II OW 34/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-11
NSAbudowlaneŚredniansa
spór kompetencyjnywarunki zabudowyzabytkiochrona zabytkówplanowanie przestrzennekurhanewidencja zabytkówNSA

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji na działce z kurhanem wpisanym do wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale nie do gminnej.

Spór kompetencyjny dotyczył ustalenia organu właściwego do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy na działce z kurhanem wpisanym do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Starosta Kartuski uważał, że nie ma kompetencji, ponieważ kurhan nie jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków, a jedynie do wojewódzkiej. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz porozumienie między Wojewodą a Powiatem, uznał, że kompetencja do uzgodnienia dotyczy wyłącznie zabytków ujętych w gminnej ewidencji. W związku z tym, wskazał Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy.

Spór kompetencyjny powstał pomiędzy Starostą Kartuskim a Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku w przedmiocie wskazania organu właściwego do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w miejscowości L., na której znajduje się kurhan wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Starosta Kartuski, wykonując sprawy powierzone w porozumieniu z Wojewodą Pomorskim, uznał, że nie posiada kompetencji do uzgodnienia projektu, ponieważ kurhan nie został włączony do gminnej ewidencji zabytków Gminy S., a jedynie do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzgodnienie z wojewódzkim konserwatorem zabytków jest wymagane w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, zważył, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Analiza porozumienia między Wojewodą Pomorskim a Powiatem Kartuskim wykazała, że kompetencja do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy została powierzona Staroście Kartuskiemu wyłącznie w odniesieniu do zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Ponieważ z akt sprawy nie wynikało, aby przedmiotowy kurhan był ujęty w gminnej ewidencji zabytków, Sąd uznał, że nie zaistniała przesłanka do zastosowania porozumienia powierzającego kompetencję Staroście. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku jako organ właściwy w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Organem właściwym jest wojewódzki konserwator zabytków, jeśli zabytek nie jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków, a tym samym nie wchodzi w zakres porozumienia powierzającego kompetencje Staroście.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które wymagają uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków dla obszarów i obiektów objętych ochroną zabytków oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Analiza porozumienia między Wojewodą a Powiatem wykazała, że kompetencja Staroście została powierzona tylko w odniesieniu do zabytków z gminnej ewidencji. Brak wpisu kurhanu do gminnej ewidencji oznaczał, że kompetencja pozostaje przy wojewódzkim konserwatorze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (8)

Główne

u.p.z.p. art. 60 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.z.i.o.z. art. 7

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 6 § ust. 1 pkt 3 lit. c

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 22 § ust. 5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kompetencja do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków została powierzona Staroście Kartuskiemu na mocy porozumienia. Przedmiotowy kurhan nie został włączony do gminnej ewidencji zabytków Gminy S., a jedynie do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Nie zaistniała przesłanka do zastosowania porozumienia powierzającego kompetencję Staroście, ponieważ zabytek nie był ujęty w gminnej ewidencji.

Godne uwagi sformułowania

spór kompetencyjny pomiędzy Starostą Kartuskim a Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku kurhan wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie został włączony do gminnej ewidencji zabytków Gminy S. kompetencja do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie w odniesieniu do zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący

Marzenna Linska - Wawrzon

sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy w przypadku zabytków wpisanych do rejestru wojewódzkiego, ale nie do ewidencji gminnej, oraz zakresu porozumień między organami administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieje porozumienie między Wojewodą a Powiatem w zakresie ochrony zabytków i gdy zabytek nie jest ujęty w gminnej ewidencji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego i ochrony dziedzictwa kulturowego, pokazując, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie właściwości organów w skomplikowanych sytuacjach prawnych.

