II OSK 999/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-03-26
NSAbudowlaneWysokawsa
nadzór budowlanyinstalacja odgromowaprawo budowlanepostępowanie administracyjnezgodność z projektemkolizja instalacjipozwolenie na użytkowaniestan techniczny obiektu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające sprawdzenia zgodności instalacji odgromowej z projektem, uznając je za przedwczesne i naruszające zasady postępowania administracyjnego.

Skarżący H. B. domagał się sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A, wskazując na kolizję z instalacją drenażową. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na wcześniejsze decyzje o pozwoleniu na budowę i użytkowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te postanowienia, uznając je za przedwczesne i naruszające zasady postępowania, nakazując ponowne ustalenie stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi H. B. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A. Skarżący podnosił, że drut odgromowy znajduje się w kolizji z instalacją drenażową, co stanowi zagrożenie. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że legalność obiektu została potwierdzona decyzją o pozwoleniu na użytkowanie z 2015 r. i że sprawa drenażu była już rozstrzygana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał jednak te postanowienia za przedwczesne. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania (art. 6, 7, 77, 80, 107 k.p.a.) oraz art. 61a § 1 k.p.a., wskazując, że organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego, w szczególności czy po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie dokonywano zmian w instalacji. Sąd podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania wymaga dokładnych ustaleń, a nie opiera się jedynie na istnieniu wcześniejszych decyzji, zwłaszcza gdy przedmiot sporu może być inny. Nakazano ponowne postępowanie z uwzględnieniem ustaleń faktycznych i uzupełnieniem akt.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji może być przedwczesna, jeśli nie dokonano należytych ustaleń faktycznych, a stan prawny lub faktyczny mógł ulec zmianie lub dotyczy innego aspektu niż poprzednie rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie zgodności konkretnych elementów obiektu z projektem, jeśli nie ustalono, że sprawa jest tożsama z poprzednio rozstrzygniętą lub że nie nastąpiły zmiany po uzyskaniu pozwolenia. Odmowa musi być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i analizą stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61a § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 200

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

pr. bud. art. 56

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr. bud. art. 57

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr. bud. art. 59 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

pr. bud. art. 62

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego nie ustaliły należycie stanu faktycznego na gruncie. Odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna i nie opierała się na wyczerpującym materiale dowodowym. Istnienie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie zgodności instalacji z projektem, jeśli nie ustalono tożsamości sprawy lub zmian po wydaniu decyzji. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy nadzoru budowlanego prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ sprawa została już rozstrzygnięta decyzją o pozwoleniu na użytkowanie i decyzją umarzającą postępowanie w sprawie drenażu. Brak jest podstaw do ponownego badania legalności obiektu budowlanego, którego legalność została potwierdzona ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego. Możliwość zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. warunkuje tożsamość sprawy. Twierdzenia organu są nieweryfikowalne także z tego powodu, że do akt administracyjnych nie został załączony żaden z dokumentów, na które powołał się organ powiatowy.

Skład orzekający

Agata Sobieszek-Krzywicka

sprawozdawca

Jarosław Czerw

przewodniczący

Magdalena Sieniuć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 61a k.p.a. w kontekście odmowy wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego, gdy istnieje decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, a także znaczenie zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zbierania materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji instalacji odgromowej z drenażem i odmowy wszczęcia postępowania przez organy nadzoru budowlanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i jak sądowa kontrola może korygować ich błędy proceduralne, nawet w pozornie rutynowych sprawach budowlanych.

