II OW 42/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Elblągu (SKO) w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z dnia 18 grudnia 2024 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Spór dotyczył interpretacji przepisów po nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp), która weszła w życie 11 stycznia 2025 r. Przed nowelizacją, zażalenie na odmowę uzgodnienia przez RDOŚ przysługiwało tylko w ściśle określonych przypadkach (rezerwat przyrody, obszar Natura 2000), a w innych sytuacjach postanowienie można było zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji. Po nowelizacji, zakres możliwości wniesienia zażalenia został rozszerzony. GDOŚ uważał się za właściwy, podczas gdy SKO w Elblągu twierdziło, że to ono powinno rozpoznać sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy przejściowe i zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), uznał, że postanowienie RDOŚ zostało wydane przed wejściem w życie nowelizacji. W związku z tym, że odmowa uzgodnienia nie dotyczyła przypadków, na które przysługiwało zażalenie według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia, jedyną drogą zaskarżenia było odwołanie od decyzji Wójta. Właściwym do rozpoznania tego odwołania było SKO w Elblągu. Sąd podkreślił, że brak przepisów przejściowych uniemożliwia retroaktywne zastosowanie nowych przepisów do sytuacji, które zaistniały przed ich wejściem w życie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych i zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących procedury administracyjnej i planowania przestrzennego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia o uzgodnieniu warunków zabudowy, ale zasady prawne są szersze.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki organ jest właściwy do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, wydane przed wejściem w życie nowelizacji przepisów, która rozszerzyła katalog przypadków, w których przysługuje zażalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwe do rozpoznania odwołania inwestora zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ będzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, jeśli postanowienie to zostało wydane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, a odmowa uzgodnienia nie dotyczyła przypadków, na które przysługiwało zażalenie według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że postanowienie RDOŚ zostało wydane przed nowelizacją, a brak przepisów przejściowych uniemożliwia retroaktywne zastosowanie nowych przepisów do stanów faktycznych zaistniałych przed ich wejściem w życie. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 142 Kpa, postanowienie można było zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji, które rozpatruje SKO.
Czy nowelizacja przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy może być stosowana retroaktywnie do postanowień wydanych przed jej wejściem w życie, w sytuacji braku przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja nie może być stosowana retroaktywnie do postanowień wydanych przed jej wejściem w życie, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych regulujących tę kwestię.
Uzasadnienie
Zastosowanie nowych przepisów do stanów faktycznych zaistniałych przed ich obowiązywaniem, bez wyraźnego umocowania ustawowego w postaci przepisów przejściowych, stanowiłoby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).
Przepisy (12)
Główne
Ppsa art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Kpa art. 65 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu administracyjnym
Kpa art. 142
Ustawa Prawo o postępowaniu administracyjnym
Kpa art. 127 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu administracyjnym
upzp art. 53 § ust. 4 pkt 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 53 § ust. 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 53 § ust. 5c
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przed nowelizacją: zażalenie tylko w przypadku odmowy uzgodnienia dotyczącej rezerwatu przyrody lub możliwości znacząco negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000. Po nowelizacji: zakres zażalenia rozszerzony.
upzp art. 59 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 60 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie RDOŚ zostało wydane przed nowelizacją przepisów, a brak przepisów przejściowych uniemożliwia retroaktywne zastosowanie prawa. • W przypadku braku możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie, strona mogła je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji (art. 142 Kpa). • Zmiana przepisów po wydaniu postanowienia przez organ I instancji nie wpływa na zmianę właściwości organów do rozpoznania wniesionego przez inwestora zażalenia, jeśli nie ma przepisów intertemporalnych.
Odrzucone argumenty
Argument SKO w Elblągu, że obecna treść art. 53 ust. 5c upzp oraz art. 106 § 5 Kpa nie uprawnia do rozpoznania sprawy przez Kolegium na podstawie art. 142 Kpa. • Argument GDOŚ, że SKO w Elblągu nie jest właściwe, ponieważ nowelizacja rozszerzyła katalog przypadków, w których przysługuje zażalenie, a zasada bezpośredniego działania prawa nowego powinna mieć zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c upzp, wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. • W takim przypadku doszłoby do retroaktywnego działania nowego prawa, a więc niedopuszczalnego na gruncie prawa konstytucyjnego naruszenia zasady lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz).
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych i zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących procedury administracyjnej i planowania przestrzennego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia o uzgodnieniu warunków zabudowy, ale zasady prawne są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego ze zmianami legislacyjnymi i ich wpływem na toczące się postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Zmiana prawa w trakcie postępowania? NSA wyjaśnia, kiedy stare zasady nadal obowiązują.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.