I OZ 612/16

I OZ 612/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-06-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 11/16 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2017-02-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 18, art. 19, art. 184 w zw .z art. 197
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na pkt I. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 11/16 oddalające wniosek Z. R. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżący Z. R. w piśmie złożonym w dniu 18 lutego 2016 r. wystąpił o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów: Ryszarda Pęka, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Tadeusza Kuczyńskiego, Julii Szczygielskiej, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej – Ilków i Ewy Kamienieckiej.
Argumentując złożony wniosek skarżący wskazał, że zachodzą okoliczności niewymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Ponadto, w ocenie skarżącego, wskazani sędziowie są w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, gdyż zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwość co do ich bezstronności. Dodał, że wydanie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 509/15 w dniu 13 października 2015 r. wyroku w postępowaniu uproszczonym i jego upublicznienie poprzez wywieszenie sentencji w sekretariacie sądu, narusza jego dobra osobiste, w rezultacie czego dokonano znieważenia jego osoby. Ponadto, w ocenie skarżącego, podanie wyroku do wiadomości publicznej przez jego wywieszenie w sekretariacie sądu stanowi dla niego stygmatyzację, gdyż dane osobowe podlegają szczególnej ochronie i nie powinny być ujawniane osobom postronnym. Według skarżącego, procedowanie na posiedzeniu uproszczonym bez zawiadamiania o terminie posiedzenia, narusza jego dobra osobiste, podmiotowość, autonomiczność i bezpieczeństwo, gdyż jako strona postępowania ma prawo aż do zamknięcia rozprawy przytaczać nowe okoliczności i fakty dla uzasadnienia skargi.
Sędziowie, którzy orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, tj.: Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Julia Szczygielska, Anna Moskała, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski, Wanda Wiatkowska – Ilków i Ewa Kamieniecka, złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 11/16, nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., które dawałyby podstawę do ich wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy. Oświadczenie o przytoczonej treści złożyła w dniu 23 lutego 2016 r. również sędzia NSA Jolanta Sikorska, która - jak wskazuje treść znajdującego się w aktach sprawy zapisku urzędowego z 1 marca 2016 r. - została przeniesiona z dniem 1 marca 2016 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Ponadto w aktach sprawy znajdują się zapiski urzędowe, z których wynika, że sędzia NSA Ryszard Pęk został przeniesiony z dniem 15 października 2015 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zaś sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 11/16 (sprostowanym postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r.) w pkt I. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej - Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej, zaś w pkt II. umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej i sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego.
Sąd wskazał, że wnioskodawca nie podał okoliczności przemawiających za zasadnością wyłączenia powyższych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przywołane okoliczności co do stronniczości wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony co do ich istnienia. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez wnioskodawcę i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. W ocenie Sądu przywołane przez wnioskodawcę podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa. Ponadto Sąd zauważył, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy.
W ocenie Sądu uwzględnienia niniejszego wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że przez rozstrzygnięcie sprawy IV SA/Wr 509/15 w trybie uproszczonym, naruszono jego dobra osobiste przez upublicznienie wyroku w sekretariacie sądu. Samo bowiem niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy sposobu procesowania, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych.
Sąd podał, że orzeczenie w punkcie II sentencji wynika zaś z faktu, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wymienieni tam sędziowie nie orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż sędzia NSA Ryszard Pęk i sędzia NSA Jolanta Sikorska zostali przeniesieni do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W przypadku sędziego NSA Ryszarda Pęka przeniesienie nastąpiło z dniem 15 października 2015 r., zaś w odniesieniu do sędziego NSA Jolanty Sikorskiej – z dniem 1 marca 2016 r. Z kolei, sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku. W związku z tym, Sąd uznał, że postępowanie z wniosku o ich wyłączenie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
W zażaleniu Z. R. zakwestionował wydane postanowienie, wniósł o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych przez niego sędziów. Stwierdził, że w toku postępowania powstał stosunek osobisty uzasadniający wyłączenie. Podał, że w uzasadnieniu postanowienia o sygn. IV SA/Wr sędzia dopuścił ograniczenie prawa do sądu ze względu na wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, przez co zasugerował, że strona tym wartościom zagraża domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ze względu na wykształcenie uzyskane w okresie PRL sędziowie są niewiarygodni moralnie i zawodowo i potencjalnie skorumpowani, są agentami wpływu przeszłej komunistycznej nomenklatury, co czyni ich stronniczymi w obecnym postępowaniu. Także sędziowie, którzy przeszli do orzekania w NSA zagrażają interesom skarżącego, ze względu na solidaryzm i nepotyzm, o czym świadczy zwłoka w rozpoznawaniu jego skargi kasacyjnej w sprawie I OSK 2152/14, stanowiąca dowód stronniczości. Wnioskodawca stwierdził, że czuje się szykanowany przez władzę sądowniczą i zagrożony, a jeden z sędziów nasyła na niego policję.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia.
Wskazane we wniosku, a następnie w zażaleniu powody wyłączenia wymienionych sędziów nie stanowią uprawdopodobnienia okoliczności mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a. posługuje się wyrażeniem o charakterze klauzuli generalnej i wymaga skonkretyzowania we wniosku poprzez określenia zarówno okoliczności, jak i ich wpływu na bezstronność sędziego. Nie mogą stanowić takich okoliczności fakt zastosowania procedury przewidzianej w ustawie i regulowane przez przepisy prawa upublicznienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, jak też negatywne dla strony rozstrzygnięcia wydawane w sprawach. Prawidłowość stosowania przepisów prawa podlega weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego poprzez korzystanie przez stronę ze środków zaskarżenia. Strona nie uprawdopodobniła też w żaden sposób, że pozostaje w osobistym sporze z jednym z sędziów, jak też że z jego inicjatywy doszło do inwigilacji strony przez policję. Nie uzasadnia także wyłączenia sędziego manifestowany przez stronę brak zaufania do całego systemu sądownictwa, przyczyny wyłączenia muszą być zindywidualizowane i skonkretyzowane, a nie oparte na uprzedzeniach i nieuprawnionych generalizacjach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek o wyłączenie sędziów wymienionych w pkt I postanowienia nie został poparty wskazaniem na okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w konkretnej sprawie.
Zasadnie także Sąd I instancji w pkt II. zaskarżonego postanowienia umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że wymienieni w nim sędziowie nie orzekają już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Wyłączenie od orzekania w sprawie może dotyczyć sędziów mogących orzekać w danym sądzie i sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania o wyłączeniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezprzedmiotowe jest także orzekanie o wyłączeniu sędziego przebywającego w stanie spoczynku, a więc nie pełniącego już czynnej służby. Dlatego również w zakresie pkt II zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe.
Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji o oddaleniu zażalenia.