II OW 4/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił wniosek Wójta Gminy Michałowice o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z PINB, uznając sprawę za pozorny spór kompetencyjny, gdyż organy nie zgadzały się co do kwalifikacji stanu faktycznego, a nie co do właściwości.
Wójt Gminy Michałowice zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z PINB w sprawie prac związanych z utworzeniem nasypu ziemnego. Wójt uważał sprawę za budowlaną, podczas gdy PINB uznał ją za dotyczącą odpadów. NSA oddalił wniosek, stwierdzając, że nie ma sporu kompetencyjnego, lecz pozorny spór wynikający z rozbieżności w ocenie stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej, co należy do kompetencji organów, a nie sądu.
Sprawa dotyczyła wniosku Wójta Gminy Michałowice o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (PINB) w Krakowie. Wójt zwrócił się do NSA, ponieważ PINB przekazał mu sprawę dotyczącą prac związanych z utworzeniem nasypu ziemnego na działce, uznając ją za właściwą dla Wójta. Wójt początkowo traktował te prace jako budowlane, podlegające przepisom Prawa budowlanego. PINB po przeprowadzeniu kontroli stwierdził jednak, że sprawa dotyczy składowania materiałów pobudowlanych, które stanowią odpady w rozumieniu ustawy o odpadach, i dlatego przekazał ją Wójtowi jako organowi właściwemu rzeczowo. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek, zważył, że zgodnie z art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy rozstrzygają spory o właściwość między organami. Jednakże, aby spór kompetencyjny zaistniał, organy muszą mieć rozbieżność stanowisk co do tego, który z nich jest właściwy do rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie NSA stwierdził, że nie ma sporu kompetencyjnego, lecz tzw. spór pozorny. Organy nie zgadzały się bowiem co do kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego – Wójt uważał go za budowlany, a PINB za odpad. Sąd podkreślił, że to do organów administracji należy ustalenie stanu faktycznego i jego prawidłowa kwalifikacja prawna, a nie do sądu rozstrzygającego spór kompetencyjny. W związku z tym, NSA oddalił wniosek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji nie istnieje spór kompetencyjny, lecz tzw. spór pozorny, ponieważ organy nie kwestionują swojej właściwości, lecz spierają się o ocenę stanu faktycznego i jego kwalifikację prawną.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że spór kompetencyjny wymaga rozbieżności stanowisk co do tego, który organ jest właściwy do rozpoznania sprawy. Jeśli organy różnią się jedynie w ocenie stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej, nie jest to spór kompetencyjny, a ustalenie stanu faktycznego i jego kwalifikacja należy do kompetencji organów administracji, a nie sądu rozstrzygającego spór o właściwość.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (5)
Główne
p.p.s.a. art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
p.p.s.a. art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej.
prawo budowlane art. 81
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Podstawowe obowiązki organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego.
u.o.
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja odpadów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spór pozorny, a nie kompetencyjny, gdyż organy nie zgadzają się co do kwalifikacji stanu faktycznego, a nie co do właściwości.
Godne uwagi sformułowania
Taki właśnie spór pozorny zaistniał w niniejszej sprawie. Organy nie spierają się zatem o wykładnię przepisów mających zastosowanie do konkretnego stanu faktycznego ale próbują niejako przenieść na Sąd ciężar oceny tego stanu i uzyskać rozstrzygnięcie w przedmiocie jego prawidłowego zakwalifikowania.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
przewodniczący sprawozdawca
Anna Szymańska
członek
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że rozbieżność w kwalifikacji prawnej stanu faktycznego przez organy nie stanowi sporu kompetencyjnego, a jedynie spór pozorny, który sąd rozstrzygający spory o właściwość nie jest władny rozstrzygać."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organy administracji publicznej nie zgadzają się co do tego, czy dana sprawa podlega przepisom prawa budowlanego, czy ustawy o odpadach, i próbują przerzucić ciężar tej kwalifikacji na sąd administracyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje subtelne rozróżnienie między sporem kompetencyjnym a sporem o kwalifikację prawną stanu faktycznego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Pozorny spór kompetencyjny: Kiedy organy przerzucają ciężar kwalifikacji na sąd?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OW 4/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-05-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/ Anna Szymańska Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono wniosek Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 15 par. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy Michałowice o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Michałowice a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie poprzez wskazanie właściwego organu w przedmiocie rozpatrzenia sprawy dotyczącej wykonywanych prac związanych z utworzeniem nasypu ziemnego na działce [...] obr. [...] postanawia: oddalić wniosek. Uzasadnienie Pismem z dnia 9 lutego 2023 r. Wójt Gminy Michałowice (dalej również "Wójt") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie (dalej również "PINB"), poprzez wskazanie właściwego organu w przedmiocie rozpatrzenia sprawy dotyczącej wykonywanych prac związanych z utworzeniem nasypu ziemnego na działce [...] obr. [...]. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w nawiązaniu do zgłoszenia dotyczącego nawożenia mas ziemnych na teren działki [...] w miejscowości Michałowice w dniu 19 października 2022 r. pracownicy Urzędu Gminy w Michałowicach przeprowadzili oględziny, podczas których stwierdzono wykonywanie prac przygotowawczych na terenie przeznaczonym pod budowę - teren ww. działki został wypłaszczony co doprowadziło do powiększenia płaskiej części terenu. Wójt podniósł, że zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; dalej "prawo budowlane") do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy: nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności zgodności zagospodarowania terenu z miejscowymi planami zagospodarowani przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska, warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych. Pismem z dnia 19 października 2022 r. Wójt Gminy Michałowie przesłanym do PINB wniósł o przeprowadzanie kontroli zgodności wykonanych prac związanych z utworzeniem nasypu ziemnego z przepisami prawa budowlanego oraz o podjęcie działań w ramach posiadanych przez PINB kompetencji. W odpowiedzi na w/w pismo PINB pismem z dnia 2 lutego 2023 r., po przeprowadzeniu kontroli w terenie, przekazał w/w pismo Wójta Gminy Michałowice jako do organu właściwego rzeczowo w sprawie. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem Wójt zwrócił się do Sądu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W odpowiedzi na wniosek Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie podniósł, że w stosunku do działki nr [...] w Michałowicach, gm. Michałowice nie złożono wniosku ani nie wydano żadnej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie dokonano też zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny oraz uregulowany w art. 19 ustawy z dnia: 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej, PINB poinformował o wynikach przeprowadzonej kontroli i dokonanej przez organ ocenie prawnej, po czym przekazał wynikający z czynności kontrolnych materiał dowodowy do właściwego w jego ocenie organu, tj. Wójta Gminy Michałowice, gdyż sprawa dotyczy składowania znacznej ilości materiałów pobudowlanych, będących mieszaniną ziemi, kamieni, gruzu betonowego oraz drewna, stanowiących odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, niezwiązanych z prowadzeniem robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Do rozstrzygnięcia sporu konieczne jest sprecyzowanie stanu faktycznego będącego podstawą indywidualnej sprawy administracyjnej. Dopiero wówczas możliwe jest przesądzenie, czy stan ten jest objęty określoną normą prawną, oraz wskazanie organu administracji publicznej zobowiązanego do jej zastosowania w sprawie (wydania rozstrzygnięcia). A contrario, jeśli nie ma zgody między organami co do oceny stanu faktycznego oraz co do przepisów, w oparciu o które należy rozstrzygnąć daną sprawę, nie sposób mówić o sporze kompetencyjnym. W takim bowiem wypadku dwa różne organy administracji publicznej odnoszą się do rzeczywistości dwóch różnych spraw dotyczących tej samej strony. Wówczas mamy do czynienia z sytuacją, w której spór ma charakter pozorny, tzn. organy nie pozostają w sporze kompetencyjnym, gdyż nie występuje rozbieżność stanowisk w zakresie kompetencji tych organów, ale istnieje rozbieżność poglądów co do istoty sprawy (vide np. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 205 r., II OW 21/15 oraz z dnia 1 marca 2012 r., II OW 169/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki właśnie spór pozorny zaistniał w niniejszej sprawie. Pracownicy Urzędu Gminy w Michałowicach przeprowadzili oględziny, podczas których stwierdzono wykonywanie prac przygotowawczych na terenie przeznaczonym pod budowę. Organ samorządowy próbując ustalić stan faktyczny zakwalifikował go jako prace budowlane podlegające pod ustawę prawo budowlane. Natomiast organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu własnej kontroli stwierdził, że sprawa dotyczy składowania znacznej ilości materiałów pobudowlanych, będących mieszaniną ziemi, kamieni, gruzu betonowego oraz drewna, stanowiących odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Organy nie spierają się zatem o wykładnię przepisów mających zastosowanie do konkretnego stanu faktycznego ale próbują niejako przenieść na Sąd ciężar oceny tego stanu i uzyskać rozstrzygnięcie w przedmiocie jego prawidłowego zakwalifikowania. Takie działanie wykracza poza kompetencję sądu administracyjnego, bowiem to do organów należy ustalenie stanu faktycznego w indywidualnej sprawie administracyjnej i podjęcie działania w oparciu o stosowne przepisy prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI