II OZ 100/26

II OZ 100/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Lu 649/25 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2025-11-05
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 61 § 3, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Dnia 10 marca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Lu 649/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 sierpnia 2025 r. znak: PEA-X.7723.9.2025 w przedmiocie zarzutów D. B. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 649/25, po rozpoznaniu wniosku D. B. (dalej jako skarżąca) o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie z jej skargi na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 sierpnia 2025 r. znak: PEA-X.7723.9.2025 w przedmiocie zarzutów D. B. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Sąd mając na względzie przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności z art. 61 § 3 P.p.s.a., oraz wymogi prawidłowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania przez wnioskującego wskazał, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie dotyczy oddalenia zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, które dotyczy wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę wskazanego obiektu budowlanego.
Sąd uznał, że postanowienie takie nie nadaje się do wykonania, a zatem nie ma przesłanek, które uzsadniałyby wstrzymanie jego wykonania.
Oddalenie zarzutu skarżącej zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym ma wprawdzie ten skutek, że postępowanie to może być dalej prowadzone, jednak sądowa ocena legalmności takiego rozstrzygnięcia organu jest dopuszczalna wyłącznie w ramach rozpatrywania sprawy co do jej istoty (w wyroku), natomiast nie jest możliwe usunięcie tego skutku w ramach ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. (postanowieniem o wstrzymaniu).
Niekorzystne skutki jakie przywołuje we wniosku skarżąca wynikają z wyegzekwowania nakazu rozbiórki, a więc w istocie zagrożenia dotyczą decyzji o pozwoleniu na budowę, która jednak nie była przedmiotem niniejszego postępowania.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Domaga się jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, ponieważ kontynuowanie egzekucji grozi wyrządzeniem niepowetowanej szkody i uniemożliwi przywrócenie stanu sprzed egzekucji w razie uwzględnienia skargi.
Skarżąca zarzuca naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonego postanowienia, podczas gdy jego wykonanie spowoduje dla niej całkowicie nieodwracalne skutki.
W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżonym postanowieniem oddalono zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednak oddalenie to obecnie stało się ostateczne, co upoważnia organ do dalszego prowadzenia egzekucji z pominięciem zarzutu zgłoszonego przez strony. Odmowa wstrzymania powoduje, że organy administracji mogą dalej prowadzić egzekucję – co jak zostało wskazane w skardze – ewidentnie spowoduje ogromne szkody w jej majątku.
Skarżąca uważa, że Sąd jest uprawniony do wstrzymania toczącego się postępowania egzekucyjnego. Do czasu bowiem, gdy wstrzymane jest postanowienie o oddaleniu zarzutu, ostateczność tego postanowienia pozostanie "zawieszona", co wstrzyma dalsze czynności egzekucyyjne zmierzajace do rozbiórki.
Wniosek jej znajduje oparcie w regulacjach ustawy egzekucyjnej dotyczących zawieszenia postępowania i obowiązku organu do stałej weryfikacji dopuszczalności egzekucji. Jej zdaniem istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że dalsze prowadzenie egzekucji doprowadzi do skutków nieodwracalnych oraz dla niej szkodliwych. Rozbiórka obiektu (dokładnie nie wiadomo jakiego) to czynność, której nie da się cofnąć. W sytuacji niewłaściwego oznaczenia obiektu egzekucję prowadzonoby na niewłaściwej nieruchomości albo wobec innego budynku niż objęty decyzją, to szkoda byłaby nie do naprawienia. Wstrzymanie egzekucji – poprzez wstrzymanie zaskarżonego postanowienia zabezpiecza zarówno jego prawa, jak i prawidłowość działania administracji, ponieważ pozwala na sądowe wyjaśnienie spornej kwestii przed podjęciem ingerencji w substancję nieruchomości i niejako "zmusi" organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania.
Za wstrzymaniem przemawia także fakt, że nieprecyzyjny tytuł wykonawczy może generować spory wtórne – cywilne i administracyjne – dotyczące odpowiedzialności za bezpodstawne naruszenie własności lub zniszczenie rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Wstrzymanie wykonania aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Konieczność uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności spoczywa przy tym na wnioskodawcy. To na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą ocenić, czy w danej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione.
Sąd I instancji trafnie ocenił, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł doprowadzić do wstrzymania tego aktu albowiem zaskarżone postanowienie w istocie nie nadaje się do wykonania. Organ egzekucyjny oddalając zarzut egzekucyjny skarzącej i odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego nie nałożył na nią żadnego obowiązku, nie zobowiązał do podjęcia jakicvhkolwiek mczynności, nieczego też nie jej zakazał. Tym samym akt ten miał charakter wyłącznie procesowy i nie wymagał wykonania. Odnosił się do niezasadności podniesionych zarzutów egzekucyjnych.
Wbrew twierdzeniom skarżącej okoliczność kontynuowania egzekucji po oddaleniu zarzutu nie wynika z zaskarżonego ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu ale z tytułu wykonawczego dotyczącego obowiązku rozbiórki. To wlaśnie stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek wykonania rozbiórki umożliwia prowadzenie egzekucji i jest podstawą obligującą do poddania się tej egzekucji w określonym tam zakresie. Wstrzymać egzekucję należałoby kwestionując decyzję rozbiórkową, która posłużyła jako podstawa do wydania tytułu wykonawczego. Wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej byłoby podstawą do zatrzymania egzekucji. Jeśli decyzja ta jest ostateczna i prawomocna to tytuł wykonawczy pozostaje w mocy i organ nie ma podstaw by zaprzestać egzekucji.
Skoro organ zaskarżonym postanowieniem wypowiedział się wyłącznie w zakresie niezasadności zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu, to nie wynika z tego, że obowiązek poddania się egzekucji nastąpił z chwilą wydania zaskarżonego postanowienia. Podstawa do prowadzenia egzekucji istnieje niezależnie od wydania zaskarżonego postanowienia. Zatem zaskarżone postanowienie nie skutkuje powstaniem obowiązku lub uprawnienia a w związk z tym nie wymaga wykonania.
Oddalenie zarzutu wywołuje skutki w postaci możliwości kontynuowania egzekucji np. po wcześniejszym zawieszeniu jej. Niemniej jednak podstawę egzekucji stanowi tytuł wykonawczy oparty o decyzję rozbiórkową i to z tych aktów wynikają zagrożenia o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (znaczna szkoda czy trudne do odwrócenia skutki w postaci zniszczenia obiektu budowlanego), a nie z zaskarżonego postanowienia o oddaleniu zarzutu.
Wobec tego nie można twierdzić, że dokonanie rozbiórki budynku załadunkowo-rozładunkowego wybudowanego bez pozwolenia jest bezpośrednim efektem wydania zaskarżonego postanowienia. Taki związek nie istnienie a zatem trudno przyjąć, że to zaskarżone postanowienie wywołało znaczną szkodę w postaci utraty substancji budynku czy trudne do odwrócenia skutki będące utratą takiego budynku.
Zaskarżone postanowienie jest fromą wypowiedzi organu na postawione zarzuty ale nie decyduje o istnieniu egzekwowanego obowiązku.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia albowiem akt ten nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania. W konsekwencji wniosek o jego wstrzymanie jest bezzasadny i podlegał oddaleniu zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.