II OZ 117/14

Naczelny Sąd Administracyjny2014-02-06
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądowezwolnienie od kosztówustanowienie adwokatanieruchomościstan majątkowypostępowanie administracyjnezażalenieNSAWSA

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odrzucające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uznając brak zmiany okoliczności materialnych strony.

NSA rozpoznał zażalenie A. F. na postanowienie WSA w Krakowie, które oddaliło jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd niższej instancji cofnął już wcześniej prawo pomocy z uwagi na nierzetelne informacje o stanie majątkowym skarżącego, w tym posiadanie nieruchomości o znacznej wartości. Pomimo złożenia kolejnego wniosku, skarżący nie wykazał zmiany swojej sytuacji materialnej, a posiadane nieruchomości nadal stanowiły podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2013 r., które oddaliło wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd niższej instancji już wcześniej, postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., cofnął skarżącemu prawo pomocy, wskazując na nierzetelne i nieprawdziwe informacje dotyczące jego stanu majątkowego, w tym współwłasności nieruchomości o funkcji handlowo-usługowej oraz działek o znacznej powierzchni. Pomimo tego, skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został oddalony przez referendarza sądowego, a następnie przez WSA. Sąd Wojewódzki podkreślił, że rozpoznanie nowego wniosku powinno nastąpić w kontekście art. 165 P.p.s.a., uwzględniając materialne przepisy dotyczące prawa pomocy (art. 243 i nast.). Sąd wskazał, że odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu jest możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności. Analiza akt sprawy wykazała, że skarżący nadal posiada nieruchomości o znacznej wartości, w tym lokale o charakterze hotelowym i handlowo-usługowym, co przeczy jego twierdzeniom o ubóstwie. Wobec braku wykazania zmiany okoliczności faktycznych, NSA podzielił stanowisko WSA i oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ponowne złożenie wniosku jest dopuszczalne, ale sąd rozpoznając go, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu.

Uzasadnienie

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów przez strony. Ponowny wniosek o prawo pomocy może być rozpoznany na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., jednakże sąd musi uwzględnić ustalenia z prawomocnego postanowienia cofającego prawo pomocy (art. 170 p.p.s.a.), chyba że nastąpiła zmiana okoliczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 243 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia ponowne ubieganie się o prawo pomocy w przypadku zmiany okoliczności.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie prawomocne wiąże strony, sąd, inne sądy i inne organy państwowe.

p.p.s.a. art. 165

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Daje prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy.

p.p.s.a. art. 199

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ogólna zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony.

p.p.s.a. art. 168 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy prawomocności postanowień.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie przez skarżącego nieruchomości o znacznej wartości, które nie zostały ujawnione w oświadczeniu majątkowym, stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy. Brak wykazania zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych od czasu prawomocnego cofnięcia prawa pomocy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące nieprawdziwości ustaleń referendarza co do posiadanych nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów, którego nie wykazał w swoim oświadczeniu majątkowym.

Skład orzekający

Leszek Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy, w szczególności w kontekście posiadania nieruchomości i obowiązku ujawniania stanu majątkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego wniosku o prawo pomocy po jego cofnięciu i oceny stanu majątkowego strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sąd ocenia stan majątkowy strony ubiegającej się o prawo pomocy, szczególnie w kontekście posiadania nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa.

