II OW 29/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpór kompetencyjny dotyczył właściwości do rozpoznania zażalenia na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z 22 listopada 2023 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) o rozstrzygnięcie sporu z Samorządowym Kolegium Odwoławczym (SKO) w Olsztynie. GDOŚ twierdził, że SKO utraciło kompetencję do rozpoznania zażalenia w związku ze zmianą art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp) od 11 stycznia 2025 r. SKO natomiast wskazywało na GDOŚ jako organ właściwy. NSA oddalił wniosek, podkreślając, że kluczowe znaczenie mają przepisy obowiązujące na dzień wydania postanowienia przez RDOŚ. Wówczas, zgodnie z art. 53 ust. 5c upzp w brzmieniu obowiązującym do 10 stycznia 2025 r., zażalenie przysługiwało tylko w ściśle określonych przypadkach (rezerwat przyrody, negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000). W przedmiotowej sprawie odmowa uzgodnienia nastąpiła z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu, co oznaczało, że stronie nie przysługiwało zażalenie. Zgodnie z art. 142 Kpa, postanowienie, na które nie przysługuje zażalenie, można zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji. NSA zwrócił uwagę na przepis przejściowy (art. 17 ustawy nowelizującej z 13 lipca 2023 r.), który nakazywał stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji. Ponadto, sąd podkreślił, że zmiana przepisów po wydaniu postanowienia przez organ I instancji, bez przepisów intertemporalnych, nie może działać wstecz (zasada lex retro non agit). W postanowieniu RDOŚ znajdowało się pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia do GDOŚ, jednak strona nie skorzystała z tego uprawnienia, a odwołała się od decyzji Wójta Gminy. W związku z tym NSA uznał, że odwołanie nie zawierało skutecznie wniesionego zażalenia, a spór kompetencyjny nie powstał.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po zmianie przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia RDOŚ w kontekście warunków zabudowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest zasadny, gdy organ wyższego stopnia (GDOŚ) i organ niższej instancji (SKO) uznają się za niewłaściwe do rozpoznania zażalenia na postanowienie organu I instancji (RDOŚ) wydane przed zmianą przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek podlega oddaleniu.
Uzasadnienie
Spór kompetencyjny nie powstał, ponieważ postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, który nie przewidywał zażalenia na odmowę uzgodnienia w danej sytuacji. Strona mogła kwestionować postanowienie jedynie w odwołaniu od decyzji, a nie poprzez zażalenie.
Jak przepisy intertemporalne regulują możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu administracji, jeśli przepisy dotyczące właściwości uległy zmianie po wydaniu tego postanowienia, a przed jego merytorycznym rozpoznaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów intertemporalnych, stosuje się przepisy obowiązujące na dzień wydania postanowienia, a zmiana przepisów nie działa wstecz.
Uzasadnienie
Zmiana art. 53 ust. 5c upzp od 11 stycznia 2025 r. nie wpływa na postanowienia wydane przed tą datą, jeśli ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych. Działanie wstecz byłoby naruszeniem zasady lex retro non agit.
Czy postanowienie organu, na które nie przysługuje zażalenie, może być zaskarżone w odwołaniu od decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 142 Kpa, strona może zaskarżyć postanowienie, na które nie przysługuje zażalenie, tylko w odwołaniu od decyzji.
Przepisy (15)
Główne
upzp art. 53 § ust. 5c
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przed nowelizacją z 11 stycznia 2025 r. zażalenie na odmowę uzgodnienia projektu decyzji przez RDOŚ przysługiwało tylko w przypadku rezerwatu przyrody lub negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. Po nowelizacji zakres ten został rozszerzony, ale nie działa wstecz.
Kpa art. 142
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia zaskarżenie postanowienia, na które nie służy zażalenie, w odwołaniu od decyzji.
Ppsa art. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 64 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa nowelizująca art. 4 § pkt 3
Ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw
Zmiana art. 53 ust. 5c upzp.
Pomocnicze
Kpa art. 65 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 127 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 127 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
upzp art. 59 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 60 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
ustawa nowelizująca art. 17
Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw
Do spraw prowadzonych na podstawie upzp wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie RDOŚ zostało wydane w stanie prawnym, który nie przewidywał zażalenia na odmowę uzgodnienia w tej konkretnej sytuacji (naruszenie przepisów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu). • Zmiana przepisów po wydaniu postanowienia nie działa wstecz (zasada lex retro non agit), zwłaszcza przy braku przepisów intertemporalnych. • Strona mogła zaskarżyć postanowienie jedynie w odwołaniu od decyzji, zgodnie z art. 142 Kpa. • Przepis przejściowy (art. 17 ustawy nowelizującej z 13 lipca 2023 r.) nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji.
Odrzucone argumenty
SKO utraciło kompetencję do rozpoznania zażalenia w związku ze zmianą art. 53 ust. 5c upzp od 11 stycznia 2025 r. • Obecnie obowiązująca treść art. 53 ust. 5c upzp oraz art. 106 § 5 Kpa uprawniają do złożenia zażalenia.
Godne uwagi sformułowania
organy zdają się jednak nie dostrzegać, że dla tej konkretnej sprawy istotne znaczenie mają przede wszystkim przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania przez RDOŚ postanowienia • przeciwna konstatacja doprowadziłaby do wniosku, iż ma miejsce retroaktywne działanie nowego prawa, a więc niedopuszczalne na gruncie prawa konstytucyjnego naruszenie zasady lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz).
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Jerzy Stankowski
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po zmianie przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia RDOŚ w kontekście warunków zabudowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii sporów kompetencyjnych i zmian przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak ważne jest stosowanie przepisów obowiązujących w momencie wydania aktu administracyjnego.
“Zmiana prawa nie działa wstecz: NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie warunków zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.