Kto decyduje o budowie obok zabytku? NSA rozstrzyga spór kompetencyjny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OW 34/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Marzenna Linska - Wawrzon /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne
Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 60 ust. 1 , art. 53 ust. 4 pkt 2 ,
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Kartuskiego z dnia 20 grudnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Kartuskim a Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: wskazać Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku jako organ właściwy w sprawie.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2024 r. Starosta Kartuski wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku, w przedmiocie wskazania organu właściwego do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na dz. nr [...] obręb: L. w miejscowości L. gmina S.
Starosta Kartuski wniósł o wskazanie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku jako organu właściwego w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną, na dz. nr [...] obręb: L. w miejscowości L. gmina S., na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024r. poz. 1130, dalej: u.p.z.p.).
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że 30 września 2021 r. Wójt Gminy S. zwrócił się do Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku o uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy na dz. nr [...] obręb: L. w miejscowości L. gmina S. Na przedmiotowej działce znajduje się kurhan wpisany do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Zarządzeniem nr 56/2015 Wójta Gminy S. z dnia 18 czerwca 2015 r. w sprawie założenia i prowadzenia Gminnej Ewidencji Zabytków z terenu Gminy S. Wójt Gminy S. włączył do gminnej ewidencji zabytków Gminy S. zabytki nieruchome będące dziełami architektury i budownictwa (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, t.j. Dz. U. z 2024 r, poz. 1292), natomiast zabytki archeologiczne w tym kurhany (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c) cyt. wyż. ustawy) nie zostały wymienione ani w Zarządzeniu ani w wykazie obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków stanowiącym załącznik do Zarządzenia. W ocenie Starosty Kartuskiego kurhan w L. nie został włączony do gminnej ewidencji zabytków Gminy S.. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku pismem z dnia 3 grudnia 2021 r. przekazał Staroście Kartuskiemu przedmiotowy projekt decyzji o warunkach zabudowy do uzgodnienia. Starosta Kartuski wykonuje sprawy powierzone w Porozumieniu z dn. 22 kwietnia 2011 r. pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Powiatem Kartuskim w sprawie prowadzenia spraw z zakresu właściwości Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku przez Powiat Kartuski i w swojej ocenie nie posiada kompetencji do uzgodnienia przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu 23 grudnia 2021 r. Starosta Kartuski złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pismem z dnia 11 grudnia 2024 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego skierowanym do Starosty Kartuskiego wskazał, że w sprawie wystąpił spór kompetencyjny między Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku a Starostą Kartuskim, a zatem do jego rozstrzygnięcia właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 p.p.s.a.).
Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku nie złożył odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, mimo wezwania Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z 21 stycznia 2025 r., doręczonym 23 stycznia 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r.poz. 935), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przedmiotowa sprawa zainicjowana została wnioskiem Wójta Gminy S. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy odnośnie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki, na której znajduje się "kurhan ujęty w Ewidencji Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków".
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. decyzje wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
Stosownie do § 1 pkt 5 Porozumienia z dnia 22 kwietnia 2011 r. zawartego pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Powiatem Kartuskim w sprawie prowadzenia spraw z zakresu właściwości Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku przez Powiat Kartuski, uzgodnienie w trybie art. 60 ust 1 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do obiektów i obszarów zabytkowych ujętych w gminnej ewidencji zabytków, o jakiej mowa w art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zostało powierzone Powiatowi Kartuskiemu.
Zgodnie z § 4 tego Porozumienia sprawy powierzone w imieniu Starosty Kartuskiego wykonuje Konserwator Zabytków Powiatu Kartuskiego, działający w strukturze organizacyjnej Starostwa Kartuskiego w ramach wyodrębnionego stanowiska.
Z powyższego wynika, że na podstawie ww. Porozumienia powierzono kompetencję do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie w odniesieniu do zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotowy obiekt zabytkowy był ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Według oświadczenia Starosty zawartego w jego pismach, znajdujący się na działce ew. nr [...] (obręb: L. w miejscowości L., gmina S.) kurhan wpisany jest do wojewódzkiej ewidencji zabytków, a jednocześnie nie został włączony do gminnej ewidencji zabytków gminy S.. Tych ustaleń nie podważył Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków, przy czym w piśmie z 3 grudnia 2021r. nie podał faktycznej podstawy przekazania sprawy w przedmiocie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy do rozpoznania Konserwatorowi Zabytków Powiatu Kartuskiego.
W takim stanie sprawy należało uznać, że nie zaistniała przesłanka do zastosowania § 1 pkt 5 ww. Porozumienia z 22 kwietnia 2011 r., na mocy którego Starosta Kartuski jest organem uzgadniającym projekt decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do obiektów i obszarów ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
W konsekwencji wyznaczenie organu właściwego do uzgodnienia decyzji w przedmiotowej sprawie dokonane zostało na podstawie art. 60 ust 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p., o czym orzeczono w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI