II OW 11/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał spór kompetencyjny pomiędzy Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (GDOŚ) a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Koninie (SKO) dotyczący właściwości do rozpoznania odwołań zawierających zażalenia na postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) o odmowie uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy. Spór wyniknął po nowelizacji art. 53 ust. 5c ustawy Prawo o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (upzp), która zmieniła zasady wnoszenia zażaleń. GDOŚ uważał się za właściwy, powołując się na nową treść przepisu, podczas gdy SKO utrzymywało, że właściwość należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowień RDOŚ. NSA, łącząc pięć podobnych spraw, orzekł, że właściwe do rozpoznania odwołań jest SKO w Koninie. Sąd podkreślił, że postanowienia RDOŚ i decyzje organu pierwszej instancji zostały wydane przed wejściem w życie nowelizacji. W związku z brakiem przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej, zastosowanie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) wyklucza wsteczne objęcie spraw nowymi regulacjami. Właściwość organu należy zatem ustalać według przepisów obowiązujących w dacie wydania kwestionowanych postanowień, co w tym przypadku oznaczało właściwość SKO do rozpoznania odwołań na podstawie art. 142 Kpa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po nowelizacjach.
Dotyczy specyficznej sytuacji sporów kompetencyjnych wynikających ze zmian przepisów dotyczących warunków zabudowy i ochrony środowiska.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki organ jest właściwy do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jeśli postanowienie to zostało wydane przed wejściem w życie nowelizacji zmieniającej przepisy dotyczące zażaleń, a ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwe do rozpoznania odwołania zawierającego zażalenie na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jeśli postanowienie to zostało wydane przed wejściem w życie nowelizacji, a odmowa nie dotyczyła przypadków, na które przysługiwało zażalenie według poprzedniego stanu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak przepisów przejściowych w nowelizacji art. 53 ust. 5c upzp wyklucza wsteczne działanie prawa (lex retro non agit). Właściwość organu należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania postanowienia RDOŚ. Jeśli na postanowienie nie przysługiwało zażalenie według poprzedniego stanu prawnego, można je zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji, które rozpoznaje SKO.
Czy zmiana przepisu art. 53 ust. 5c upzp w drodze nowelizacji, wprowadzająca możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie RDOŚ o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w szerszym zakresie, może mieć zastosowanie do postanowień wydanych przed wejściem w życie nowelizacji, w sytuacji braku przepisów intertemporalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana przepisu nie może mieć zastosowania do postanowień wydanych przed wejściem w życie nowelizacji w sytuacji braku przepisów intertemporalnych, gdyż oznaczałoby to wsteczne działanie prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) jest fundamentalną zasadą prawa konstytucyjnego. Wprowadzenie możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wydane przed wejściem w życie nowelizacji wymagałoby odrębnej regulacji ustawowej, której ustawa nowelizująca nie zawiera.
Przepisy (13)
Główne
Kpa art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może zaskarżyć postanowienie, na które nie przysługiwało zażalenie, tylko w odwołaniu od decyzji.
upzp art. 53 § ust. 5c
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis w wersji obowiązującej do 10 stycznia 2025 r. ograniczał możliwość wniesienia zażalenia na odmowę uzgodnienia projektu decyzji przez RDOŚ do przypadków dotyczących rezerwatu przyrody lub negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. Po nowelizacji z 11 stycznia 2025 r. zakres ten został rozszerzony, ale bez przepisów przejściowych.
Ppsa art. 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość NSA w sprawach sporów o właściwość.
Ppsa art. 15 § § 1 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość NSA w sprawach sporów o właściwość.
Ppsa art. 15 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia łączenie spraw.
Ppsa art. 111 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia łączenie spraw.
Pomocnicze
Kpa art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
upzp art. 53 § ust. 5
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 127 § ust. 3
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 59 § ust. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 60 § ust. 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia RDOŚ i decyzje organu I instancji zostały wydane przed wejściem w życie nowelizacji. • Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej wyklucza wsteczne działanie prawa (lex retro non agit). • Zaskarżenie postanowienia, na które nie przysługiwało zażalenie, możliwe jest tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 Kpa).
Odrzucone argumenty
Argument SKO, że GDOŚ jest organem właściwym na mocy nowej treści art. 53 ust. 5c upzp. • Argument SKO o bezpośrednim działaniu prawa nowego do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, aby wprowadzona nowelizacja [...] wobec braku przepisów intertemporalnych, regulowała stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie. • W takim przypadku doszłoby do retroaktywnego działania nowego prawa, a więc niedopuszczalnego na gruncie prawa konstytucyjnego naruszenia zasady lex retro non agit (niedziałania prawa wstecz). • Sąd na etapie rozpoznawania sporu kompetencyjnego nie bada okoliczności faktycznych spraw o uzgodnienie...
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych w prawie administracyjnym, zasada niedziałania prawa wstecz, właściwość organów w sprawach warunków zabudowy po nowelizacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów kompetencyjnych wynikających ze zmian przepisów dotyczących warunków zabudowy i ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z nowelizacją przepisów i zasadą niedziałania prawa wstecz, co ma znaczenie dla wielu postępowań administracyjnych.
“Nowelizacja przepisów a zasada niedziałania prawa wstecz: NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawach warunków zabudowy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.