II OZ 1016/25

II OZ 1016/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Sygn. powiązane
II SA/Bd 155/25 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2025-04-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 155/25 odrzucające skargę M. W. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 15 września 2023 r. nr WSOC.I.6231.10.2023.MB w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia o wyborze imienia dla dziecka oraz nadania imienia z urzędu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 155/25, odrzucił skargę M. W. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 15 września 2023 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia o wyborze imienia dla dziecka oraz nadania imienia z urzędu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że stanowiącą przedmiot skargi decyzję doręczono skarżącemu M. W. w dniu 21 września 2023 r., z błędnym pouczeniem o prawie do wniesienia sprzeciwu.
Pismem z dnia 28 stycznia 2024 r. skarżący wniósł skargę wnosząc o uchylenie decyzji z dnia 15 września 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga podlegała odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych.
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że jednym z warunków skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest dochowanie trzydziestodniowego terminu liczonego od doręczenia stronie skarżącej skarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Termin, o którym mowa powyżej, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (art. 53 § 4 p.p.s.a.).
Natomiast zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej sprzeciwem od decyzji.
W treści zaskarżonej decyzji zawarto pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia sprzeciwu do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, pomimo że ww. decyzja nie jest decyzją opisaną w art. 138 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy w myśl art. 53 § 1 p.p.s.a właściwym środkiem zaskarżenia od przedmiotowej decyzji jest skarga.
Sąd zaznaczył, że decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącemu w dniu 21 września 2023 r. Oznacza to, że przedmiotowa skarga powinna zostać złożona w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego, tj. najpóźniej do dnia 23 października 2023 r. To jednak nie nastąpiło, bowiem skarga została nadana przez skarżącego w urzędzie pocztowym w dniu 2 lutego 2024 r. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu.
Sąd dostrzegł, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda Kujawsko-Pomorski błędnie pouczył stronę o prawie wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, zamiast o możliwości wniesienia skargi od decyzji w terminie 30 dni. Treść tego pouczenia nie uchyla jednak skutków spóźnionego złożenia skargi, ponieważ tryb, a zatem termin i sposób wniesienia środka zaskarżenia, wiążąco określają przepisy p.p.s.a. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że pouczenie nie może kreować terminu do wniesienia środka zaskarżenia (zob. wyr.: NSA z 14 lutego 2017, II OSK 1363/15, z 9 grudnia 2016 r., II OSK 702/15, z 13 października 2016 r. II FSK 2438/14, z 7 września 2016 r. II FSK 2125/14, post. WSA: z 20 października 2017 r. II SA/Bk 755/17, z 27 grudnia 2017 r. II SA/Go 1152/17 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Jednocześnie Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Niemniej jednak skarżący może wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi od decyzji. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu, pod warunkiem spełnienia wymogów wynikających z art. 87 ustawy. W niniejszej sprawie skarżący nie wniósł jednak takiego wniosku.
Wobec powyższego Sąd Wojewódzki stwierdził, iż skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, co na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligowała do jej odrzucenia.
M. W. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2025 r. zarzucając naruszenie przepisów procesowych postępowania - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.- w stopniu mogącym mieć bardzo istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe go zastosowanie albowiem strona nie uchybiła terminowi wniesienia skargi.
W zażaleniu podniesiono, że brak pouczenia strony o prawie do wniesienia skargi stanowi działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 112 k.p.a. i musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 167/24 orzeczono, że "wynikające z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżania należy traktować na równi z brakiem pouczenia. Dla strony nie pouczonej (błędnie pouczonej), termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a więc taka strona nawet uchybiwszy terminowi do wniesienia środka zaskarżenia na skutek braku pouczenia o tym, że przysługuje je taki środek, może wnieść odwołanie w każdym czasie bez potrzeby dodatkowego składania wniosku o przywrócenie terminu". Według drugiego wyroku - z dnia 26 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł, że "skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do Sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego Sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu" (por. np. NSA w wyroku z dnia 4.01.2013 r., I OSK 1553/11, z dnia 19.04.2012 r., II OSK 193/11, WSA w Gdańsku z dnia 26.09.2019 r., II SA/Gd 234/19 i inne).
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako wniesionej z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Przede wszystkim Sąd Wojewódzki w sposób właściwy ocenił fakt błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji w kontekście art. 112 k.p.a. stanowiącego, że błędne pouczenie w decyzji m.in. co do prawa wniesienia skargi do sądu wojewódzkiego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
Mianowicie Sąd Wojewódzki trafnie wywiódł, że zawarte w decyzji błędne pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji nie mogło uchylić skutków spóźnionego złożenia skargi. Odwołując się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie, Sąd Wojewódzki słusznie zaznaczył, że tryb i termin złożenia skargi określają przepisy ustawy, a zatem treść samego pouczenia nie może kreować terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia (m.in. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. II OSK 1363/15).
Wbrew twierdzeniom przedstawionym w zażaleniu, brak było podstaw prawnych, aby w niniejszej sprawie uznać, że w następstwie błędnego pouczenia termin do złożenia skargi nie rozpoczął biegu, a skarżący mógł wnieść skargę w każdym czasie bez potrzeby składania wniosku o przywrócenie terminu.
Nadto podkreślić trzeba, że przywołane w zażaleniu orzeczenia sądowe nie są adekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Wskazać zatem należy na ukształtowane w orzecznictwie NSA stanowisko, zgodnie z którym błędna informacja udzielona co do przysługujących środków zaskarżenia oraz trybu i terminu ich złożenia nie może powodować dla strony negatywnych konsekwencji, ale też nie może dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania (por. wyrok NSA z 14.02.2017 r., II OSK 1363/15). Zastosowanie przepisu art. 112 k.p.a. nie może powodować, że błędnie pouczona strona podlegać będzie innym niż pozostali uczestnicy obrotu prawnego rygorom związanym z terminami wnoszenia skarg, odwołań czy też powództw. Przepis art. 112 k.p.a. stanowi dla błędnie pouczonej strony podstawę uchylenia się od skutków uchybienia terminu wskutek zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy wykorzystaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu. Przepisu art. 112 k.p.a. zatem nie można odczytywać jako uprawnienia do zmodyfikowania ustawowo określonego terminu do złożenia środka odwoławczego. Termin ten biegnie bowiem zgodnie z zasadami ustalonymi w stosownych przepisach, jednakże strona może domagać się przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, wskazując, że uchybienie terminu było spowodowane zastosowaniem się do błędnego pouczenia organu administracji (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., II OSK 507/10, wyrok NSA z 7 października 2020 r., II OSK 1640/18).).
Wobec powyższego, skoro skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi, to obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego było orzeczenie o jej odrzuceniu, jako złożonej po upływie ustawowego terminu.
Nawiązując do treści zażalenia zauważyć dodatkowo trzeba, iż przepis art. 112 k.p.a. chroni stronę przed skutkami błędnego pouczenia ale tylko w sytuacji, gdy "zastosowała się do tego pouczenia". Tymczasem skarżący nie złożył ani sprzeciwu w terminie 14 dni, ani też skargi w tym terminie. Trudno dopatrzyć się związku pomiędzy błędnym pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, a faktem złożenia skargi w lutym 2024 r. (data nadania 2 lutego 2024 r.), podczas gdy decyzja doręczona została 21 września 2023 r.
Z tych względów całkowicie nieuprawniony był zarzut naruszenia art. 112 k.p.a., a tym bardziej rażącego naruszenia tego przepisu.
W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu, zgodnie z art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.