I CZ 107/12

Sygn. akt I CZ 107/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 października 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie z powództwa S. B. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 10 października 2012 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 25 kwietnia 2012 r.,  
 
1) oddala zażalenie, 
2) oddala wniosek Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej 
Skarbu Państwa o zasądzenie kosztów postępowania 
zażaleniowego,  
3) przyznaje adw. G. C. koszty nieopłaconej pomocy prawnej 
udzielonej z urzędu w kwocie 3600 (trzy  tysiące sześćset) 
złotych, powiększonej o należną stawkę podatku od 
towarów i usług i nakazuje wypłacić tę kwotę z kasy Sądu 
Apelacyjnego. 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Wyrokiem z dnia 15 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda S. 
B. od wyroku Sądu Okręgowego  z dnia 5 listopada 2010 r.   
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
kasacyjną powoda od powyższego wyroku. W uzasadnieniu postanowienia 
wskazano, że w dniu 18 listopada 2011r. wpłynęły do Sądu Apelacyjnego pisma 
powoda opatrzone datą 10 listopada 2011r., w których wniósł o doręczenie wyroku 
wraz z uzasadnieniem, o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia 
skargi kasacyjnej oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.  
Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2012 r. zwrócono wniosek o przywrócenie terminu 
do złożenia skargi kasacyjnej, zaś postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r. 
ustanowiono dla powoda pełnomocnika z urzędu.  
W dniu 12 marca 2012 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik powoda złożył 
wniosek 
o 
sporządzenie 
uzasadnienia 
wyroku 
i 
jego 
doręczenie 
oraz 
o  przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, a nadto wniósł skargę kasacyjną 
oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniami z dnia 
23  kwietnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił te wnioski i odrzucił skargę kasacyjną 
wskazując, że powód złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu 
dopiero po czterech miesiącach od daty ogłoszenia wyroku, co oznacza, że dopiero 
po tym czasie zaczął się interesować wynikiem procesu. W ocenie Sądu nie został 
wykazany brak winy w uchybieniu terminu, zatem przesłanki z art. 168 i 169 k.p.c. 
nie zostały spełnione. Spowodowało to utratę prawa do wniesienia skargi 
kasacyjnej. Zdaniem Sądu, irrelewantna pozostawała okoliczność, że na wniosek 
powoda złożony po terminie doręczono mu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem 
w dniu 29 grudnia 2011 r., ponieważ doręczenie to nastąpiło na podstawie art. 9 § 2 
k.p.c. i nie otwierało na nowo terminu do wniesienia skargi. Niezależnie od tego, 
wniosek o przywrócenie terminu złożony został przez pełnomocnika z urzędu 
dopiero w dniu 12 marca 2012 r., mimo że został on ustanowiony w dniu 16 lutego 
2012 r. Nie zasługuje , zdaniem Sądu, na uwzględnienie argumentacja, że zwłoka 
w złożeniu wniosku jest uzasadniona oczekiwaniem na doręczenie wyroku wraz 

 
3 
z uzasadnieniem w trybie art. 124 § 3 k.p.c., albowiem regulacja ta nie miała 
zastosowania w niemniejszej sprawie.  
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik z urzędu powoda 
podnosząc, że zachodziły podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku 
o doręczenie w wyroku z uzasadnieniem oraz przywrócenia terminu do wniesienia 
skargi kasacyjnej, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu 
skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, 
jednocześnie oświadczając, iż koszty nie zostały uiszczone przez powoda ani 
w całości ani w części. Podkreślono, że w sytuacji, w której powód pozbawiony był 
wolności, a pełnomocnik powoda nie poinformował go wyniku rozprawy, został on 
bezpodstawnie pozbawiony możliwości wniesienia kasacji od wyroku dla niego 
krzywdzącego.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest niezasadne. W myśl art. 3985 § 1 k.p.c., termin do wniesienia 
skargi kasacyjnej wynosi dwa miesiące i rozpoczyna bieg od dnia doręczenia 
stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Warunkiem skutecznego wniesienia 
skargi kasacyjnej jest uprzednie doręczenie stronie na jej wniosek, złożony na 
podstawie art. 387 § 3 k.p.c., wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem 
(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 1999 r., III CZ 
126/99, LEX nr 528171, z dnia 14 września 2004 r., III CZ 74/04, LEX nr 182066, 
czy z dnia 28 marca 2007 r., III CSK 66/07, LEX nr 315345). Skarga kasacyjna 
wniesiona bez uprzedniego wniosku o doręczenie zaskarżonego orzeczenia 
z uzasadnieniem podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn 
(art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.).  
Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., sąd może uwzględnić wniosek o przywrócenie 
uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, 
gdy  ustalone zostanie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Przesłanka 
ta   powinna 
być 
uprawdopodobniona. 
W 
judykaturze 
Sądu 
Najwyższego 
ugruntowany jest pogląd, że stroną według art. 168 § 1 k.p.c. jest także 
pełnomocnik procesowy, a jego zawinione zaniedbania obciążają stronę, choćby 
ta  nie zawiniła zwłoki (zob. postanowienia SN z: 3 lipca 2008 r., IV CZ 38/08 

 
4 
(LEX nr 794012); 27 października 2009 r., II UZ 35/09 (LEX nr 564801); 
24 września 2004 r., I CZ 123/04 (LEX nr 589946); 15 marca 2000 r., II CKN 554/00 
(LEX nr 51986); 12 marca 1999 r., I PKN 76/99 (OSNP 2000/11/431); 5 lutego 
1999 r., III  CKN 1052/98 (LEX nr 602640).  
Fakt pozbawienia strony wolności i przebywania w zakładzie karnym 
wymaga oceny z punktu widzenia spełnienia przesłanek z art. 168 § 1 k.p.c. 
w sytuacji, w której na skutek pozbawienia wolności uzyskała ona wiadomość 
o zapadłym wyroku po upływie terminu do złożenia wniosku (zob. postanowienie 
SN z 29 stycznia 2008 r., I PZ 29/07, LEX nr 448841). Taka sytuacja w niniejszej 
sprawie nie zachodzi. Powód był pozbawiony wolności, jednak wiedział o rozprawie 
(k. 371) i w ciągu ponad trzech miesięcy nie podjął żadnych czynności mających na 
celu ustalenie, czy i jakiej treści zapadł wyrok w sprawie,  chociaż zgłaszał inne 
wnioski (k. 410). Co więcej, na rozprawie apelacyjnej był reprezentowany przez 
pełnomocnika z urzędu, ustanowionego na tym etapie postępowania. Ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu zwalniało Sąd z obowiązku doręczenia nieobecnemu na 
rozprawie, pozbawionemu wolności powodowi odpisu sentencji i pouczania 
o sposobie i terminie zaskarżenia wyroku (art. 327 § 2 k.p.c.). Pełnomocnik ten nie 
złożył wniosku o doręczenie uzasadnienia wyroku, ani nie powiadomił powoda 
o zapadłym orzeczeniu. Przyczyny tej bezczynności nie zostały usprawiedliwione. 
W konsekwencji należy podzielić dokonaną przez Sąd Apelacyjny ocenę o braku 
podstaw do przywrócenia terminu zarówno do wniesienia wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia, jak również do wniesienia skargi kasacyjnej. Niedopuszczalna jest 
zatem wniesiona przez pełnomocnika z urzędu powoda skarga kasacyjna, 
poprzedzona spóźnionym, a co za tym idzie bezskutecznym wnioskiem 
o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.  
Chybiony jest podnoszony w uzasadnieniu zażalenia zarzut, że działający za 
powoda pełnomocnik z urzędu mógł w sprawie podejmować czynności procesowe 
jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu drugiej instancji, co nastąpiło 
w dacie jego ogłoszenia. Nie można, wbrew tym zarzutom, przyjąć, że pełnomocnik 
z urzędu traci uprawnienie do reprezentowania strony z chwilą ogłoszenia 
orzeczenia. Wyjaśnione zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że nadal jest 
uprawniony do zaskarżenia orzeczenia o kosztach procesu, jak też do złożenia 

 
5 
wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i doręczenia orzeczenia wraz 
z  uzasadnieniem, a wręcz jego obowiązkiem jest udzielenie stronie informacji 
odnoszących się do możliwości skorzystania ze skargi kasacyjnej, ponieważ 
są to czynności odnoszące się do orzeczenia wydanego w postępowaniu objętym 
jego umocowaniem (por. postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2012 r., 
II  CZ  148/11, niepubl.). Świadczenie pomocy prawnej z urzędu, wynagradzanej 
ze  środków publicznych, wymaga kontaktu z reprezentowaną stroną oraz 
rozważenia 
potrzeby 
podjęcia 
czynności 
niezbędnych 
do 
ewentualnego 
zaskarżenia orzeczenia. 
Wobec 
braku 
podstaw 
do 
podważenia 
zasadności 
postanowień 
oddalających wnioski o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie 
terminu do sporządzenia uzasadnienia i doręczenia go wraz z orzeczeniem oraz do 
złożenia skargi kasacyjnej nie ma też podstaw do kwestionowania zasadności 
postanowienia odrzucającego spóźnioną skargę kasacyjną. 
Zważywszy na powyższe orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 39814 
w  zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
O kosztach postępowania zażaleniowego w zakresie kosztów nieopłaconej 
pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem 
Najwyższym, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia tj. 600 000 zł, 
rozstrzygnięto na podstawie § 2 ust. 3 i § 6 pkt 7 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie 
opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). 
Sąd 
Najwyższy 
oddalił 
wniosek 
o 
obciążenie 
powoda 
kosztami 
postępowania zażaleniowego na rzecz strony przeciwnej, biorąc pod uwagę fakt 
jego pobytu w zakładzie karnym oraz sytuację materialną, nie pozwalająca na ich 
pokrycie (art. 102 k.p.c.). 
.