II OSK 999/24

II OSK 999/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Jerzy Siegień
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 519
art. 105 ust. 1, art. 100 ust. 1 pkt 9, art. 108 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1613/23 w sprawie ze skargi M. R. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 29 maja 2023 r. nr DL.WIIPO.4100.5192.2023/SS w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2024 r., IV SA/Wa 1613/23, w wyniku rozpoznania skargi M. R. M., uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 29 maja 2023 r., nr DL.WIIPO.4100.5192.2023/SS w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że M. R. M., obywatel Republiki Bangladeszu 16 września 2022 r. wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Rozpoznając go, Wojewoda Mazowiecki decyzją z 21 lutego 2023 r., nr WSC-II-A.6151.86249.2022, działając na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.), dalej u.c., a także art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił udzielenia skarżącemu żądanego zezwolenia, stwierdzając, że w chwili składania wniosku cudzoziemiec przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, gdyż wydana przez władze Republiki Czeskiej wiza typu D, ważna przez 60 dni w okresie 24 marca 2022 r.-19 września 2022 r., którą się legitymuje, nie uprawniała go przemieszczania się do innych niż Republika Czeska państw członkowskich Unii Europejskiej. W wyniku rozpoznania wniesionego przez cudzoziemca odwołania SUdSC decyzją z 29 maja 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, przyjmując, iż pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu relewantnym dla zastosowania art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. był nielegalny. SUdSC wskazał, że zgodnie z art. 18 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L z 2000 r., Nr 239, s. 19), dalej: k.w.u.s., prawo swobodnego przemieszczania się ustanowione w ust. 1 przysługuje cudzoziemcom posiadającym ważną wizę długoterminową wydaną przez jedno z państw członkowskich, jak przewidziano w art. 18, przy czym zgodnie z tym ostatnim przepisem wizami długoterminowymi są wizy krajowe wydane przez jedno z państw członkowskich zgodnie z jego prawem krajowym lub prawem unijnym na pobyt przekraczający 90 dni. Ważna przez 60 dni wiza wydana cudzoziemcowi przez władze Republiki Czeskiej uprawniała więc odwołującego jedynie do przebywania na terytorium tego kraju.
W skardze na powyższą decyzję SUdSC z 29 maja 2023 r. M. R. M. wniósł o stwierdzenie jej nieważności, względnie uchylenie powiązane z wyeliminowaniem z obrotu prawnego poprzedzającej jej wydanie decyzji Wojewody Mazowieckiego, zarzucając organowi naruszenie: 1) art. 100 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 114 ust. 1 u.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że wobec strony zachodzi okoliczność wskazana w art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. - skarżący w momencie złożenia wniosku przebywał nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąca negatywną przesłankę uniemożliwiającą wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, podczas gdy skarżący w momencie złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę legitymował się dokumentem w postaci wizy krajowej typu D wydanej przez władze Republiki Czeskiej ważnej do dnia 19 września 2022 r. uprawniającej go do legalnego pobytu na terytorium strefy Schengen, zatem również na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący w dniu złożenia wniosku przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie i w konsekwencji niezasadnie odmówiono skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż skarżący spełniał wszystkie warunki konieczne do uzyskania przedmiotowego zezwolenia i nie zachodziła żadna z negatywnych przesłanek powodująca obligatoryjną odmowę udzielenia mu zezwolenia; 2) art. 98 u.c. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy skarżący spełniał wymogi do uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a okoliczności wskazane we wniosku, w szczególności fakt podjęcia pracy przez skarżącego, uzasadniają udzielenie stronie zezwolenia na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym złożony przez niego wniosek powinien pozostać rozpatrzony pozytywnie; 3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 15 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz zaniechaniu przez organ podejmowania działań z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności niezebraniu przez organ jednoznacznych i obiektywnych dowodów potwierdzających, że posiadana przez skarżącego wiza krajowa typu D uprawniała skarżącego do legalnego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w momencie złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że skarżący w momencie składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie; 4) art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) co miało wpływ na wynik sprawy; 5) art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nazbyt ogólny oraz uniemożliwiający stronie zapoznanie się z podstawą i motywami rozstrzygnięcia, wskutek niewskazania w treści uzasadnienia faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności niewyjaśnienia przez organ dlaczego wiza krajowa typu D wydana przez władze Republiki Czeskiej nie uprawniała skarżącego do legalnego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w momencie złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę; 6) art. 15z ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), dalej: u.COVID-19, poprzez jego niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę SUdSC wniósł o jej oddalenie w przypadku rozpoznania skargi co do istoty.
Uwzględniając skargę, Sąd I instancji stwierdził, że decyzja odwoławcza została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 105 ust. 1 i art. 100 ust. 1 u.c., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skarżący w złożonej skardze trafnie zarzucił organowi przedwczesność oceny, zgodnie z którą w dacie złożenia wniosku o zezwolenie cudzoziemiec nie legitymował się legalnym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym wniosek ten należało rozpatrzeć odmownie na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. Sąd I instancji zauważył, że z art. 21 ust. 2a w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 19 k.w.u.s. wynika, iż – w odniesieniu do wiz wydawanych cudzoziemcom przez państwa członkowskie, nie będących jednolitymi wizami (Schengen) – wizą uprawniającą cudzoziemca do przemieszczania się także po innych krajach członkowskich niż kraj – wystawca wizy, jest wiza krajowa długoterminowa, wydawana na okres przekraczający 90 dni do jednego roku. W art. 18 ust. 1 zd. 2 k.w.u.s wskazano, że ww. wizy wydawane są w formie jednolitego formularza wizowego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1683/95, przy czym w nagłówku podaje się kategorię wizy oznaczoną literą "D". Zdaniem Sądu, nie może ulegać wątpliwości, że wiza wystawiona przez władze Republiki Czeskiej, którą legitymował się skarżący przy wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie spełnia – stosownie do jej literalnej treści – zastrzeżonego w art. 18 ust. 1 k.w.u.s. dla wiz krajowych wymogu zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt na okres przekraczający 90 dni (wprawdzie okres ważności tej wizy oznaczono na blisko dziewięć miesięcy, niemniej z okresem pobytu 60 dni). Jednocześnie jednak na formularzu wizy wyraźnie zaznaczono, że jest to wiza typu "D", które to oznaczenie jest zarezerwowane w art. 18 ust. 1 k.w.u.s. dla wiz krajowych długoterminowych, a zatem takich, które dają cudzoziemcom prawo do przemieszczania się po strefie Schengen. Okoliczność ta powoduje niejasność co do charakteru wizy, którą legitymował się skarżący, i powinna, na co zwrócił uwagę Sąd, być rozstrzygnięta poprzez poczynienie przez organ niezbędnych ustaleń co do zasad wydawania wiz krajowych przez Republikę Czeską. W szczególności organ winien rozważyć w tym kontekście zwrócenie się o stosowne wyjaśnienia do placówki konsularnej Republiki Czeskiej działającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ewentualnie do ministerstwa spraw zagranicznych tego kraju. Sąd zastrzegł, że oczywistym jest, iż w razie poczynienia przez organ w ww. zakresie ustaleń korzystnych dla skarżącego, ocena prawna sprawy powinna uwzględnić skutki obowiązującego w dacie wniesienia wniosku o zezwolenie art. 15z u.COVID-19.
SUdSC złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył ww. wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 105 ust. 1, art. 100 ust. 1 pkt 9 i art. 108 ust. 1 pkt 2 u.c. w zw. z art. 18 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1, art. 21 ust. 1, 2 i 2a k.w.u.s. w zw. z art. 2 pkt 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, ze zm.), dalej: k.g.s., oraz w zw. z art. 2 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Wizowy (Dz. Urz. UE L 2009.243.1, ze zm.); dalej: k.w., polegające na nieuzasadnionym przypisaniu SUdSC naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, do czego doszło skutkiem: (i) błędnego uznania przez Sąd, że przedwczesna była ocena organu odwoławczego, wyrażona w zaskarżonej decyzji, iż w dacie złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy skarżący nie legitymował się legalnym pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i że w konsekwencji organ ten przedwcześnie zastosował art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. oraz; (ii) błędnego przyjęcia, że w sprawie wystąpiła "niejasność co do charakteru wizy", którą legitymował się skarżący oraz że "niejasność" ta winna być rozstrzygnięta poprzez poczynienie przez organ niezbędnych ustaleń co do zasad wydawania wiz krajowych przez Republikę Czeską, co z kolei powinno nastąpić poprzez zwrócenie się o stosowne wyjaśnienia do odpowiednich organów ww. państwa - podczas gdy: (i) wystawiona przez władze Republiki Czeskiej wiza, którą legitymował się skarżący wjeżdżając na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, została wydana na czas pobytu 60 dni, a zatem w myśl art. 18 ust. 1 w zw. art. 21 ust. 2a i art. 21 ust. 1 k.w.u.s. z pewnością nie była wizą, której posiadaczowi przysługiwałoby prawo do swobodnego przemieszczania się po krajach strefy Schengen; (ii) wiza, którą legitymował się skarżący została oznaczona jako wiza typu "D" i wskazano w niej, że uprawnia ona do przebywania na terytorium Republiki Czeskiej a nie na całym terytorium państw członkowskich (oznaczenie: ważna na: "CZ"), a zatem nie była to wiza jednolita, o której mowa w art. 19 ust. 1 k.w.u.s. w zw. z art. 2 pkt 3 k.w.; (iii) wiza, którą legitymował się skarżący, nie mogła zostać uznana za dokument pobytowy, o którym mowa w art. 2 pkt 16 k.g.s. w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 k.w.u.s., który mógłby uprawniać skarżącego do skorzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się - istniejąca praktyka wydawania przez niektóre kraje członkowskie strefy Schengen wiz krajowych oznaczanych jako "D", ale wydawanych na czas krótszy niż 90 dni wskazane w art. 18 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2a k.w.u.s. nie mogła wpływać na zakres uprawnień wynikających z ww. regulacji; (iv) uzyskanie wyjaśnień dotyczących zasad wydawania wiz krajowych przez Republikę Czeską nie mogło w żadnym stopniu wpłynąć na ocenę tego, czy w myśl w art. 18 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2a k.w.u.s. skarżący był uprawniony do przyjazdu do Polski na podstawie krajowej wizy typu "D", wydanej na czas pobytu 60 dni, a więc krótszy niż pobyt, o którym mowa w art. 18 ust. 1 k.w.u.s., a zatem materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do przyjęcia oceny, że skarżący od samego początku przebywał w Polsce niezgodnie z przepisami, co oznacza, że złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy podczas nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w dniu wydania zaskarżonej decyzji przebywał na tym terytorium nielegalnie i tym samym konieczne było zastosowanie w sprawie art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c.
Z ostrożności procesowej zasadne jest, jak wskazał skarżący kasacyjnie organ, postawienie Sądowi I instancji dodatkowo zarzutu naruszenia: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2a, art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1 k.w.u.s. w zw. z art. 2 pkt 3 k.w., polegającego na przyjęciu z jednej strony prawidłowego zapatrywania, zgodnie z którym w odniesieniu do wiz wydawanych cudzoziemcom przez państwa członkowskie, nie będących jednolitymi wizami (Schengen) - wizą uprawniającą cudzoziemca do przemieszczania się także po innych krajach członkowskich niż kraj będący wystawcą wizy, jest wiza krajowa długoterminowa, wydawana na okres przekraczający 90 dni, z drugiej zaś dopuszczenie możliwości, że wiza wydana na okres krótszy niż 90 dni, ale oznaczona literą "D" mogłaby w świetle ww. przepisów zostać uznana za wizę uprawniającą do korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się po krajach strefy Schengen, o którym mowa w art. 21 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2a w zw. z art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 k.w.u.s. w zw. z art. 2 pkt 3 k.w., jak również art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez przyjęcie niejasnej oceny prawnej oraz budzących wątpliwości wskazań co do dalszego toku postępowania, do czego doszło skutkiem zaniechania wyjaśnienia odnośnie do tego, w jaki sposób informacje od właściwych organów Republiki Czeskiej dotyczące zasad wydawania wiz krajowych, do uzyskania których został zobowiązany organ, mogłyby wpłynąć na wynik sprawy, w szczególności na ocenę tego, czy w świetle 18 ust. 1 w zw. art. 21 ust. 2a, art. 21 ust. 1 i art. 19 ust. 1 k.w.u.s. skarżący na jej podstawie mógłby wjechać z terytorium tego kraju na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i następnie legalnie przebywać w Polsce.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej SUdSC wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez SUdSC na uzasadnionych podstawach. Sąd I instancji dopuścił się bowiem przypisanego mu przez skarżący kasacyjnie organ naruszenia art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 i 2a k.w.u.s. wskutek dokonania błędnej wykładni ww. przepisów, co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c., będącym rezultatem uznania przez Sąd za przedwczesne ustaleń poczynionych przez organ odnośnie do wystąpienia przez skarżącego do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy podczas nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wobec braku wątpliwości, że skarżący nie legitymował się dokumentem pobytowym i uczynienia w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie kwestią sporną wyłącznie tego, jakie uprawnienia przysługują skarżącemu w związku z wydaniem przez władze Republiki Czeskiej wizy krajowej nr [...], której nie został ani przez orzekające organy, ani skarżącego, ani też Sąd nadany charakter wizy jednolitej, za nieuzasadnione, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać trzeba obejmowanie regulacji art. 19 ust. 1 i art. 21 ust. 2 k.w.u.s., art. 2 pkt 16 k.g.s. oraz art. 2 pkt 3 k.w. zakresem zarzutu kasacyjnego na potrzeby określenia, czy skarżący jako obywatel państwa trzeciego spełniał warunki wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na nim.
Stosownie do art. 18 ust. 1 i 2 k.w.u.s., wizami na pobyt przekraczający 90 dni ("wizami długoterminowymi") są wizy krajowe wydane przez jedno z państw członkowskich zgodnie z jego prawem krajowym lub prawem unijnym. Wizy te wydawane są w formie jednolitego formularza wizowego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1683/95, przy czym w nagłówku podaje się kategorię wizy oznaczoną literą "D". Okres ważności wiz długoterminowych nie przekracza jednego roku. Jeżeli państwo członkowskie zezwala na pobyt cudzoziemca przez okres przekraczający jeden rok, wizę długoterminową zastępuje się przed upływem okresu jej ważności dokumentem pobytowym. Zgodnie z kolei z art. 21 ust. 1 k.w.u.s., cudzoziemcy posiadający ważny dokument pobytowy wydany przez jedno z państw członkowskich mogą na podstawie tego dokumentu oraz ważnego dokumentu podróży swobodnie przemieszczać się po terytoriach innych państw członkowskich przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu, pod warunkiem że spełniają warunki wjazdu określone w art. 6 ust. 1 lit. a, c i e k.g.s. oraz nie znajdują się w krajowym wykazie wpisów do celów odmowy wjazdu danego państwa członkowskiego. Artykuł 21 ust. 2a k.w.u.s. równocześnie stanowi, że prawo swobodnego przemieszczania się ustanowione w ust. 1 przysługuje także cudzoziemcom posiadającym ważną wizę długoterminową wydaną przez jedno z państw członkowskich jak przewidziano w art. 18 k.w.u.s.
Przypomnieć trzeba, że dodanie ww. ustępu 2a do art. 21 k.w.u.s., wraz z nadaniem przywołanego powyżej brzmienia art. 18 ust. 1 i art. 21 ust. 1 k.w.u.s. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 265/2010 z dnia 25 marca 2010 r. zmieniającego konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenie (WE) nr 562/2006 w zakresie dotyczącym przepływu osób posiadających wizy długoterminowe (Dz.U. L 85 z 31.3.2010 r.), którego celem było podjęcie środków mających na celu ułatwienie swobodnego przepływu obywateli państw trzecich posiadających krajowe wizy długoterminowe na terytorium państw członkowskich w pełni stosujących przepisy dorobku Schengen. W motywach 2 i 3 ww. rozporządzenia wskazano, że państwa członkowskie coraz częściej nie zastępowały wiz długoterminowych dokumentami pobytowymi lub też czyniły to dopiero po upływie długiego czasu. Taki stan prawny i faktyczny miał istotne negatywne konsekwencje w zakresie możliwości swobodnego przemieszczania się w obrębie strefy Schengen obywateli państw trzecich legalnie przebywających w państwie członkowskim na podstawie wizy długoterminowej. Aby zaradzić problemom, na jakie napotykają obywatele państw trzecich przebywający w państwie członkowskim na podstawie wizy długoterminowej, rozporządzenie rozszerzyło zakres stosowania zasady równorzędności między dokumentami pobytowymi i wizami krótkoterminowymi wydanymi przez państwa członkowskie w pełni stosujące przepisy dorobku Schengen na wizy długoterminowe. W rezultacie wiza długoterminowa ma mieć takie same skutki jak dokument pobytowy, jeżeli chodzi o swobodne przemieszczanie się jej posiadacza w obrębie strefy Schengen.
Nie powinno budzić wątpliwości odnośnie do wiz długoterminowych wydawanych przez państwa członkowskie zgodnie z ich prawem krajowym, że ponieważ prawodawca Unii nie przyjął na podstawie art. 79 ust. 2 lit. a TFUE żadnego aktu regulującego tryb i warunki wydawania takich wiz kwestie te objęte są wyłącznie prawem krajowym (por. wyrok TSUE z 10 marca 2021 r., C-949/19, Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w N., ECLI:EU:C:2021:186, pkt 34). Fakt, że wjazd dla potrzeb długiego pobytu stanowi obszar w znacznej mierze objęty nieograniczonym zakresem uznania państwa członkowskiego nie oznacza jednakże, iż realizacja tejże kompetencji w zakresie przyznania określonego statusu prawnego obywatelowi państwa trzeciego, oceniana przez pryzmat skutków, jakie działanie to wywołuje na treść obowiązków ciążących na innych państwach członkowskich, nie powinna uwzględniać zasad odpowiadających celom Unii w zakresie prawa wizowego jako instrumentu kontroli przekraczania granic i zarządzania przepływami migracyjnymi. SUdSC w skardze kasacyjnej trafnie podniósł, że przyjęte przez Republikę Czeską przepisy dotyczące zasad wydawania wiz krajowych - w odniesieniu do uprawnienia do swobodnego przemieszczenia się w obrębie strefy Schengen - nie mogą przyznawać obywatelom państw trzecich uprawnień szerszych niż te, które wynikają z k.w.u.s. lub innych przepisów regulujących zasady przekraczania granic i pobytu na terytorium państw członkowskich.
Łączne odczytanie treści art. 21 ust. 1 i 2a oraz art. 18 ust. 1 k.w.u.s. wskazuje, że jedynie z wydaniem wizy krajowej na czas pobytu powyżej 90 dni łączyć należy prawo swobodnego przemieszczania się po terytoriach innych państw członkowskich (przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu), wobec czego niewydanie przez państwo członkowskie tego rodzaju wizy długoterminowej stanowi przeszkodę, by obywatel państwa trzeciego mógł skutecznie, odwołując się do pozostawania beneficjentem zezwolenia umożliwiającego mu planowany pobyt na terytorium państwa członkowskiego - wystawcy wizy, żądać uznania pobytu w innym państwie członkowskim, do którego wjechał na podstawie wizy krajowej, za legalny. Artykuł 21 ust. 2a k.w.u.s. ustanawia prawo swobodnego przemieszczania się, na warunkach określonych w art. 21 ust. 1 k.w.u.s., przysługujące cudzoziemcom posiadającym ważną wizę długoterminową wydaną przez jedno z państw członkowskich zgodnie z art. 18 k.w.u.s., a zatem na pobyt przekraczający 90 dni, jeżeli wskazane kryterium długości pobytu zostało w ww. przepisie wyraźnie podkreślone, co pozwala mu nadać charakter konstrukcyjny. Pojęcie ważnej wizy długoterminowej, do którego odwołuje się art. 6 ust. 1 lit. b k.g.s., określający warunki wjazdu obywateli państw trzecich, niewątpliwie musi być definiowane przez pryzmat znaczenia, jakie przypisuje mu art. 18 ust. 1 k.w.u.s., stąd przyznane obywatelowi państwa trzeciego w art. 21 ust. 2a k.w.u.s. prawo do udania się do innych państw członkowskich na okres 3 miesięcy w ciągu każdego 6-miesięcznego okresu, na tych samych warunkach, co posiadacz dokumentu pobytowego, nie mogło być traktowane przez Wojewodę Mazowieckiego i SUdSC jako równoważne uprawnieniu wynikającemu z wydanej skarżącemu przez władze Republiki Czeskiej wizy krajowej nr [...], skoro – co nie budzi wątpliwości – nie spełniała ona warunku opisanego w art. 18 ust. 1 k.w.u.s., ponieważ została wydana na pobyt cudzoziemca na terytorium wskazanego państwa przez 60 dni.
Okoliczność ta - wbrew odmiennemu poglądowi Sądu I instancji – nie stanowiła "niejasności" co do charakteru wizy i nie mogła prowadzić do nałożenia na organy prowadzące postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy - w ramach wskazań co do dalszego postępowania (art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a.) - obowiązku dokonania ustaleń pozwalających potwierdzić zgodność wydania spornej wizy z prawem krajowym Republiki Czeskiej, ponieważ dla zastosowania w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie art. 100 ust. 1 pkt 9 u.c. relewantne znaczenie miało rozważenie faktu legitymowania się przez cudzoziemca omawianym dokumentem na płaszczyźnie, która jest kształtowana dyspozycją art. 6 ust. 1 lit. b k.g.s. w zw. z art. 21 ust. 2a k.w.u.s. To nie prawo krajowe (czeskie) i praktyka jego stosowania, ale ww. regulacja stanowiąca część dorobku Schengen powinna być postrzegana jako podstawa wyznaczająca ramy prawne określenia sytuacji skarżącego jako wnioskodawcy w postępowaniu wywołanym wnioskiem z 16 września 2022 r. wobec tego, że elementem ustaleń w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy jest wykluczenie przez organ zaistnienia sytuacji złożenia przez cudzoziemca wniosku podczas nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przebywanie na tym terytorium nielegalnie. Wzgląd na to, że trwający od dnia 11 lipca 2022 r. pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiadał cechy legalności, albowiem w związku z legitymowaniem się wydaną przez władze Republiki Czeskiej wizą mógł on korzystać wyłącznie z uprawnienia do wjazdu w ramach tranzytu w celu dotarcia na terytorium państwa członkowskiego, które wydało wizę krajową, skarżący w niniejszej sprawie nie mógł wywieść legalności swojego pobytu w dacie złożenia wniosku z treści art. 15z u.COVID-19. Warunkiem zastosowania ww. przepisu w powiązaniu z art. 105 ust. 1 u.c. jest nie tylko obowiązywanie stanu epidemicznego albo stanu epidemii, ale również potwierdzenie, że wjazd i pobyt cudzoziemca odpowiada przepisom prawa.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, uznając jednocześnie, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i ją oddalił z uwagi na nienaruszenie przez zaskarżoną decyzję SUdSC prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.