II OW 21/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Olsztynie (SKO) dotyczącego organu właściwego do rozpoznania zażalenia na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) z 1 lutego 2024 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Spór wyniknął po wejściu w życie 11 stycznia 2025 r. nowelizacji, która zmieniła art. 53 ust. 5c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp). Przed nowelizacją zażalenie na odmowę uzgodnienia przez RDOŚ przysługiwało tylko w ściśle określonych przypadkach (rezerwat przyrody, negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000), a w innych sytuacjach postanowienie można było zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji. SKO uważało, że po nowelizacji GDOŚ jest właściwy, podczas gdy GDOŚ twierdził, że SKO jest właściwe na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą. NSA stanął na stanowisku, że postanowienie RDOŚ i decyzja Wójta zostały wydane przed wejściem w życie nowelizacji. Ponieważ odmowa uzgodnienia nie dotyczyła przypadków, na które przysługiwało zażalenie według stanu prawnego sprzed nowelizacji, jedyną drogą zaskarżenia było odwołanie od decyzji, które powinno rozpoznać SKO. Sąd podkreślił, że zmiana przepisów nie działa wstecz (lex retro non agit) w braku przepisów intertemporalnych, a zastosowanie nowego prawa do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie wymagałoby wyraźnego umocowania ustawowego. W związku z tym NSA wskazał SKO jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian przepisów proceduralnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia o uzgodnieniu warunków zabudowy, ale zasady prawne są szersze.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku braku przepisów przejściowych, zmiana przepisów dotyczących możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji (np. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy) wpływa na właściwość organu odwoławczego w sprawach, w których postępowanie zostało wszczęte i decyzja organu I instancji wydana przed wejściem w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku braku przepisów przejściowych, właściwość organu do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie wydane przed wejściem w życie nowelizacji pozostaje określona przez przepisy obowiązujące w dacie wydania tego postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zmiana przepisów nie działa wstecz (lex retro non agit) w braku przepisów intertemporalnych. Postanowienie RDOŚ i decyzja Wójta zostały wydane przed nowelizacją. Ponieważ odmowa uzgodnienia nie dotyczyła przypadków, na które przysługiwało zażalenie według stanu prawnego sprzed nowelizacji, jedyną drogą zaskarżenia było odwołanie od decyzji, które powinno rozpoznać SKO. Zastosowanie nowego prawa do stanów faktycznych sprzed jego wejścia w życie wymagałoby wyraźnego umocowania ustawowego.
Jak należy interpretować art. 142 Kpa w kontekście zaskarżania postanowień, na które nie przysługuje zażalenie, w sytuacji gdy przepisy dotyczące możliwości wniesienia zażalenia uległy zmianie po wydaniu postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienie, na które nie przysługiwało zażalenie według stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania, może być zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji, zgodnie z art. 142 Kpa, nawet jeśli późniejsza nowelizacja rozszerzyła katalog przypadków, w których zażalenie przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 142 Kpa, strona może zaskarżyć postanowienie, na które nie przysługiwało zażalenie, tylko w odwołaniu od decyzji. Ta zasada obowiązuje, jeśli postanowienie zostało wydane w stanie prawnym, który nie przewidywał możliwości wniesienia zażalenia na takie postanowienie. Zmiana przepisów po wydaniu postanowienia nie wpływa na tę możliwość, chyba że ustawa nowelizująca zawiera przepisy przejściowe.
Przepisy (15)
Główne
Ppsa art. 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 15 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 142
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
upzp art. 53 § ust. 5c
Ustawa - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Pomocnicze
Kpa art. 65 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 127 § § 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 127 § ust. 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 106 § § 5
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.ś. art. 127 § ust. 3
Ustawa - o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
upzp art. 53 § ust. 5
Ustawa - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 59 § ust. 1
Ustawa - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
upzp art. 60 § ust. 1
Ustawa - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.s.k.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa - o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.p.o.ś.
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie RDOŚ i decyzja Wójta zostały wydane w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. • Zmiana przepisów nie działa wstecz (lex retro non agit) w braku przepisów intertemporalnych. • Zaskarżenie postanowienia, na które nie przysługiwało zażalenie, powinno nastąpić w odwołaniu od decyzji (art. 142 Kpa). • Zastosowanie nowego prawa do stanów faktycznych zaistniałych przed jego obowiązywaniem wymaga wyraźnego umocowania ustawowego.
Odrzucone argumenty
SKO uważało, że po nowelizacji art. 53 ust. 5c upzp, GDOŚ jest organem właściwym do rozpoznania zażalenia. • Argument o bezpośrednim działaniu prawa nowego zastosowany do stanu faktycznego sprzed wejścia w życie nowelizacji.
Godne uwagi sformułowania
nie można bowiem przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja art. 53 ust. 5c upzp, wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. • w takim przypadku doszłoby do retroaktywnego działania nowego prawa, a więc niedopuszczalnego na gruncie prawa konstytucyjnego naruszenia zasady lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz).
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) w kontekście zmian przepisów proceduralnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących zażaleń na postanowienia o uzgodnieniu warunków zabudowy, ale zasady prawne są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady prawa administracyjnego – niedziałania prawa wstecz, co ma szerokie zastosowanie. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na postępowania i jak sądy interpretują przepisy przejściowe.
“Zmiana prawa nie działa wstecz: NSA wyjaśnia, kto rozpatrzy Twoje zażalenie po nowelizacji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.