II OW 80/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór kompetencyjny pomiędzy Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (GDOŚ) a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Elblągu (SKO) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z 5 grudnia 2024 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Spór wyniknął z wejścia w życie w dniu 11 stycznia 2025 r. ustawy nowelizującej, która zmieniła art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, rozszerzając możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ. GDOŚ uważał, że nie jest właściwy, argumentując, że nowe przepisy nie powinny działać wstecz na stany faktyczne sprzed ich wejścia w życie. SKO natomiast przekazało sprawę do GDOŚ, uznając się za niewłaściwe do rozpoznania zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją, a możliwość jego zaskarżenia w dalszym toku instancji istniała jedynie poprzez odwołanie od decyzji Burmistrza Tolkmicka. Sąd podkreślił, że zmiana przepisów nie działa wstecz (zasada lex retro non agit) i nie można jej stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie bez wyraźnego przepisu przejściowego. W związku z tym, NSA wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu jako organ właściwy do rozpoznania odwołania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście nowelizacji przepisów proceduralnych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących warunków zabudowy i uzgodnień.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia RDOŚ w sprawach o warunki zabudowy, ale zasady interpretacji przepisów intertemporalnych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nowelizacja przepisów dotycząca możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy działa wstecz na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja przepisów nie działa wstecz na stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) jest fundamentalna. W przypadku braku przepisów intertemporalnych, nowe przepisy nie mogą być stosowane do sytuacji prawnych, które powstały i zakończyły się przed ich wejściem w życie. Zastosowanie nowych przepisów do takich sytuacji stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz.
Który organ jest właściwy do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jeśli postanowienie zostało wydane przed nowelizacją, a odwołanie złożono po niej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwym organem jest organ wskazany przez przepisy obowiązujące w momencie wydania postanowienia, czyli SKO, a nie organ, który stał się właściwy na mocy ustawy nowelizującej (GDOŚ).
Uzasadnienie
Ponieważ postanowienie RDOŚ zostało wydane przed nowelizacją i nie przysługiwało na nie zażalenie w świetle ówczesnych przepisów, jedyną drogą zaskarżenia było odwołanie od decyzji Burmistrza. Zmiana przepisów po wydaniu postanowienia nie zmienia właściwości organu do rozpoznania tego odwołania, gdyż oznaczałoby to działanie prawa wstecz.
Czy zasada bezpośredniego działania prawa nowego może być stosowana do stanów faktycznych istniejących przed wejściem w życie nowych przepisów w kontekście postępowań administracyjnych?
Odpowiedź sądu
Zasada bezpośredniego działania prawa nowego odnosi się do stosunków prawnych pozostających w toku, a nie do stanów faktycznych, które już się zakończyły przed wejściem w życie nowych przepisów.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił działanie wsteczne (retroaktywne) od działania prawa do stosunków trwających w czasie (retrospektywne). W tej sprawie, ponieważ postępowanie uzgodnieniowe zakończyło się wydaniem postanowienia przed nowelizacją, nie można mówić o stosunku prawnym pozostającym w toku, do którego można by zastosować nowe przepisy.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 53 § ust. 5c
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przed nowelizacją możliwość wniesienia zażalenia na odmowę uzgodnienia przez RDOŚ była ograniczona do przypadków dotyczących rezerwatu przyrody lub negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. Po nowelizacji zakres ten został rozszerzony.
k.p.a. art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia zaskarżenie postanowienia, na które nie służy zażalenie, w odwołaniu od decyzji.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 53 § ust. 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Odsyła do stosowania art. 106 § 5 KPA, zgodnie z którym uzgodnienie następuje w drodze postanowienia i może stanowić przedmiot zażalenia.
k.p.a. art. 106 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1 § ust. 1 i 2
u.p.z.p. art. 59 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 60 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 127 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja przepisów dotycząca możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ nie działa wstecz na postanowienia wydane przed jej wejściem w życie, w braku przepisów przejściowych. • Jedyną drogą zaskarżenia postanowienia RDOŚ wydanego przed nowelizacją, na które nie przysługiwało zażalenie, jest odwołanie od decyzji Burmistrza, które rozpoznaje SKO.
Odrzucone argumenty
Argument GDOŚ, że nowe przepisy powinny mieć zastosowanie do stanów faktycznych istniejących przed ich wejściem w życie (retrospektywne działanie prawa). • Argument SKO, że nie jest organem właściwym do rozpoznania zażalenia, ponieważ nowe przepisy rozszerzyły zakres spraw podlegających zażaleniu, a sprawa pozostaje w toku.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw, by zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2024 r. zostało poddane kontroli Kolegium w odwołaniu od decyzji • brak jest podstaw by zaskarżona odmowa uzgodnienia poddana została kontroli Kolegium na zasadzie wynikającej z art. 142 k.p.a. • Mielibyśmy w takim przypadku do czynienia z retroaktywnym działaniem nowego prawa, a więc niedopuszczalnym na gruncie prawa konstytucyjnego naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. • zasada ta jednak nie dotyczy sytuacji, w której jakiś stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie przepisów nowych, odmiennie regulujących jego reżim prawny • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanym wyżej przypadku właściwe do rozpoznania odwołania inwestora zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ będzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tym wypadku w Elblągu. • Nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c u.p.z.p., wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Grzegorz Czerwiński
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście nowelizacji przepisów proceduralnych w prawie administracyjnym, zwłaszcza w sprawach dotyczących warunków zabudowy i uzgodnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia RDOŚ w sprawach o warunki zabudowy, ale zasady interpretacji przepisów intertemporalnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego sporu kompetencyjnego między organami administracji, wynikającego z nowelizacji przepisów, co jest częstym problemem praktycznym. Interpretacja zasady niedziałania prawa wstecz jest kluczowa dla zrozumienia granic stosowania nowych regulacji.
“Nowelizacja przepisów a prawo wstecz: NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie warunków zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.