II OW 49/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał spór kompetencyjny pomiędzy Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (GDOŚ) a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie (SKO) dotyczący właściwości do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. GDOŚ uważał się za niewłaściwy, wskazując na zmianę przepisów (art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), która weszła w życie po wydaniu postanowienia RDOŚ. SKO natomiast twierdziło, że to GDOŚ jest właściwy. NSA, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, uznał, że postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, w którym zażalenie przysługiwało tylko w ograniczonym zakresie (dotyczącym rezerwatów przyrody lub negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000). W pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 142 K.p.a., postanowienie mogło być zaskarżone jedynie w odwołaniu od decyzji. NSA podkreślił, że nowelizacja przepisów, która weszła w życie po wydaniu postanowienia, nie działa wstecz (lex retro non agit) i nie można jej stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie bez wyraźnych przepisów przejściowych. W związku z tym, NSA wskazał SKO w Olsztynie jako organ właściwy do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie, ponieważ to SKO było właściwe do rozpoznania odwołania od decyzji w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia RDOŚ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po zmianach legislacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Zagadnienia prawne (2)
Kto jest organem właściwym do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji gdy przepisy dotyczące możliwości wniesienia zażalenia uległy zmianie po wydaniu postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organem właściwym do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponieważ postanowienie zostało wydane w stanie prawnym, w którym zażalenie nie przysługiwało w takim zakresie, a jedynie odwołanie od decyzji, a nowelizacja przepisów nie działa wstecz.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że postanowienie RDOŚ zostało wydane przed wejściem w życie nowelizacji art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia, zażalenie przysługiwało tylko w ograniczonych przypadkach, a w pozostałych sytuacjach postanowienie mogło być zaskarżone w odwołaniu od decyzji. Nowelizacja nie zawiera przepisów przejściowych, co wyklucza jej retroaktywne zastosowanie do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie.
Czy nowelizacja przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która weszła w życie po wydaniu postanowienia przez organ administracji, może być stosowana do oceny dopuszczalności środka prawnego wniesionego od tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja przepisów nie może być stosowana do oceny dopuszczalności środka prawnego wniesionego od postanowienia wydanego przed wejściem w życie tej nowelizacji, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych regulujących takie sytuacje, ze względu na zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zasada niedziałania prawa wstecz oznacza, że nowe prawo nie powinno naruszać praw nabytych ani sytuacji prawnych powstałych pod rządem prawa poprzedniego. Wprowadzenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby wyraźnego przepisu przejściowego, którego w analizowanej ustawie brak.
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może zaskarżyć postanowienie, na które nie przysługiwało zażalenie, tylko w odwołaniu od decyzji.
upzp art. 53 § 5c
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis w wersji obowiązującej do 10 stycznia 2025 r. przewidywał możliwość wniesienia zażalenia na odmowę uzgodnienia projektu decyzji przez RDOŚ tylko w określonych przypadkach (rezerwat przyrody, negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000). Po zmianie przepisów (od 11 stycznia 2025 r.) zrezygnowano z tego ograniczenia, co potencjalnie rozszerza możliwość wniesienia zażalenia.
P.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 127 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 65 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
upzp art. 53 § 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Odsyła do stosowania art. 106 § 5 K.p.a., zgodnie z którym uzgodnienie następuje w drodze postanowienia i może stanowić przedmiot zażalenia.
upzp art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 60 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 3 § 3
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1 § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, w którym nie przysługiwało zażalenie na odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu lub Parku Krajobrazowego. • Zmiana art. 53 ust. 5c upzp nie działa wstecz (lex retro non agit) i nie ma zastosowania do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych. • Właściwość organu do rozpoznania odwołania należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia RDOŚ.
Odrzucone argumenty
SKO w Olsztynie jest niewłaściwe, ponieważ po zmianie art. 53 ust. 5c upzp, GDOŚ jest organem właściwym do rozpoznania zażalenia. • Obecnie obowiązująca treść art. 53 ust. 5c upzp oraz art. 53 ust. 5 upzp odsyłający do art. 106 § 5 K.p.a. uprawniają do rozpoznania zażalenia przez GDOŚ.
Godne uwagi sformułowania
NSA zważył, co następuje: • mamy do czynienia z negatywnym sporem kompetencyjnym • zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) • nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c upzp, wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Grzegorz Antas
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po zmianach legislacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących uzgodnień w procesie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów intertemporalnych, które ma znaczenie praktyczne dla wielu postępowań administracyjnych. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na właściwość organów i prawa stron.
“Zmiana prawa nie działa wstecz: NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie warunków zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.