II OZ 120/25

II OZ 120/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 48/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. R., obywatelowi Republiki Indonezji, wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 30 października 2023 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy.
Skarżący zawarty w skardze wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej uzasadnił niewykonalnością nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku ze względów faktycznych związanych z niemożnością wykupu biletów lotniczych w okresie świąt Bożego Narodzenia. Ponadto podniesiono, że powrót do kraju pochodzenia spowoduje rozerwanie trwałych relacji i trwałego pożycia wiążącego skarżącego z M. U. C. Wskazano też, że opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pozbawi go prawa do obrony poprzez "faktyczne uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu".
Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, opuszczenie przez skarżącego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed zbadaniem sprawy przez Sąd nie pozbawi go prawa do sądu, albowiem skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy – wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto Sąd wskazał, że sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Konieczne jest wykazanie wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, czego w tej sprawie nie uczyniono, gdyż w ocenie Sądu, skarżący nie poparł wniosku żadnymi konkretnymi argumentami odnoszącymi się do swojej sytuacji osobistej i nie wykazał, jakie konkretnie zagrożenia wiążą się z ewentualnym powrotem do kraju pochodzenia. W kwestii rozłąki z M. U. C., z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe Sąd wskazał, że przesłanka ta będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jako kwestia niezależna od zagadnienia ochrony tymczasowej.
W zażaleniu skarżący zarzucając naruszenie art. 61 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia ewentualnie o jego uchylenie. Stwierdził, iż uprawdopodobnił okoliczności świadczące o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania ochrony tymczasowej z uwagi na "szczególnie ważny interes strony". "(B)rak zabezpieczenia narazi skarżącego na konieczność opuszczenia kraju przed wydaniem ostatecznego orzeczenia w sprawie".
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Odnosząc się do twierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia naruszy jego prawo do życia rodzinnego, zauważyć należy, że na gruncie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), ryzyko naruszenia więzi rodzinnych nie zawsze może być uznane za przesłankę przemawiającą za wstrzymaniem wykonania decyzji. W tej sprawie zauważyć należy, że okoliczność rzekomego naruszenia prawa do życia rodzinnego i fakt jej nieuwzględnienia jest m.in. podstawą skargi kasacyjnej i na tym etapie postępowania nie może być przedmiotem oceny NSA. Ponadto zauważyć należy, że nawet gdyby przyjąć, że skarżący zamierza zawrzeć związek małżeński z partnerką, to orzeczony zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen jest na najkrótszy z możliwych okresów, tj. 6 miesięcy. Nie stanowi to zatem zagrożenia rozłączenia skarżącego z partnerką w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie świadczy o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na te okoliczności, w ocenie NSA, ewentualne zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nie byłoby rozwiązaniem chroniącym skarżącego przed niebezpieczeństwem wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w sferze jego życia rodzinnego.
Odnosząc się do argumentu, według którego wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego prawa do realnej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA rozpoznającego wniosek zapewnienie skutecznego prawa do sądu w sprawie ze skargi na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w kontekście wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest uregulowane w sposób szczególny w stosunku do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przewidzianego w art. 61 p.p.s.a. w art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku, gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Wniesienie skargi na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania ma więc skutek zawieszający. W ocenie NSA przepis ten realizuje wymóg skutecznego środka zaskarżenia w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. UE. L. z 2008 r. nr 348, str. 98 ze zm.), obejmującego także możliwość zawieszenia wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Istotne jest przy tym, że zawieszenie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest gwarantowane na podstawie powołanego przepisu dyrektywy przed sądem pierwszej instancji. Oznacza to, że oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji, należy uwzględnić, czy cudzoziemiec miał zapewniony skuteczny środek zaskarżenia przed sądem pierwszej instancji. W związku z tym zauważyć należy, że w tej sprawie wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej został złożony przed Sądem pierwszej instancji, ale obecnie sprawa jest na etapie postępowania przed NSA, gdyż WSA w Warszawie wyrokiem z 11 lipca 2024 r. oddalił skargę skarżącego, a skarżący od tego wyroku wywiódł skargę kasacyjną. W tych okolicznościach należy uwzględnić to, że przed Sądem pierwszej instancji skarżący był reprezentowany przez adwokata z wyboru, który składał w imieniu skarżącego pisma procesowe i wnosił środki zaskarżenia. Tym samym zagwarantowano skarżącemu standard przewidziany w art. 13 ust. 3 powołanej dyrektywy. Obecnie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji skarżący też jest reprezentowany przez adwokata. Zatem, ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu może utrudnić skarżącemu udział w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, ale po pierwsze, nie będzie to sprzeczne ze standardami wynikającymi z powołanej dyrektywy, po drugie, nie będzie to równoznaczne z pozbawieniem prawa do sądu.
Reasumując, w ocenie NSA, wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiąże się obecnie z ryzykiem wystąpienia po stronie skarżącego znacznej szkody albo trudnych do odwrócenia skutków.
W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.