Sąd: Pozwolenie na użytkowanie to nie koniec kontroli. Organy nadzoru budowlanego muszą badać fakty.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Łd 44/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/
Jarosław Czerw /przewodniczący/
Magdalena Sieniuć
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 61a § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 26 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2025 roku sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 listopada 2024 r. nr 228/2024, znak: WOP.7722.146.2024.DM w przedmiocie odmowy sprawdzenia zgodności z projektem instalacji odgromowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 30 sierpnia 2024 roku, nr 228/2024; znak PINB.051.3.2024.AC; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz skarżącego H. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia 29 listopada 2024 r., nr 228/2024, znak WOP.7722.146.2024.DM - na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej jako: "k.p.a." - po rozpatrzeniu zażalenia H. B. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 30 sierpnia 2024 r., nr 68/2024, znak: PINB.051.3.2024.AC o odmowie "sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji [...]".
Jak wynika z akt administracyjnych, H. B. pismem z dnia 19 sierpnia 2024 r. wniósł o sprawdzenie zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji, co uzasadnia ich odkrycie. Skarżący wskazał, że drut odgromowy powinien zgodnie z projektem znajdować się na głębokości 0,60 m, tj. o 0,20 m poniżej drenażu zbierającego, z którym znajduje się w kolizji. Skarżący załączył fotokopię projektu instalacji odgromowej oraz dwie fotografie, na których widoczny jest drut opisany przez skarżącego jako nie wkopany drut odprowadzający fi 8, wykonane po ułożeniu całej instalacji odgromowej na działce nr [...] – 2 szt. w maju 2015 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - odmówił "sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji [...]". W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że budynek przychodni zlokalizowany jest na działce nr [...] w W. obręb [...], a organ nadzoru budowlanego ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr 96/2015, na podstawie art. 59 ust. 1 prawa budowlanego, udzielił pozwolenia na użytkowanie. Wydanie ww. decyzji poprzedzone było przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w toku którego organ dokonał sprawdzenia legalności obiektu budowlanego, na podstawie dokumentów załączonych do wniosku oraz po przeprowadzeniu kontroli obowiązkowej w dniu 26 maja 2015 r., podczas której faktycznie sprawdzano zgodność obiektu z zatwierdzonym projektem budowlanym, na podstawie własnych oględzin, pomiarów widocznych elementów obiektu oraz na podstawie oświadczeń osób uprawnionych (kierownika budowy, kierowników robót, geodety). W postępowaniu wzięto pod uwagę również pozytywne stanowiska służb wymienionych w art. 56 prawa budowlanego, tj. Komendanta Powiatowej Straży Pożarnej w Wieluniu z dnia 12 maja 2015 r. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Wieluniu z dnia 20 maja 2015 r. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza o zgodności z prawem wzniesionego obiektu i czyni bezprzedmiotowym ewentualne niezakończone postępowanie nadzorcze dotyczące procesu budowlanego oraz ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać ponownemu sprawdzeniu (pod katem legalności wybudowania) przez organy nadzoru budowlanego. Inwestor załączył do wniosku o pozwolenie na użytkowanie wszystkie dokumenty wymagane przez art. 57 prawa budowlanego, a po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i kontroli obowiązkowej organ wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej z częścią mieszkalną na działce nr ewid. [...] w W. obr. [...], która jest ostateczna i prawomocna. Z tego powodu - w ocenie organu - brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji. Wskazana okoliczność - zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - stanowi "inną uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a. Wstępne czynności weryfikacyjne pozwoliły organowi na ustalenie, że brak jest merytorycznych podstaw do prowadzenia postępowania, a także do jego wszczęcia. Końcowo organ napisał, że uwzględniając wskazane zagrożenie życia i zdrowia, z uwagi na usytuowanie budynku H. B. na działce nr ewid. [...] obok budynku przychodni A na działce nr ewid. [...], organ wezwał właścicieli budynku przychodni do przedłożenia wymaganych art. 62 prawa budowlanego protokołów kontroli okresowej obiektu, z uwzględnieniem instalacji odgromowej. Choć w sprawach stanu technicznego obiektu, przepisy nie pozwalają na przyznanie statusu strony osobom innym niż właściciel lub zarządca budynku i postępowanie wyjaśniające będzie prowadzone bez udziału H. B., jako strony postępowania, nie mniej jednak o jego ewentualnym wszczęciu i zakończeniu tego postępowania zostanie on poinformowany.
W zażaleniu na powyższe postanowienie H. B. wnosząc o jego uchylenie celem wyjaśnienia i usunięcia nieprawidłowości wskazał na błędy w toku postępowania poprzedzającego udzielenie inwestorowi pozwolenia na użytkowanie.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przywołanym na wstępie postanowieniem, po rozpoznaniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazując na treść art. 61a § 1 k.p.a. wyjaśnił, że powodem odmowy wszczęcia postępowania w sprawie było stwierdzenie przez organ, że wniosek H. B. dotyczy postępowania, które zostało już zakończone decyzją. Kwestia wykonania instalacji odgromowej stanowiła element budowy obiektu zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]. Obiekt został zrealizowany na podstawie funkcjonującej w obrocie decyzji Starosty Wieluńskiego z dnia 15 maja 2014 r., nr 455/2014, znak: AB.6740.333.2014 o pozwoleniu na budowę, zmienionej decyzją Starosty Wieluńskiego z dnia 6 marca 2015 r., nr 172/1015, znak: AB.6740.57.2015. Inwestycja została zrealizowana bez istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia, co wynika z protokołu kontroli z dnia 26 maja 2015 r. Wobec tego organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr 96/2015, znak: PINB.5121.28.2015 udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku.
Jak wyjaśnił organ, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jako swoistego potwierdzenia legalności obiektu budowlanego nie pozwala na prowadzenie postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem prawa. Nie można bowiem prowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny, bowiem jest to sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności (art. 6 i art. 7 k.p.a.) oraz podważa zaufanie do organów państwa.
Natomiast sprawa drenażu powierzchniowego na działce nr ewid. [...] została rozstrzygnięta decyzją z dnia 12 października 2017 r., nr 88/2017, znak: PINB.5160.81.2015.AC, którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonanych przy budowie drenażu powierzchniowego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr 247/2018, znak: WOP.7721.1591.2017.MP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Łd 999/18 oddalił skargę U. B. i H. B. na ww. decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 sierpnia 2018 r.
Na tej podstawie organ stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z wniosku H. B. o sprawdzenie zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji. Nie jest możliwe wszczęcie kolejnego postępowania administracyjnego w sprawach, które zostały uprzednio rozstrzygnięte decyzjami administracyjnymi, bowiem konsekwencją wydania nowej decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną byłaby nieważność późniejszej decyzji z powodu powagi rzeczy osądzonej. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko wtedy, gdy pierwotna decyzja zostanie uchylona w ustalonym przez prawo trybie. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w sposób ostateczny powoduje, że kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Takie postępowanie podlega umorzeniu, jeśli przeszkód do jego prowadzenia organ nie dostrzegł bezpośrednio po złożeniu wniosku i podjął czynności procesowe. W przeciwnym razie organ winien zastosować art. 61a k.p.a., czyli odmówić wszczęcia postępowania.
W tej sytuacji Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu I instancji, iż przyczyna przedmiotowa z art. 61a § 1 k.p.a., co do odmowy wszczęcia postępowania, jest oczywista.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze H. B. wskazał, że widoczny na wydruku zdjęcia stan nie wkopanego drutu odgromowego znajdującego się na powierzchni około 0,20 m od dna wykopu, prowadzi do zagrożenia jego życia i zdrowia oraz zagraża bezpieczeństwu pożarowemu jego budynku mieszkalnego od strony budynku przychodni. Wspomniany budynek przychodni - zdaniem skarżącego - usytuowany jest niezgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego wymagane odległości pomiędzy istniejącymi budynkami na działkach sąsiednich a nowowybudowanym budynkiem przychodni zostały opisane przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Wieluniu w dniu 12 maja 2015 r., w piśmie zatytułowanym "STANOWISKO" w zakresie ochrony przeciwpożarowej i powinny wynosić 12 m, co zostało zignorowane i pominięte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W ocenie autora skargi, w sprawie doszło do naruszenia art. 61a k.p.a., poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w sprawie podczas gdy brak zgodności wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego na budynku przychodni z wbudowaną instalacją odgromową i brak wymaganej odległości między budynkami narusza prawa skarżącego, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym prawo do bezpieczeństwa życia i ochrony mienia. Organ II instancji nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów podniesionych przez skarżącego w toku postępowania oraz niewłaściwie powołał się na decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 listopada 2024 r., utrzymujące w mocy - po rozpoznaniu zażalenia skarżącego - postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 30 sierpnia 2024 r. o odmowie "sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji [...]".
W ocenie składu orzekającego w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, czyli art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia doprowadziły także do uchybienia treści art. 61a § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, wydane w sprawie rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania jest przedwczesne.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z wynikającą z art. 6 k.p.a. zasadą praworządności, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący w piśmie z 19 sierpnia 2024 r. wystąpił do organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego o sprawdzenie zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji, co uzasadnia ich odkrycie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r. - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - odmówił "sprawdzenia zgodności z projektem wykonania instalacji odgromowej budynku przychodni A poprzez odkrycie położonego drutu i rur drenażu zbierającego, które zgodnie z projektem znajdują się względem siebie w kolizji [...]". Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zgodnie z treścią stanowiącego podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.).
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w ww. trybie ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego, co oznacza, że w postanowieniu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. np. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 999/14, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić, to jest, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi więc postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty.
Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - podmiotowe oraz przedmiotowe. Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji, gdy wniesienie podania następuje przez osobę, która nie jest stroną i nie może być stroną konkretnego postępowania administracyjnego. Z kolei przesłanka przedmiotowa zachodzi w sytuacji zaistnienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Należy więc przyjąć, że możliwość zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. warunkuje tożsamość sprawy. Zdaniem Sądu o tożsamości sprawy, jako warunku koniecznego do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 445/18 oraz wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., sygn. I OSK 3032/19).
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy niniejszej należy przypomnieć, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej argumentacji ograniczył się do wskazania, że skoro inwestycja na działce nr [...] w W. (tj. niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej z częścią mieszkalną) została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a inwestor po jej realizacji uzyskał ostateczną i prawomocną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, zatem nie ma podstaw ani do wszczęcia, a tym bardziej do prowadzenia postępowania w sprawie oceny legalności realizacji inwestycji. Niewątpliwie stanowisko organu nadzoru budowlanego jest prawidłowe, ale w stanie faktycznym sprawy przedwczesne. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, na którą powołuje się organ powiatowy, została wydana w dniu 28 maja 2015 r. po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli w dniu 26 maja 2015 r. Następnie, jak ustalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. (sygn. II Sa/Łd 999/18), w dniu 8 czerwca 2015 roku przeprowadzono kontrolę inwestycji polegającej na budowie drenażu powierzchniowego działki o nr ewid [...], obr. [...], w W., a zatem obiektu pozostającego w kolizji ze sporną instalacją odgromową. W protokole z oględzin widnieje zapis, iż w trakcie kontroli stwierdzono brak dziennika budowy oraz istotne odstępstwa polegające na zmianie usytuowania studzienki rewizyjnej oznaczonej jako S2 tj. zamiast projektowanej odległości 2,00m od budynku przychodni wykonano faktycznie 3,40 m; zmianę usytuowania studzienki rewizyjnej oznaczonej jako S5 tj. zamiast projektowanej odległości 1,20 m od linii ogrodzenia z dz. nr [...] wykonano faktycznie 1,60 m. Powyższe odstępstwa miały wpływ na zmianę projektu zagospodarowania.
W ocenie składu orzekającego, powyższe stwierdzenie organu, iż uzyskanie ostatecznej i prawomocnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie skutkować musi odmową wszczęcia postępowania, powinno być poprzedzone ustaleniem stanu faktycznego na gruncie, w szczególności celem ustalenia czy po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie inwestor dokonywał zmian, przeróbek czy przebudowy w ramach przedmiotowej inwestycji, a konkretnie spornej w sprawie instalacji odgromowej.
