Orzeczenie · 2025-10-16

II OW 71/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-16
NSAbudowlaneŚredniansa
spór kompetencyjnyprawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęnadzór budowlanyadministracja architektoniczno-budowlanaNSAkontrolapostępowanie dowodowe

Spór kompetencyjny dotyczył ustalenia, który organ – Prezydent Miasta Łodzi (organ administracji architektoniczno-budowlanej) czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w Łodzi – jest właściwy do przeprowadzenia kontroli w związku z podejrzeniem samowoli budowlanej na nieruchomości, dla której Prezydent prowadził postępowanie o pozwolenie na budowę. Prezydent wnioskował o rozstrzygnięcie sporu, argumentując, że PINB ma szersze kompetencje kontrolne. PINB odmówił przeprowadzenia kontroli, wskazując, że Prezydent sam może dokonać takich ustaleń w ramach swojego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek Prezydenta, uznając, że nie doszło do sporu kompetencyjnego. Sąd wyjaśnił, że Prezydent, jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, jest umocowany do przeprowadzania czynności kontrolnych i dowodowych w ramach postępowania o pozwolenie na budowę, zgodnie z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego. W przypadku podejrzenia samowoli budowlanej, Prezydent powinien samodzielnie wyjaśnić tę kwestię, np. zwracając się do PINB o informacje o ewentualnych postępowaniach lub decyzjach dotyczących samowoli na danym terenie. Sąd podkreślił, że istnienie samowoli budowlanej, w stosunku do której wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki, stanowi przeszkodę do wydania pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 5 pkt 3 Prawa budowlanego), co Prezydent powinien wyjaśnić we własnym postępowaniu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalenie zakresu kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie kontroli samowoli budowlanej w postępowaniu o pozwolenie na budowę.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego między Prezydentem a PINB, ale ogólne zasady dotyczące uprawnień kontrolnych organów administracji architektoniczno-budowlanej są szerzej stosowalne.

Zagadnienia prawne (2)

Czy Prezydent Miasta Łodzi, jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, jest właściwy do przeprowadzenia czynności kontrolnych w celu wyjaśnienia podejrzenia samowoli budowlanej w ramach postępowania o pozwolenie na budowę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Prezydent Miasta Łodzi jest umocowany do przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach prowadzonego postępowania o pozwolenie na budowę, zgodnie z art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Prezydent jako organ administracji architektoniczno-budowlanej posiada własne kompetencje do prowadzenia czynności kontrolnych i dowodowych w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących samowoli budowlanej, co jest niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku o pozwolenie na budowę. Nie ma potrzeby przerzucania tego ciężaru na PINB.

Czy wniosek Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z PINB w Łodzi w sprawie kontroli samowoli budowlanej spełnia przesłanki do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek podlega odrzuceniu, ponieważ nie doszło do sporu kompetencyjnego w rozumieniu przepisów P.p.s.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że Prezydent posiadał własne kompetencje do wyjaśnienia sprawy, a kierowanie pisma do PINB z prośbą o przeprowadzenie kontroli było niezasadne, co wyklucza istnienie sporu kompetencyjnego między organami.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Odrzucono wniosek Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Przepisy (15)

Główne

PrBud art. 35 § ust. 5 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Istnienie obiektu budowlanego, w stosunku do którego wydano ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki, stanowi bezwzględną przeszkodę do wydania pozwolenia na budowę.

PrBud art. 81 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organy administracji architektoniczno-budowlanej mogą dokonywać czynności kontrolnych w ramach wykonywania obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego; protokoły z tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji.

P.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa właściwość NSA w sprawach sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.

P.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej.

P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA postanawia o odrzuceniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego.

Pomocnicze

PrBud art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

PrBud art. 81a § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dodatkowo upoważnia organ nadzoru do wstępu do obiektu budowlanego, na teren budowy lub zakładu pracy w trybie niewymagającym zachowania wymagań stawianych czynnościom dowodowym.

PrBud art. 81 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego jako jedno z podstawowych zadań organu administracji architektoniczno-budowlanej.

PrBud art. 84 § ust. 1 i 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 15 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 64 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot wpisu sądowego.

K.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

K.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przekazanie sprawy do załatwienia innemu organowi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezydent Miasta Łodzi, jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, jest umocowany do przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach postępowania o pozwolenie na budowę. • Nie doszło do sporu kompetencyjnego, ponieważ Prezydent posiadał własne uprawnienia do wyjaśnienia sprawy.

Odrzucone argumenty

PINB w Łodzi powinien przeprowadzić kontrolę w związku z podejrzeniem samowoli budowlanej. • Kompetencje kontrolne organów nadzoru budowlanego są szersze niż organów administracji architektoniczno-budowlanej.

Godne uwagi sformułowania

Prezydent posiada własne kompetencje w tym zakresie i przed wydaniem decyzji o wydaniu lub odmowie pozwolenia na budowę może tę kwestię wyjaśnić samodzielnie. • Organ administracji architektoniczno-budowlanej zamiast przerzucać ciężar prowadzenia postępowania dowodowego na organ nadzoru budowlanego, mógł i nadal może, skorzystać z innych środków dowodowych przewidzianych wprost w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie kontroli samowoli budowlanej w postępowaniu o pozwolenie na budowę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporu kompetencyjnego między Prezydentem a PINB, ale ogólne zasady dotyczące uprawnień kontrolnych organów administracji architektoniczno-budowlanej są szerzej stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu procedury budowlanej i rozgraniczenia kompetencji między dwoma organami administracji, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Kto kontroluje samowolę budowlaną? NSA rozstrzyga spór między Prezydentem a PINB.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst