II OSK 997/14

II OSK 997/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-04-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Teresa Kobylecka
Symbol z opisem
6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1931/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-12-30
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 30 grudnia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Robert Sawuła /spr./ sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1931/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1931/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi [...] w Poznaniu na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, w pkt I. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, w pkt II. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, w pkt III. zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak ustalił to sąd wojewódzki decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej także: Minister), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: K.p.a.) po rozpoznaniu wniosku [...] (dalej także: Spółka) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2011 r. znak: [...], odmawiającą Spółce stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] (dalej także: źródłowa decyzja) o udzieleniu [...] (dalej także: Stowarzyszenie) zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Minister wskazał, że w dniu 23 marca 2011 r. [...] wniosła na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z dnia [...] maja 2009 r. znak [...], zarzucając jej rażące naruszenie art. 104 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm., dalej: uPa), polegające na przyjęciu, że Stowarzyszenie, które zrzesza wydawców, spełnia przesłanki umożliwiające uznanie go za organizację zbiorowego zarządzania oraz wydanie mu zezwolenia na prowadzenie działalności określonej w kwestionowanej decyzji.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku Minister decyzją z dnia [...] września 2011 r. znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] o udzieleniu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi. Od tej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła Spółka.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymując w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji ostatecznej wskazał, że termin "twórca" jest jednym z podstawowych oraz kluczowych terminów na gruncie uPa, przy czym termin ten nie został zdefiniowany przez ustawodawcę ani w przepisach cyt. ustawy, ani w żadnym innym akcie powszechnie obowiązującym. Organ uznał za konieczne odwołanie się do reguł celowościowych, a więc wzięcie pod uwagę celu, jaki chciał osiągnąć ustawodawca, ustanawiając art. 104 ust. 1 uPa w jego obowiązującym brzmieniu. Minister podkreślił, że nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, iż niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana.
Powyższa decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 czerwca 2013 r. została zaskarżona do WSA w Warszawie przez [...], która zarzuciła zaskarżonej decyzji:
1. rażące naruszenie art. 104 ust. 1 uPa w zw. z art. 8 ww. ustawy poprzez dokonanie błędnej i nieuprawnionej wykładni oraz przeprowadzenie dowolnej oceny prawnej treści ustawowej normy kompetencyjnej zawartej w art. 104 ww. ustawy;
2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 28 maja 2009 r. o udzieleniu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia art. 104 ust. 1 uPa w zw. z art. 8 ww. ustawy;
3. naruszenie art. 9 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2011 r.;
4. naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. poprzez naruszenie ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej;
5. naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. przez niedochowanie obowiązku bezstronności oraz stania na straży praworządności i zasady legalizmu oraz uwzględniania słusznych interesów obywateli, jak też pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów państwa;
6. naruszenie art. 7 i 8 w zw. z art. 35 § 1 oraz art. 24 K.p.a. przez dwuletnią bezczynność organu obowiązanego do podjęcia decyzji w I i II instancji przez cały czas trwania obu kolejnych postępowań.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W motywach wyroku VII SA/Wa 1931/13 uwzględniającego skargę Spółki WSA w Warszawie stwierdził, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] czerwca 2013 r., którą rozpoznał ponownie sprawę stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] o udzieleniu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi, dopuścił się naruszenia prawa bowiem orzekał w sprawie, która już uprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). W ocenie tegoż sądu nie ma przy tym znaczenia, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem pochodzącym od innego podmiotu ([...]), skoro organ dokonał oceny wystąpienia dokładnie tej samej przesłanki tj. rażącego naruszenia art. 104 ust. 1 uPa. W tej sytuacji nastąpiło ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy administracyjnej zakończonej inną decyzją ostateczną. WSA w Warszawie ujawnił, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z [...] maja 2009 r. znak [...] o udzieleniu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi (źródłowa decyzja). W ocenie sądu wojewódzkiego zaistniała tożsamość spraw, w ten sposób, że zaskarżona decyzja Ministra z [...] czerwca 2013 r. rozstrzygała ponownie w sprawie już rozstrzygniętej decyzją tegoż organu z [...] maja 2013 r.
Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc), a rozstrzygnięcie tegoż sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu I instancji taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy na skutek ujawnionego i opisanego powyżej kwalifikowanego naruszenia prawa, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), sąd I instancji stwierdził nieważność zaskarżonej oraz "poprzedzającej ją decyzji".
Skargą kasacyjną [...] zaskarżono w całości ww. wyrok i zarzucono mu na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, dalej Pusa) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (w skardze kasacyjnej powołano oczywiście wadliwie publikator Kodeksu) poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r., znak sprawy: [...] z przyczyn odmiennych od wskazanych w skardze, pomimo braku tożsamości podmiotowej i przedmiotowej zaskarżonej decyzji z decyzją z dnia [...] maja 2013 r., przy jednoczesnym zaniechaniu merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi, wobec uznania, że zaskarżona decyzja Ministra, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tegoż organu, a tym samym decyzje te dotknięte są wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (powaga rzeczy osądzonej),
art. 1 § 1 i 2 Pusa w zw. z art. 134 § 1 Ppsa poprzez "nierozstrzygnięcie skargi w granicach sprawy", tj. wyrokowanie z całkowitym pominięciem zarzutów merytorycznych wywiedzionych w skardze w sytuacji, gdy wobec braku tożsamości pomiędzy decyzjami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz z dnia [...] maja 2013 r., sąd był zobowiązany do rozpoznania wszystkich tych zarzutów, a jak wynika z treści uzasadnienia, wskutek wadliwego zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., w ogóle tego nie uczynił, mimo konieczności rozstrzygnięcia postawionych zarzutów istotnych nie tylko z punktu widzenia interesu prawnego skarżącej, ale i interesu społecznego, które to zarzuty winny być rozpatrzone przez sąd I instancji w ramach sądowej kontroli i nadzoru zgodności z prawem decyzji administracyjnych, w tym wydanej z rażącym naruszeniem prawa decyzji Ministra z dnia [...] maja 2009 r.,
3) art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez "wybiórcze
przedstawienie stanu sprawy oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny zaskarżonej decyzji, a tym samym zaniechanie rozpoznania istoty sprawy",
art. 1 § 1 i 2 Pusa oraz art. 3 § 1 Ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 Ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 Ppsa, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych w skardze zarzutów,
art. 1 § 1 i 2 Pusa w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady
równego traktowania podmiotów znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 Ppsa, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, a także uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dokonano rekapitulacji przebiegu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego przed sądem I instancji, skarżąca kasacyjnie Spółka nie zgadza się z poglądem tegoż sądu, że u podstaw jego rozstrzygnięcia leżała ogólna zasada stabilności decyzji administracyjnych. W ocenie skarżącej kasacyjnie nie jest to bowiem zasada bezwzględna, która nie może doznać uszczerbku w określonych sytuacjach. W niniejszej sprawie zasada ta musi ustąpić, wobec naruszenia ważnych społecznie nadrzędnych interesów, takich jak: gwarancyjne przepisy prawa do niechronionej prawem autorskim informacji, wolność prasy oraz wolność wypowiedzi. Brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra wraz z decyzją poprzedzającą na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., bowiem pomiędzy decyzjami organu z [...] czerwca 2013 r. i [...] maja 2013 r. nie zachodziła tożsamość. Przywołując na wsparcie swego stanowiska przykłady zaczerpnięte z judykatury Spółka eksponuje, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji administracyjnej, zapadły z wniosku innego podmiotu, niż decyzja Ministra z [...] maja 2013 r. kończąca postępowanie z wniosku Instytutu [...]. Spółka jak i [...] miały odrębny interes prawny w domaganiu się wzruszenia w trybie stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji Ministra udzielającej stosownego zezwolenia Stowarzyszeniu. Oba postępowania toczyły się niezależnie od siebie, uwadze sądu wojewódzkiego umknęło, że żądania wniesione przez te podmioty opierały się na innych podstawach. [...] podnosił zarzut wydania źródłowej decyzji Ministra bez podstawy prawnej, o tyle Spółka wywodziła, że dotknięta ona jest rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie oba wnioskujące o stwierdzenie nieważności źródłowej decyzji podmioty wadliwości upatrywały w stosowaniu przez Ministra tego samego art. 104 ust. 1 uPa, niemniej jednak odmiennie kwnatyfikowano jego naruszenie w pismach domagających się wszczęcia postępowania nieważnościowego. W skardze podniesiono ponadto różnice w statusie między Spółką a [...] z punktu widzenia skutków źródłowej decyzji Ministra. Podnosząc wymóg spełnienia oznaczonych przesłanek, aby można mówić o tożsamości spraw w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Spółka kwestionuje ocenę sądu wojewódzkiego zaistnienia przypadku tzw. rei iudicatae. Przyjęty przez sąd a quo pogląd oznacza, że ewentualna wadliwość wniosku [...] o stwierdzenie nieważności źródłowej decyzji jako pierwszego wnioskodawcy, pozbawiałaby drugiego wnioskodawcy – Spółkę, prawa do skutecznej kontroli decyzji ostatecznej.
Za nietrafne uznano w konkluzji takie działanie sądu wojewódzkiego, który w konsekwencji przyjętego poglądu o ziszczeniu się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. zaniechał oceny merytorycznych zarzutów skargi.
W odpowiedzi organu na skargę kasacyjną wniesiono o jej uwzględnienie w części odnoszącej się do uchylenia w całości wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2013 r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temuż sądowi oraz o oddalenie skargi kasacyjnej w zakresie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W piśmie Ministra wskazano, że toczyły się odrębne postępowania przed tym organem, z wniosków [...] oraz Spółki o stwierdzenie nieważności źródłowej decyzji udzielającej zezwolenia Stowarzyszeniu [...]. W tej pierwszej ze spraw orzekał WSA w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 25 listopada 2013 r., VII SA/Wa 1642/13 uchylił decyzję Ministra, w uzasadnieniu wyrażając pogląd, iż [...] nie wykazał swego interesu prawnego, uprawniającego do uruchomienia postępowania nieważnościowego, jak również niewyjaśnienie tej kwestii przez organ. W ocenie Ministra nie jest trafne stanowisko sądu wojewódzkiego, jakoby oba postępowania nieważnościowe prowadzone przez ten organ były tożsame, skoro wnioski odrębnych podmiotów inicjujące te sprawy, opierały się na odmiennych zarzutach. Brak ponadto podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na treść art. 203 pkt 1 Ppsa.
W odpowiedzi zaś [...] wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W ocenie Stowarzyszenia wyrok jest trafny, sąd wojewódzki zasadnie przyjął, że zachodziła tożsamość spraw wywołanych wnioskami [...] oraz skarżącej Spółki. W konsekwencji zasadnego ustalenia, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. WSA w Warszawie zwolniony był z rozpoznawania merytorycznych zarzutów skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które − zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną − zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga kasacyjna ma częściowo usprawiedliwione podstawy.
Uzasadniony jest podstawowy zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Minister w sprawie poddanej kontroli sądu wojewódzkiego wydając zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą, orzekał w warunkach tzw. rei iudicatae, tj. rozstrzygał w sprawie już rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną. Art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która "dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną". Umknęło uwadze sądu wojewódzkiego, że Minister rozpoznając w I instancji wniosek Spółki [...] i podejmując w dniu [...] września 2011 r. decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji orzekał w takim stanie faktycznym i prawnym, w którym uprzednio wydaną decyzją tegoż organu z [...] lipca 2011 r. odmówiono stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji na wniosek [...]. Rzecz jednak w tym, że decyzja z [...] lipca 2011 r. była decyzją nieostateczną, wniesiono od niej odwołanie. Zatem formalnie orzekając z wniosku Spółki [...] w dniu 27 września 2011 r. w obrocie prawnym była jedynie nieostateczna decyzja Ministra o odmowie stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji tegoż organu. Wywodzenie przeto, jakoby decyzja wydana w I instancji przez Ministra i objęta pkt. I sentencji zaskarżonego wyroku została podjęta w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., jest z gruntu chybione. Poza stwierdzeniem sądu wojewódzkiego przypisującym decyzji Ministra wydanej w I instancji naruszenia z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., które jak to powyżej wyłuszczono nie zasługuje na aprobatę, brak jest w zaskarżonym wyroku jakiejkolwiek argumentacji na rzecz zastosowania przepisu art. 135 Ppsa poprzez uchylenie także i tej decyzji. Zgodnie z art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd wojewódzki stosując w istocie konstrukcję z art. 135 Ppsa w żaden sposób nie uzasadnił zastosowania w/w przepisu, czym uchybił z kolei art. 141 § 4 Ppsa, który to przepis jako naruszony wskazano w zarzutach skargi kasacyjnej. Cyt. przepis stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania". Naruszenie art. 141 § 4 Ppsa polega jednak na braku wyjaśnienia przez sąd a quo przesłanek zastosowania przepisu art. 135 Ppsa, przy jednoczesnym błędnym przyjęciu, jakoby decyzja Ministra z [...] września 2011 r. dotknięta była wadą z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Istota sprawy sprowadza się do oceny trafności wywodu sądu wojewódzkiego, jakoby zaskarżona decyzja Ministra z [...] czerwca 2013 r. zapadła w warunkach, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., skoro uprzednio organ ten decyzją z [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności źródłowej decyzji udzielającej Stowarzyszeniu [...] stosownego zezwolenia, wydaną w odrębnym postępowaniu, uruchomionym na żądanie innego, niż Spółka podmiotu. Innymi słowy WSA w Warszawie przyjął, że między sprawami zakończonymi zaskarżoną decyzją, a decyzją Ministra z [...] maja 2013 r. istnieje tożsamość. Poglądu tego nie podziela Naczelny Sąd Administracyjny.
W piśmiennictwie nie ulega wątpliwości, że dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie tzw. rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej (rozstrzygniętej) tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. M. Jaśkowska, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 969). Innymi słowy tożsamość sprawy jest wyznaczana przez element podmiotowy (ta sama strona lub strony) oraz elementy przedmiotowe – niezmieniony stan faktyczny, z którego wynikają prawa lub obowiązki stron oraz ta sama podstawa prawna rozstrzygnięcia (R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2014, s. 1066). Doktryna trafnie eksponuje, że stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej wymaga przeprowadzenia rzetelnej analizy w zakresie ustalenia: istnienia sprawy administracyjnej, identyczności stron występujących w sprawie, tożsamości przedmiotu sprawy, identyczności stanu faktycznego i prawnego (por. R. A. Rychter, Res iudicata w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2014, s. 114). WSA w Warszawie przyjmując a priori tożsamość między sprawami zakończonymi decyzjami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – zaskarżonej i decyzji tegoż organu z [...] maja 2013 r. − nie dostrzegł, że brak jest tożsamości podmiotowej między tymi sprawami. Niesporne jest, a co wynika z samej skargi kasacyjnej jak i odpowiedzi na skargę kasacyjną Ministra, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja Ministra z [...] maja 2013 r. zostały wydane w postępowaniach wszczętych na żądanie różnych podmiotów – odpowiednio skarżącej kasacyjnie Spółki i [...]. W obu tych postępowaniach uczestniczyły różne podmioty. Kwestia sposobu wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w ocenie Sądu, ma znaczenie dla przyjęcia istnienia lub nieistnienia tożsamości spraw rozstrzyganych w postępowaniach nadzwyczajnych, którego przedmiotem jest ta sama decyzja administracyjna. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.). Sąd I instancji koncentrując się na okoliczności wydania przez Ministra decyzji w dniu [...] maja 2013 r. o utrzymaniu w mocy własnej decyzji tegoż organu o odmowie stwierdzenia na żądanie [...] nieważności decyzji Ministra – zezwolenia dla Stowarzyszenia [...], pominął wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2013 r., VII SA/Wa 1642/13 (CBOSA.nsa.gov.pl), mocą którego uchylono decyzję Ministra z 24 maja 2013 r. Powyższy wyrok w dacie orzekania przez sąd I instancji co prawda nie był prawomocny, ale jest prawomocny na dzień orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku tym wskazano, że Minister nie wyjaśnił, czy [...] miał przymiot strony, uprawniający ten podmiot do domagania się wszczęcia postępowania nieważnościowego. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że nietrafne było przyjęcie przez sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., co z kolei uprawniać miało sąd ten do zastosowania środka, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie są w tej sytuacji trafne, bowiem sąd wojewódzki, aczkolwiek błędnie, skoro doszedł do przekonania, że należało stwierdzić nieważność decyzji obu instancji z racji dopuszczania się naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., nie mógł roztrząsać pozostałych argumentów podnoszonych w skardze, co wyraźnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono. Zresztą skarżąca kasacyjnie Spółka pozostałych zarzutów swej skargi nie uzasadniła, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 Ppsa, nadto stawiając zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP nie dostrzeżono, że cyt. przepis dzieli się na dwa ustępy. W judykaturze zasadnie podkreśla się, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). Zatem ten zarzut skargi kasacyjnej, wobec związania zarzutami przez Naczelny Sąd Administracyjny nie poddaje się kontroli.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 134 § 1 Ppsa, rozumiany jako "nierozstrzygnięcie skargi w granicach sprawy" poprzez pominięcie zarzutów skargi. Art. 134 § 1 Ppsa nakazywał sądowi wojewódzkiemu rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. WSA w Warszawie nie wykroczył poza granice sprawy, w której wniesiono skargę, nie jest tym wykroczeniem pominięcie zarzutów skargi, skoro co do reguły nie będąc nimi związany, raz jeszcze wypadnie to przypomnieć, doszedł do nietrafnego wniosku o zaistnieniu przypadku tzw. rei iudicatae w odniesieniu do zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i tym argumentował zapadły wyrok.
WSA w Warszawie raz jeszcze rozpozna skargę, uwzględniając zarówno ocenę prawną wyłożoną w niniejszym wyroku, jak i motywy wyroku w sprawie IV SA/Wa 1642/13.
Trafny jest wniosek Ministra o braku podstaw do zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem nie daje do tego podstaw brzmienie art. 203 pkt 1 Ppsa. Wedle cyt. przepisu stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W przedmiotowej sprawie uwzględniono skargę kasacyjną skarżącej Spółki, rzecz w tym, że jej przedmiotem był wyrok uwzględniający skargę. Wyrok wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa, a o taki wyrok tu chodzi, jest wyrokiem uwzględniającym skargę, niezależnie od tego, że sentencji jak i motywów tego wyroku skarżąca Spółka nie podziela. Nie ma również podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz Stowarzyszenia [...], które było wyłącznie uczestnikiem postępowania.