla stwierdzenia nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji konieczne jest wykazanie, jakie konkretne koszty finansowe wywoła wykonanie decyzji, gdy przesłanki z powołanego przepisu nie muszą występować łącznie.
Wobec tak postawionych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał w szczególności, że konkretyzacja kosztów rozbiórki budynku jest zbędna, gdyż przesłanka wstrzymania wykonania decyzji dotyczy nieodwracalnego charakteru jej skutków, a nie kosztów jej wykonania. Rozebrany obiekt budowlany nie będzie mógł być ponownie posadowiony w takim samym kształcie. Sama realizacja obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet dobrowolna, już spowoduje stan nieodwracalności skutku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych
do odwrócenia skutków.
Podkreślenia przy tym wymaga, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia zawarte we wniosku powinny być natomiast poparte dokumentami źródłowymi, które pozwalają na weryfikację okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę (podobnie: postanowienie NSA o sygn. II FSK 2910/11, dostępne w CBOSA).
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że decyzja nakazująca rozbiórkę
w przypadku jej wykonania, a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd, jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki (tak: postanowienia NSA o sygn.: II OZ 137/25, II OSK 2563/16, II OZ 118/11, II OZ 1040/09, II OZ 202/08, dostępne w CBOSA). Powyższe jednakże nie oznacza, że w każdym przypadku decyzja nakazująca rozbiórkę podlega, niejako "automatycznie", wstrzymaniu w postępowaniu sądowym. Dlatego też w każdym przypadku, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, zobowiązany jest ocenić skutki wykonania rozbiórki zarówno z punktu widzenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym szkoda wynikająca z wykonania rozbiórki, aby mogła stanowić usprawiedliwioną podstawę do uwzględnienia wniosku w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi mieć charakter "znaczny". Przewidziana w danym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji (tak: postanowienie NSA o sygn. II OZ 237/22, dostępne w CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo w niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Wniosek ten zawierał bowiem jedynie ogólnikowe twierdzenia, odnoszące się do kosztów nakazu rozbiórki bez wykazania konkretnych kosztów jakie wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji i zestawienia ich
z możliwościami płatniczymi wnioskodawcy, powiązanymi z jego sytuacją materialną, czy też prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co spotkało się z oceną Sądu I instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, którą Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłową. W samym zaś zażaleniu nie przedstawiono argumentacji, która mogłaby przyjęte w danym zakresie stanowisko zmienić.
Nie wyjaśniono o jaką konkretną szkodę chodzi oraz jakie konkretne straty finansowe może w tym zakresie ponieść skarżący. Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że nie jest możliwe bez wskazania stosownych konkretów dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje w ogóle "znaczną" szkodę lub wywoła nieodwracalne skutki. Poza tym z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych przysługuje roszczenie odszkodowawcze. W tych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że uprawdopodobniono wystąpienie przesłanek
do zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a..
W konsekwencji uznać należy, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał
w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, jakoby w sprawie zachodziła realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też trafnie Sąd I instancji przyjął, że brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z wnioskiem. Sąd, aby móc uwzględnić wniosek musi posiadać wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (tak: postanowienie NSA o sygn. II FSK 2910/11, dostępne w CBOSA). W analizowanej sprawie stanowisko wnioskodawcy charakteryzowało się deficytem argumentacji, w efekcie czego brak było podstaw do wysnucia wniosków, pozwalających na przyznanie ochrony tymczasowej.
Niejako ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że ochrona tymczasowa jest odrębną instytucją od kontroli legalności aktu wydanego przez organ, której w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonuje sąd, natomiast przesłanki
z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184
w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.