II OSK 993/09

40/1/B/2013 POSTANOWIENIE z dnia 14 listopada 2012 r. Sygn. akt Ts 8/11 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Józefa H. w sprawie zgodności: art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) z art. 45 ust. 1 związku z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 7 stycznia 2011 r. skarżący zakwestionował zgodność art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym sprawy. W decyzji z 5 listopada 2007 r. (nr 55/07) Wojewoda Podkarpacki zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę obwodnicy Ropczyc w ciągu drogi krajowej nr 4 oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) w decyzji z 24 stycznia 2008 r. (znak DOA/ORZ/711/1/08) uchylił rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Wojewody Podkarpackiego, w części umorzył postępowanie, a częściowo utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 marca 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 534/08) uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie GINB. Wyrok ten został jednak uchylony (wyrok NSA z 17 września 2009 r., sygn. akt II OSK 993/09), a ponownie rozpoznający sprawę WSA w Warszawie oddalił skargę (wyrok z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1925/09). Skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 września 2010 r. (sygn. akt II OSK 1299/10). Zdaniem skarżącego zakwestionowany przepis prowadzi do nieproporcjonalnej ingerencji w prawo do sądu, gdyż ustawodawca, wyłączając możliwość uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, naruszył istotę prawa wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący zarzucił również niezgodność art. 31 ust. 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, gdyż nadmiernie ogranicza on prawo własności z uwagi na realizację inwestycji drogowej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 39 ust. l pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym postępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne lub niedopuszczalne. Taki stan rzeczy ma niewątpliwie miejsce, gdy zaskarżony przepis był już przedmiotem kontroli zgodności z Konstytucją w innej sprawie rozpoznawanej przez Trybunał (zob. postanowienia TK z: 3 października 2001 r., SK 3/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 218; 25 listopada 2002 r., SK 30/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 88 oraz 26 marca 2002 r., P 3/02, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 22). Trybunał Konstytucyjny stoi przy tym na stanowisku, że konieczność uwzględniania określonej w ustawie o TK przesłanki zbędności wydania orzeczenia uwidacznia się na każdym etapie postępowania inicjowanego skargą. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że merytoryczne rozpoznanie przedmiotowej skargi konstytucyjnej jest zbędne, gdyż kwestionowany przez skarżącego przepis był już przedmiotem rozważań Trybunału. Wyrokiem z 16 października 2012 r. Trybunał orzekł, że „art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest zgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji”. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał zwrócił uwagę, że cechą postępowania związanego z przygotowywaniem inwestycji liniowych, takich jak budowa dróg, jest wkraczanie inwestora w strukturę stosunków własnościowych, cechujących się w Polsce znacznym rozdrobnieniem. Prowadzi to do odejścia od indywidualizacji postępowania administracyjnego. Przy założonej lokalizacji drogi wybór działek, przez które ma przebiegać, jest bardzo ograniczony albo wręcz nie istnieje, a wyłączenie choćby jednej z grupy wywłaszczanych nieruchomości może unicestwić całą inwestycję. Racjonalny ustawodawca zobowiązany był to założenie uwzględnić i znajduje ono odzwierciedlenie w art. 31 ust. 1 i 2, które ograniczają zakres zaskarżenia decyzji, przyczyniając się zarówno do przyspieszenia postępowania, jak i wzmocnienia skuteczności decyzji, a w konsekwencji – służą zabezpieczeniu niezakłóconej realizacji inwestycji. Rozpoczęcie budowy drogi ustawodawca traktuje zatem jako moment, w którym ostateczna decyzja o zezwoleniu na jej budowę wywołuje nieodwracalne skutki prawne i od tej chwili nie dopuszcza do stwierdzenia jej nieważności. Ustawodawca przyjął fikcję nieodwracalności skutku decyzji, kierując się względami gospodarczymi, tj. kosztami ewentualnego zniweczenia nakładów poniesionych na rozpoczętą budowę drogi, a przede wszystkim – pilną potrzebą wybudowania sieci drogowej (K 4/10, niepubl.). W badanej skardze jako wzorzec kontroli (oprócz powiązanych ze sobą art. 31 ust. 3, art. 45 oraz art. 64 Konstytucji) powołany został również art. 2 Konstytucji. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. K 4/10 nie oceniał zgodności zaskarżonych przepisów z art. 2 Konstytucji, jednak nie powoduje to konieczności merytorycznego rozpoznania skargi, gdyż przywołany przepis ustawy zasadniczej co do zasady nie jest źródłem praw podmiotowych jednostki. Trybunał Konstytucyjny wskazywał jednak, że nie da się wykluczyć sytuacji, kiedy skarżący wyprowadzi z art. 2 Konstytucji nowe konstytucyjne prawa lub wolności odpowiadające rygorom, które muszą spełniać konstytucyjne prawa podmiotowe. W takim przypadku jednak niezbędne jest dokładne określenie zarówno adresata konstytucyjnego prawa podmiotowego, jak i jego sytuacji prawnej powiązanej z możnością wyboru sposobu zachowania się (zob. np. postanowienie z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Skarga nie zawierała wskazania tak określonego prawa podmiotowego i dlatego nie może podlegać rozpoznaniu w tym zakresie. Wziąwszy pod uwagę powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.