Posiadasz nieruchomości, ale chcesz zwolnienia z kosztów sądowych? Sąd sprawdzi, czy nie ukrywasz majątku!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 117/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 17/11 - Postanowienie NSA z 2011-01-28
II OZ 686/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-30
II OZ 1258/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-02
II SA/Kr 637/10 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2012-10-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 170, art. 243 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 637/10 oddalające wniosek A F o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Małopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 25 lutego 2010 r. nr WOA.MWOR.520-494-09 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 637/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Małopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 25 lutego 2010 r. nr WOA.MWOR.520-494-09 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd cofnął skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z uwagi na m.in. nierzetelne i nieprawdziwe informacje na temat jego stanu majątkowego. Dotyczyło to m.in. współwłasności nieruchomości o funkcji handlowo-usługowej nr ew. ... obr. 5 w L. o powierzchni 0,0858 ha oraz współwłasności działek ..., ... i ... położonych w L., a także nienadesłania jakichkolwiek dokumentów wskazujących na dochody gospodarstwa domowego, które skarżący prowadzi.
Skarżący pismem z dnia 12 marca 2013 r. złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, który postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2013 r. został w całości oddalony.
A. F. złożył w terminie sprzeciw, zarzucając iż ustalenia referendarza dotyczące posiadanych nieruchomości są nieprawdziwe.
Sąd Wojewódzki wskazał, że aktualnie rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. Sąd cofnął skarżącemu prawo pomocy, szczegółowo wskazując w nim sytuację materialną skarżącego. Rozpoznanie kolejnego wniosku winno zatem nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy. Zatem odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.
Jak wyżej wskazano podstawą postanowienia z dnia 6 czerwca 2012 r. było stwierdzenie, że w skład majątku skarżącego wchodzą nieruchomości o znacznej wartości, co prowadzi do wniosku, że skarżący nie jest osobą ubogą i z tej racji zasługującą na uzyskanie prawa pomocy. W nowym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nadal nie przyznał się do posiadania tych nieruchomości, a nadto podał że jest ciężko chory i musi się leczyć.
Tymczasem z akt sprawy II SA/Kr 400/09 wynika, iż Urząd Miasta Limanowa – Wydział Finansowy w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. poinformował, że A. i M. F. posiadają dom mieszkalny przy ul. ... z działką o powierzchni 817 m² oraz dom przy ul. ... w L., budynek o pow. 100m² wydzierżawiony pod działalność gospodarczą z działką o pow. 858 m², działkę przy ul. ...w L. o pow. 321/1000 cz., działkę przy ul. ... w L. o pow. 173 m². Powyższe informacje potwierdzone zostały przez Wydział Geodezji Gruntu i Katastru Starostwa Powiatowego w Limanowej w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. Sytuacja ta mogła ulec zmianie, dlatego referendarz dodatkowo potwierdził stan majątkowy skarżącego i ustalił, że A. F. o nr PESEL 53032522314 pozostaje w 1/3 wraz z żoną M. F. współwłaścicielem na prawach współwłasności małżeńskiej a dalszymi współwłaścicielami są synowie D.i R. F., nieruchomości lokalowej położonej w L. przy ul. ... o numerze KW NSIL KW .... Ponadto wraz z żoną jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej położonej w L. przy ul. ... i numerze KW NSIL KW ....Treść wyżej wymienionych ksiąg została potwierdzona za pomocą ogólnodostępnego Portalu Podsystemu Dostępu do centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej http://ekw.ms.gov.pl/ wg stanu na dzień 11 września 2013 r. Nieruchomość oznaczona NSIL: KW ... ma łączną pow. 901,7 m². Składa się miedzy innymi z restauracji, 15 pokoi i 13 łazienek. Z kolei nieruchomość oznaczona NSIL : KW ... ma łączną po. 181,5 m² składa się m innymi z 7 pokoi i 7 łazienek. Nieruchomość ta ma charakter hotelowy. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów, którego nie wykazał w swoim oświadczeniu majątkowym. Wobec tego nie można uznać, iż utrzymuje się on wyłącznie ze świadczenia rentowego oraz wynagrodzenia za pracę żony.
W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że doszło do zmiany okoliczności sprawy, stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 11 września 2013 r. złożył skarżący wnosząc o jego zmianę zgodnie z treścią wniosku i sprzeciwu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to drugi wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w tym samym postępowaniu przez skarżących. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia z dnia 6 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie cofnął skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata. Postanowienie to jest więc prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie wyklucza to możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy z uwagi na treść art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jednak Sąd Wojewódzki rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże zarówno strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
Nie ulega jednak wątpliwości, że nowy wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania A. F. prawa pomocy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI