II OW 79/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (GDOŚ) a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Elblągu (SKO) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z dnia 5 grudnia 2024 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Spór wyniknął z wejścia w życie w dniu 11 stycznia 2025 r. ustawy nowelizującej art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która rozszerzyła katalog przypadków, w których przysługuje zażalenie na postanowienie RDOŚ. Przed nowelizacją, zażalenie przysługiwało tylko w przypadku odmowy uzgodnienia dotyczącej rezerwatu przyrody lub obszaru Natura 2000, a w innych przypadkach kontrola postanowienia mogła nastąpić jedynie w odwołaniu od decyzji. NSA uznał, że postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją, a nowelizacja nie działa wstecz. W związku z tym, że odmowa uzgodnienia nie dotyczyła przypadków, w których przysługiwało zażalenie, jedyną możliwością kontroli było zaskarżenie postanowienia w odwołaniu od decyzji Burmistrza Tolkmicka. Sąd wskazał, że SKO w Elblągu jest organem właściwym do rozpoznania tego odwołania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, w szczególności w kontekście nowelizacji przepisów dotyczących warunków zabudowy i możliwości zaskarżania postanowień.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, ale zasady interpretacji prawa intertemporalnego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest organem właściwym do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji gdy przepisy uległy nowelizacji po wydaniu postanowienia, a przed rozpoznaniem odwołania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem właściwym jest organ wskazany na podstawie przepisów obowiązujących w momencie wydania postanowienia, a nie na podstawie przepisów po nowelizacji, jeśli nowelizacja nie zawiera przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nowelizacja art. 53 ust. 5c u.p.z.p. nie działa wstecz. Postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, w którym zażalenie nie przysługiwało, a kontrola mogła nastąpić jedynie w odwołaniu od decyzji. Właściwe do rozpoznania odwołania jest SKO.
Czy nowelizacja przepisów wprowadzająca możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy działa wstecz na postanowienia wydane przed wejściem w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja nie działa wstecz na postanowienia wydane przed jej wejściem w życie, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych.
Uzasadnienie
Zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) zakazuje regulowania przez prawo zdarzeń i ich skutków zrealizowanych przed wejściem w życie przepisu. Wprowadzenie możliwości zażalenia na postanowienia wydane przed nowelizacją wymagałoby odrębnej regulacji, której brak.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 53 § ust. 5c
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
k.p.a. art. 142
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 53 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 60 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 127 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja przepisów nie działa wstecz na postanowienia wydane przed jej wejściem w życie, jeśli brak jest przepisów przejściowych. • Postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, w którym zażalenie nie przysługiwało, a kontrola mogła nastąpić jedynie w odwołaniu od decyzji. • Zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) jest fundamentalną zasadą prawa konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Argument SKO, że wsteczne działanie prawa nie zachodzi, gdy następstwa zdarzeń są kwalifikowane według nowych norm od momentu ich wejścia w życie, a stosunek prawny trwa w momencie wejścia w życie nowych przepisów. • Argument GDOŚ, że nowe prawo działa retrospektywnie, stosując się do pozostającego w toku stosunku/czynności, które powstały przed wejściem w życie przepisu, ale nadal trwają.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstaw, by zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2024 r. znak: [...]zostało poddane kontroli Kolegium w odwołaniu od decyzji. • brak jest podstaw by zaskarżona odmowa uzgodnienia poddana została kontroli Kolegium na zasadzie wynikającej z art. 142 k.p.a. • Mielibyśmy w takim przypadku do czynienia z retroaktywnym działaniem nowego prawa, a więc niedopuszczalnym na gruncie prawa konstytucyjnego naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz. • Zasada bezpośredniego działania prawa nowego odnosi się natomiast do stosunków pozostających w toku. • W takiej sytuacji nie dochodzi do retroaktywnego działania prawa ale retrospektywnego działania prawa poprzez bezpośrednie zastosowanie nowego przepisu do pozostającego w toku stosunku/czynności, które powstały co prawda przed wejściem w życie przepisu ale nadal trwają. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanym wyżej przypadku właściwe do rozpoznania odwołania inwestora zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ będzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tym wypadku w Elblągu. • Jak słusznie wskazał GDOŚ, takiej regulacji ustawa nowelizująca nie zawiera (podobnie w postanowieniu NSA z 16 czerwca 2025 r. sygn. akt II OW 21/25).
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Grzegorz Czerwiński
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, w szczególności w kontekście nowelizacji przepisów dotyczących warunków zabudowy i możliwości zaskarżania postanowień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, ale zasady interpretacji prawa intertemporalnego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii interpretacji przepisów intertemporalnych, która jest kluczowa dla praktyki prawniczej w administracji. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na bieżące postępowania i jakie pułapki prawne mogą się pojawić.
“Zmiana prawa w trakcie postępowania: Kto ma rację w sporze o warunki zabudowy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.