Ponadto, twierdzenia organu są nieweryfikowalne także z tego powodu, że do akt administracyjnych nie został załączony żaden z dokumentów, na które powołał się organ powiatowy, tj. w szczególności decyzja o pozwoleniu na budowę, jak i decyzja o pozwoleniu na użytkowanie.
W sprawie niemniej istotna jest także okoliczność, że Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi w swojej argumentacji podzielając stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dodatkowo zwrócił uwagę na fakt, że sprawa drenażu powierzchniowego na działce nr ewid. [...] została rozstrzygnięta decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 12 października 2017 r., którą organ umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonanych przy budowie tegoż drenażu powierzchniowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2018 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Łd 999/18 oddalił skargę U. B. i H. B. na ww. decyzję. Wskazany wyrok jest prawomocny.
Lektura wskazanego postanowienia organu drugiej instancji pozwala dostrzec, że inwestycja w postaci budowy drenażu była realizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, jednak w toku realizacji prac inwestorzy dopuścili się istotnych odstępstw od warunków i wymagań określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę (zmieniono lokalizację dwóch studzienek rewizyjnych). W toku postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, tenże dokonał oceny złożonej przez inwestora ekspertyzy robót budowlanych wykonanych przy budowie drenażu powierzchniowego wraz z projektem doprowadzenia do zgodności projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi. Wówczas organ nadzoru budowlanego na podstawie własnych ustaleń nie wywiódł konieczności wykonania dodatkowych robót budowlanych w stosunku do zrealizowanych już prac przy drenażu powierzchniowym.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje zacytowanych przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdzeń znajdujących swoje uzasadnienie w treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Łd 999/18. Jednakże w sprawie należy zwrócić uwagę, że przedmiotem wniosku skarżących jest zgodność z projektem wykonania instalacji odgromowej na narożniku budynku przychodni A na działce [...] od strony budynku na działce [...]. Skarżący zwracają uwagę, że drut odgromowy powinien zgodnie z projektem znajdować się 0,20 m poniżej drenażu zbierającego, tj. na głębokości 0,60 m. Z treści ww. wyroku WSA w Łodzi, ani też dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania kontrolowanego w niniejszej sprawie nie wynika tożsamość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie z przedmiotem wcześniejszego postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, podlegającego kontroli sądowej w sprawie II SA/Łd 999/18. Z tego powodu - mimo wydania ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania i prawomocnym oddaleniu skargi na tę decyzję - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i twierdzenia organów nadzoru budowlanego nie pozwalają na zaakceptowanie stanowiska, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie instalacji odgromowej budynku i jej kolizji z drenażem powierzchniowym. Stwierdzenie, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wymagało w sprawie odpowiednich ustaleń przez organy nadzoru budowlanego poczynionych z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co powinno znaleźć swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych. Dopiero tak poczynione ustalenia organów nadzoru budowlanego powinny stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, czyli albo do prowadzenia postępowania (w razie uznania, że niezbędne jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem) albo do odmowy wszczęcia lub zakończenia wszczętego postępowania (w razie stwierdzenia, że nie ma podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego).
Konkludując, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające jako nie mające podstaw prawnych podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W ocenie składu orzekającego, sądowa kontrola wykazała bowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 61a § 1 k.p.a.
W toku ponownie prowadzonego postępowania - zdaniem Sądu - niezbędne będzie ustalenie stanu faktycznego na gruncie w celu oceny czy po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 28 maja 2015 r. inwestor dokonywał zmian, przeróbek czy przebudowy spornej instalacji odgromowej oraz jej położenia, uwzględniając przy tym istotne odstępstwa od projektu dotyczące drenażu powierzchniowego, stwierdzone w protokole kontroli budowy z 8 czerwca 2015 r. W ocenie Sądu, konieczne jest także uzupełnienie akt administracyjnych o dokumenty, z których organy nadzoru budowlanego wywodzą określone skutki prawne.
Z powyższych względów, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.
ds

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI