II OSK 99/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
obywatelstwo polskieustawa o obywatelstwie polskimuznanie za obywatelamałoletniznajomość języka polskiegocudzoziemiecskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy uznania małoletniej za obywatela polskiego z powodu braku znajomości języka polskiego, potwierdzając obowiązek jej udokumentowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej V.L., małoletniej obywatelki [...], której odmówiono uznania za obywatela polskiego. Kluczowym zarzutem było naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, poprzez błędną wykładnię, że małoletni cudzoziemiec, którego rodzice nie są obywatelami polskimi, musi udokumentować znajomość języka polskiego. Sądy obu instancji uznały, że brak takiego dokumentu stanowi negatywną przesłankę do uznania za obywatela. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że zwolnienie z tego obowiązku dotyczy jedynie małoletnich, których co najmniej jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną V.L., małoletniej obywatelki [...], od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie uznania za obywatela polskiego. Podstawą odmowy był brak udokumentowanej znajomości języka polskiego na poziomie B1, wymaganego przez art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Rodzice małoletniej argumentowali, że obowiązek ten nie dotyczy wszystkich małoletnich cudzoziemców. Organy administracji oraz WSA uznały, że zwolnienie z tego wymogu dotyczy jedynie sytuacji, gdy co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim, co nie miało miejsca w tej sprawie. NSA, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość tej wykładni, wskazując na cel ustawodawcy i treść przepisów, które jasno precyzują wyjątki od obowiązku posiadania znajomości języka polskiego. Sąd podkreślił, że brak udokumentowanej znajomości języka polskiego jest negatywną przesłanką do uznania za obywatela polskiego, chyba że zachodzą ściśle określone wyjątki. Dodatkowo, NSA sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku WSA, zamieniając słowo "postanowienie" na "decyzję".

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, małoletni cudzoziemiec, którego żadne z rodziców nie posiada obywatelstwa polskiego, musi udokumentować znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1, aby zostać uznanym za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim.

Uzasadnienie

Sąd NSA potwierdził, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim jasno stanowi, iż znajomość języka polskiego jest obligatoryjnym wymogiem dla cudzoziemców ubiegających się o uznanie za obywatela polskiego, z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5. Te wyjątki dotyczą małoletnich, których co najmniej jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie. W przypadku braku takiego rodzica, obowiązek udokumentowania znajomości języka polskiego nadal obowiązuje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.o.p. art. 30 § ust. 1 pkt 7

Ustawa o obywatelstwie polskim

Przepis określający przesłanki uznania cudzoziemca za obywatela polskiego, w tym wymóg nieprzerwanego rocznego pobytu na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskany w związku z polskim pochodzeniem lub Kartą Polaka.

u.o.p. art. 30 § ust. 2

Ustawa o obywatelstwie polskim

Przepis nakładający obowiązek posiadania znajomości języka polskiego (poziom B1) na cudzoziemców ubiegających się o uznanie za obywatela polskiego, z wyłączeniem sytuacji z pkt 4 i 5.

u.o.p. art. 31 § pkt 1

Ustawa o obywatelstwie polskim

Przepis stanowiący o odmowie uznania za obywatela polskiego w przypadku niespełnienia wymogów z art. 30.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.j.p. art. 11a

Ustawa o języku polskim

Przepis określający rodzaje urzędowych poświadczeń znajomości języka polskiego.

u.o.c. art. 195 § ust. 4

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Definicja nieprzerwanego pobytu.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przestrzegania prawa przez organy administracji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (nie miał zastosowania w tej sprawie).

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania spraw zgodnie z utrwaloną praktyką.

p.p.s.a. art. 156 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna sprostowania wyroku przez NSA.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek udokumentowania znajomości języka polskiego na poziomie B1 dotyczy również małoletnich cudzoziemców, których żadne z rodziców nie posiada obywatelstwa polskiego.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, że małoletni cudzoziemiec, którego rodzice nie są obywatelami polskimi, może zostać uznany za obywatela polskiego bez udokumentowanej znajomości języka polskiego. Naruszenie art. 31 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uznania skarżącej za obywatela polskiego. Naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez dokonanie prawotwórczej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Naruszenie art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzyganie wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej. Naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w podobnym stanie faktycznym i prawnym.

Godne uwagi sformułowania

Z brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim wynika, że posiadanie znajomości języka polskiego potwierdzonej urzędowym poświadczeniem [...] jest jedną z materialnoprawnych przesłanek decyzji o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego. Znajomość języka polskiego stanowi wymóg ustawowy, a zatem obligatoryjny, którego brak wyklucza możliwość uznania cudzoziemca za obywatela polskiego we wszystkich trybach poza wyjątkami z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5. Brak obowiązku udokumentowania znajomości języka polskiego dotyczy jedynie tych małoletnich cudzoziemców, których jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie. Intencją ustawodawcy było, aby tylko "małoletnie dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie" były zwolnione z obowiązku udokumentowania znajomości języka polskiego. Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony ma przedmiotowo wąski zakres zastosowania, ponieważ dotyczy wyłącznie spraw administracyjnych, których przedmiotem jest "nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia".

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Robert Sawuła

sędzia

Grzegorz Rząsa

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim w kontekście obowiązku znajomości języka polskiego przez małoletnich cudzoziemców, których rodzice nie posiadają polskiego obywatelstwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego cudzoziemca ubiegającego się o obywatelstwo polskie na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7, gdy żaden z rodziców nie jest obywatelem polskim.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu nabywania obywatelstwa polskiego przez małoletnich, a jej rozstrzygnięcie wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne dotyczące wymogu znajomości języka polskiego.

Małoletni cudzoziemiec musi znać polski? NSA rozstrzyga kluczową kwestię w sprawie obywatelstwa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 99/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sprostowano zaskarżony wyrok
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej V. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 297/23 w sprawie ze skargi V. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 listopada 2022 r. znak DOiR-I-6251-100/2022/DC w przedmiocie uznania za obywatela polskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 297/23 w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejsce słów "na postanowienie" wpisuje słowa "na decyzję".
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 297/23, oddalił skargę V.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 listopada 2022 r. w przedmiocie uznania za obywatela polskiego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 10 marca 2022 r. rodzice małoletniej V.L. (dalej: cudzoziemka lub małoletnia), urodzonej [...] – V. i D.L. – obywatele [...], zwrócili się do Wojewody Małopolskiego o uznanie ich córki za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2022 r., poz. 465; dalej: ustawa o obywatelstwie polskim), powołując się na nieprzerwany co najmniej roczny pobyt małoletniej na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskała w związku z polskim pochodzeniem.
Wojewoda Małopolski (dalej: Wojewoda lub organ pierwszej instancji) decyzją z 9 września 2022 r. odmówił uznania cudzoziemki za obywatelkę polską, albowiem w rozpoznawanej sprawie nie dołączono dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego na poziomie biegłości językowej co najmniej B1. W świetle powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że małoletnia nie spełniła wymogu określonego w art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim.
Po rozpoznaniu odwołania cudzoziemki, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister lub organ drugiej instancji) decyzją z 30 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Wskazał, że wniosek o uznanie za obywatela polskiego dotyczy wyłącznie małoletniej V.L., w imieniu której wystąpili rodzice – V. i D. L. – obywatele [...] i jako podstawę prawną nabycia obywatelstwa polskiego przez ich córkę wskazali art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim. Z treści art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim wynika, że cudzoziemca uznaje się za obywatela polskiego, jeśli według stanu na dzień wydawania decyzji spełnia łącznie następujące przesłanki: 1) przebywa na terytorium Polski co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka; 2) przebywanie to, w okresie co najmniej roku poprzedzającego wydanie decyzji, miało charakter nieprzerwany w rozumieniu art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 3) posiada znajomość języka polskiego potwierdzoną urzędowym poświadczeniem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, na poziomie biegłości językowej B1, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwem ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim.
W ocenie Ministra, Wojewoda właściwie ustalił, że stan faktyczny w przypadku V. L. wyklucza zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o obywatelstwie polskim, gdyż jej rodzice posiadają wyłącznie obywatelstwo [...]. Organ wyjaśnił, że cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego, z wyłączeniem cudzoziemca, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o obywatelstwie polskim, jest ustawowo zobowiązany do posiadania znajomości języka polskiego (art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim). Wyłączenie tego obowiązku jest w ustawie przypisane tylko do dwóch przypadków nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca, będącego osobą małoletnią. Organ drugiej instancji wskazał, że cudzoziemka niewątpliwie posiada taki status, jednak nie może podlegać wyłączeniu od spełnienia przesłanki znajomości języka polskiego, ponieważ żadne z jej rodziców nie posiada obywatelstwa polskiego.
W ocenie Ministra, brak dowodu na spełnienie przez małoletnią ustawowej przesłanki posiadania znajomości języka polskiego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, uprawniał organ pierwszej instancji do odmowy uznania jej za obywatela polskiego. Ten stan rzeczy nie uległ zmianie również w toku postępowania odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) podzielił ustalenia organów i przyjął, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka uznania za obywatela polskiego, o której mowa w art. 31 pkt 1 ustawy o obywatelstwie polskim, tj. cudzoziemka nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że jednym z warunków uznania za obywatela polskiego jest przedłożenie dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego. Z obowiązku udokumentowania tej znajomości wyłączone są małoletnie dzieci, w sytuacji gdy wniosek o uznanie za obywatela polskiego składa rodzic – obywatel polski. Pozostali cudzoziemcy, w tym również małoletni powinni posiadać udokumentowaną znajomość języka polskiego. Sąd pierwszej instancji przyjął, że brak dowodu na spełnienie przez małoletnią ustawowej przesłanki posiadania znajomości język polskiego zobowiązywała organ do odmowy uznania jej za obywatela polskiego.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku cudzoziemka zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że małoletni cudzoziemiec, którego żadne z rodziców nie posiada obywatelstwa polskiego, może zostać uznany za obywatela polskiego wyłącznie jeżeli posiada potwierdzoną znajomość języka polskiego;
2. art. 31 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do uznania skarżącej za obywatela polskiego;
II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: k.p.a.) poprzez dokonanie prawotwórczej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, która nie znajduje odzwierciedlenia w treści tych przepisów, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 – dalej: Konstytucja RP) oraz art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP;
2. obowiązku rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, do czego organ administracji był zobowiązany na podstawie art. 7a § 1 k.p.a.;
3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób podważający zaufanie skarżącej do władzy publicznej;
4. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie, bez uzasadnionej przyczyny, od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W piśmie procesowym z 4 października 2023 r. cudzoziemka oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
2. Istota sprawy sprowadza się do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięć organów, w których odmówiono uznania za obywatela polskiego małoletniej V.L. (obywatelki [...]) ze względu na brak spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim (tj. brak udokumentowania znajomości języka polskiego). Zdaniem organów, uznanie za obywatela polskiego w trybie przewidzianym w art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim jest możliwe wyłącznie po spełnieniu określonych w tym przepisie warunków. Jednym z nich jest udokumentowana znajomości języka polskiego. Przedstawiciele ustawowi małoletniej cudzoziemki uważają natomiast, że z obowiązku udokumentowania znajomości języka polskiego wyłączone są wszystkie małoletnie osoby.
Analizując regulacje dotyczące uznania za obywatela polskiego małoletniego cudzoziemca należy zauważyć, że przepisy ustawy o obywatelstwie polskim różnicują sytuację małoletnich cudzoziemców w zależności od tego, czy jedno z jego rodziców posiada obywatelstwo polskie, czy też nie. Sytuacja małoletniego cudzoziemca uzależniona jest również od tego, czy wniosek o uznanie za obywatela polskiego dotyczy wyłącznie jego, czy też również jego rodziców lub jednego z nich.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nadanie obywatelstwa polskiego rodzicom, uznanie ich za obywateli polskich oraz wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego obejmuje małoletniego pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Z art. 7 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim wynika natomiast, że nadanie obywatelstwa polskiego jednemu z rodziców, uznanie go za obywatela polskiego oraz wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego obejmuje małoletniego pozostającego pod jego władzą rodzicielską, w przypadku gdy: 1) drugiemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska; 2) drugie z rodziców złożyło oświadczenie o wyrażeniu zgody na nabycie lub utratę przez małoletniego obywatelstwa polskiego.
Przepisy ustawy o obywatelstwie polskim przewidują również, że wniosek o uznanie za obywatela może dotyczyć wyłącznie małoletniego cudzoziemca. Wniosek taki składają jego przedstawiciele ustawowi (art. 32 ustawy o obywatelstwie polskim). Podkreślić należy, że w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o obywatelstwie polskim ustawodawca przewidział przypadki uznania za obywatela polskiego małoletniego cudzoziemca pozostającego w określonej, sprecyzowanej sytuacji (jeden z jego rodziców posiada obywatelstwo polskie). "Można zatem powiedzieć, że możliwość nabycia polskiego obywatelstwa w drodze uznania za obywatela jest tu adresowana do osobno potraktowanej grupy cudzoziemców małoletnich. Biorąc pod uwagę pozostałe przypadki uznania za obywatela polskiego określone w art. 30 ust. 1, w których jako podmiot uprawniony występuje "cudzoziemiec", należy jednak – przynajmniej od strony formalno-prawnej – stwierdzić, iż obejmują one cudzoziemca jako takiego, tj. niezależnie m.in. od jego wieku. To zaś oznacza, że w tym trybie może być uznany za obywatela także cudzoziemiec małoletni, oczywiście pod warunkiem, że spełnia przewidziane w tych poszczególnych przypadkach wymogi (przesłanki)." (J. Jagielski [w:] Obywatelstwo polskie. Komentarz do ustawy, Warszawa 2016, art. 30, LEX/el).
3. W rozpoznawanej sprawie wniosek o uznanie za obywatela polskiego dotyczy wyłącznie małoletniej V.L., w imieniu której wystąpili rodzice – V. i D.L. – obywatele [...]. Jako podstawę prawną nabycia obywatelstwa polskiego przez ich córkę wskazali art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim. Zgodnie z tym przepisem za obywatela polskiego uznaje się cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka. Organy zasadnie uznały, że małoletnia spełniła warunki określone w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim, gdyż posługuje się kartą pobytu wydaną przez Wojewodę Małopolskiego w dniu 28 grudnia 2018 r. z datą ważności do 28 grudnia 2028 r., a decyzją z dnia 8 października 2018 r. ten sam organ, udzielił jej zezwolenia na pobyt stały. W rozpoznawanej sprawie zostały zatem spełnione niektóre przesłanki wskazujące na możliwość uznania za obywatela polskiego małoletniej skarżącej. Spełnienie przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim jest jednak niewystarczające do uznania małoletniej cudzoziemki za obywatela polskiego. Z przepisów ustawy o obywatelstwie polskim wynika bowiem dodatkowy warunek wskazany w art. 30 ust. 2, zgodnie z którym cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego, z wyłączeniem cudzoziemca, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5, jest obowiązany posiadać znajomość języka polskiego potwierdzoną urzędowym poświadczeniem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2021 r. poz. 672 oraz z 2023 r. poz. 1672), na poziomie biegłości językowej co najmniej B1, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwem ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim. Przepis ten ma kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. Istotne znaczenie ma również art. 31 pkt 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 30 tej ustawy.
Z brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim wynika, że posiadanie znajomości języka polskiego potwierdzonej urzędowym poświadczeniem, o którym mowa w art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, świadectwem ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej lub świadectwem ukończenia szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim, jest jedną z materialnoprawnych przesłanek decyzji o uznaniu cudzoziemca za obywatela polskiego. Znajomość języka polskiego stanowi wymóg ustawowy, a zatem obligatoryjny, którego brak wyklucza możliwość uznania cudzoziemca za obywatela polskiego we wszystkich trybach poza wyjątkami z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5. Brak obowiązku udokumentowania znajomości języka polskiego dotyczy jedynie tych małoletnich cudzoziemców, których jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie.
Potwierdzeniem tego jest uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw druk nr 1780, nowelizującej m.in. art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim (https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1780). W uzasadnieniu wskazano, że "projektowana zmiana ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim dotyczy określenia w art. 30 ust. 2 poziomu znajomości języka polskiego jako jednej z przesłanek nabycia obywatelstwa polskiego określonych tą ustawą. Przepis art. 30 ust. 2 tej ustawy wymaga od cudzoziemca ubiegającego się o uznanie za obywatela polskiego w trybie przepisu art. 30 ust. 1 (z wyjątkiem pkt 4 i 5, tj. małoletnich dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie), aby posiadał on znajomość języka polskiego potwierdzoną określonym dokumentem. Oznacza to, iż cudzoziemiec musi uzyskać urzędowe poświadczenie znajomości języka polskiego, o którym mowa w przepisie art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, lub posiadać świadectwo ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej albo szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim." Z uzasadnienia projektu wynika zatem, że intencją ustawodawcy było, aby tylko "małoletnie dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie" były zwolnione z obowiązku udokumentowania znajomości języka polskiego.
Potwierdzeniem tego, że z obowiązku uzyskania certyfikatu znajomości języka polskiego nie są wyłączeni wszyscy małoletni cudzoziemcy jest również treść art. 11a ust. 3 ustawy o języku polskim. Zgodnie z tym przepisem certyfikat poświadcza znajomość języka polskiego jako obcego na jednym z następujących poziomów biegłości językowej:1) A1, A2, B1, B2, C1 i C2 – w grupie dostosowanej do potrzeb osób dorosłych, 2) A1, A2, B1 i B2 – w grupie dostosowanej do potrzeb dzieci i młodzieży – przy czym poziom oznaczony jako A1 jest najniższym poświadczanym poziomem biegłości językowej, a poziom oznaczony jako C2 jest najwyższym poświadczanym poziomem biegłości językowej.
Reasumując, obowiązek posiadania znajomości języka polskiego, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, dotyczy również małoletniego cudzoziemca ubiegającego się o uznanie za obywatela polskiego, którego żadne z jego rodziców nie posiada obywatelstwa polskiego.
W rozpoznawanej sprawie organy słusznie uznały, że w przypadku małoletniej cudzoziemki nie ma zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o obywatelskie polskim, gdyż jej rodzice posiadają wyłącznie obywatelstwo [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że o ile skarżąca spełnia warunki określone w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim, o tyle nie potwierdziła ona znajomości języka polskiego stosownym dokumentem, a który jest obligatoryjny dla osób zamierzających nabyć obywatelstwo polskie w powyższym trybie. W świetle powyższego za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim oraz art. 31 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie polskim.
4. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez dokonanie prawotwórczej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, która nie znajduje odzwierciedlenia w treści tych przepisów, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 7 Konstytucji RP oraz art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Treść art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wyjątki przewidziane w tym przepisie ograniczone są jedynie do dwóch konkretnych sytuacji, precyzyjnie wskazanych przez ustawodawcę. Wbrew twierdzeniom skarżącej, z art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim nie wynika zwolnienie z obowiązku wykazania znajomości języka polskiego innych małoletnich cudzoziemców niż wymienieni w art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy.
5. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 7 a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. "Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony ma przedmiotowo wąski zakres zastosowania, ponieważ dotyczy wyłącznie spraw administracyjnych, których przedmiotem jest "nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia". Z zakresu zastosowania tej zasady wyłączone są a contrario sprawy administracyjne dotyczące interesu prawnego lub obowiązku strony postępowania, których przedmiotem nie jest "nałożenie na stronę obowiązku" albo "ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia"." (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, 2024, art. 7(a), LEX/el.; por. również B. Adamiak [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, str. 98). Rozpoznawana sprawa dotyczy uznania za obywatela polskiego. Przedmiotem postępowania nie jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a zatem art. 7a § 1 k.p.a. nie ma zastosowania.
6. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. wyjaśnić należy, że umieszczenie nieprecyzyjnych informacji na stronach internetowych innych urzędów nie stanowi podstawy do wydania pozytywnej decyzji wbrew obowiązującym przepisom. Sądowa kontrola ograniczona jest do badania zgodności działalności administracji publicznej z prawem. Organy prowadząc postępowanie administracyjne w trybie art. 30 i nast. ustawy o obywatelstwie polskim (uznanie za obywatela) są związane bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym zakresie. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie działają w warunkach uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie, podejmowane po przeprowadzeniu postępowania, warunkowane jest całkowicie ustalonym stanem faktycznym i konkretnymi przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie organy wywiązały się w należyty sposób z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i kluczowych w rozpoznawanej sprawie okoliczności. W sposób prawidłowy zastosowały również przepisy prawa materialnego.
7. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę kasacyjną (pkt 1 sentencji).
Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.).
W sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 297/23, błędnie wskazano, że skarga została wniesiona na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 listopada 2022 r. Z akt sprawy wynika, że skarga została wniesiona na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 listopada 2022 r. Błędne wskazanie "postanowienia" zamiast "decyzji" było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI