I GZ 327/24

I GZ 327/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Bd 322/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-07-02
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 322/24 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA, Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 322/24 po rozpoznaniu skargi
A. K. (dalej: skarżący)
1. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
2. zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz A. K. kwotę 18379 zł (osiemnaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu złożył zażalenie na zawarte w pkt 2 wyroku WSA w Bydgoszczy postanowienie o zwrocie kosztów postępowania, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niezastosowaniu w sprawie przepisu art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", pozwalającego Sądowi miarkować koszty postępowania w sytuacji, w której skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty wyższej, niż była jej należna. Organ wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w części i proporcjonalne miarkowanie kosztów w zakresie nieuwzględnienia zarzutów naruszenia powołanych przez skarżącą w skardze z dnia 29 kwietnia 2024 roku przepisów postępowania i prawa materialnego w stosunku do nienależnie pobranych przez nią płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2020 rok.
Odpowiadając na zażalenie, skarżący wniósł o jego oddalanie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie natomiast z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Są to stosowne rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w zależności od tego, czy stronę reprezentuje adwokat, radca prawny bądź – zgodnie z art. 205 § 4 p.p.s.a. – doradca podatkowy lub rzecznik patentowy.
Natomiast przepis art. 206 p.p.s.a. przewiduje, że w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten przyznaje sądom administracyjnym uprawnienie do obniżenia kwoty należnych kosztów postępowania w sytuacji wystąpienia szczególnych okoliczności. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z tego uprawnienia jest otwarty.
Pojęcie "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., daje sądowi duży luz decyzyjny w zakresie miarkowania kosztów. Stanowi ono jego fakultatywne uprawnienie. Należy również podkreślić, że sąd nie ma obowiązku stosowania tego przepisu, bowiem ustawodawca stosując zwrot: "sąd może" pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu decyzji sądu.
Z powyższego przepisu wynikają dwie zasady. Po pierwsze, mimo pozostawienia sądowi administracyjnemu luzu decyzyjnego w kwestii miarkowania kosztów, jeżeli sąd zdecyduje się ten przepis zastosować w konkretnej sprawie wymaga to wyjaśnienia na tle stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Po drugie, brak podjęcia jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, nawet jeśli skarga została uwzględniona częściowo, oznacza, że zastosowane zostały zasady wynikające z art. 200 p.p.s.a. Nie ma bowiem przeszkód, aby pomimo częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob. np. postanowienie NSA z 30 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo, www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).
Należy przy tym pamiętać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającą z przepisów art. 200 - 204 p.p.s.a. jest – w sytuacjach w nich określonych – zwrot niezbędnych kosztów postępowania, zaś możliwość ograniczenia, czy odstąpienia od realizacji tej zasady, przewidziana w art. 206 p.p.s.a. stanowi wyjątek, który może – lecz nie musi – być zastosowany w uzasadnionych przypadkach. Nie jest to w żadnym przypadku reguła działania sądu. Tak sformułowany przepis pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie uznaniu sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można również skutecznie czynić Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 206 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, tamże). Skoro Sąd I instancji nie widział zasadności zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie był zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego sąd nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2018 r., sygn. akt II GZ 1048/16, tamże).
Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem zasądził od organu na rzecz skarżącego wyłącznie koszty zastępstwa prawnego w kwocie 18.379 złotych w podstawie prawnej prawidłowo wskazując art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Obejmują one zwrot wpisu od skargi, orzeczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r, poz. 1935) wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z przepisów tych jasno wynika podstawa zasądzenia wskazanej kwoty.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 P.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń