II OSK 1213/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-13
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowaniekontrola budowlanawady budowlaneniezgodność z projektemwarunki zabudowydostęp do drogi publicznejpostępowanie nieważnościoweNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na użytkowanie budynku, uznając, że postępowanie nieważnościowe powinno oceniać stan prawny na datę wydania decyzji, a zarzuty dotyczące dostępu do drogi publicznej i wysokości budynku nie zostały skutecznie wykazane.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, kwestionując decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która odmówiła stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku. Głównym zarzutem była niezgodność budynku z warunkami zabudowy i pozwoleniem na budowę, w tym brak dostępu do drogi publicznej i przekroczenie dopuszczalnej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie nieważnościowe ocenia decyzję na datę jej wydania, a dowody przedstawione później (np. pomiar wysokości z 2014 r.) nie mogą podważyć legalności kontroli z 2010 r. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące dostępu do drogi publicznej powinny być badane na etapie pozwolenia na budowę, a nie pozwolenia na użytkowanie, a twierdzenia o niezgodności obiektu z projektem nie zostały poparte dowodami.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 2010 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku usługowo-mieszkalnego. Skarżący podnosił, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym z powodu niezgodności budynku z warunkami zabudowy (brak dostępu do drogi publicznej) oraz z pozwoleniem na budowę (przekroczenie wysokości budynku). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ocenia jej legalność na datę jej wydania. W tym kontekście kluczowy był protokół obowiązkowej kontroli z 2010 r., który nie wykazał odstępstw od projektu. Sąd wskazał, że kwestia dostępu do drogi publicznej jest badana na etapie pozwolenia na budowę, a nie pozwolenia na użytkowanie. Zarzuty dotyczące wysokości budynku, oparte na późniejszych pomiarach, nie mogły podważyć legalności kontroli z 2010 r. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia procedury administracyjnej, w tym braku doręczenia odwołania, nie zostały skutecznie wykazane i nie wpłynęły na sytuację procesową skarżącego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nieważnościowe ocenia decyzję na datę jej wydania. Kluczowy jest protokół obowiązkowej kontroli z tej daty. Późniejsze dowody (np. pomiary) nie mogą podważyć legalności decyzji wydanej na podstawie prawidłowej kontroli.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe bada stan prawny na datę wydania decyzji. Zarzuty dotyczące niezgodności z prawem powinny być oparte na dowodach istniejących w tym czasie. Późniejsze dowody, takie jak pomiary wysokości budynku, nie mogą podważyć legalności decyzji wydanej na podstawie protokołu kontroli, który nie wykazał odstępstw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

P.b. art. 59 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Warunki udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu.

P.b. art. 59a § 2

Ustawa - Prawo budowlane

Obowiązkowa kontrola przed udzieleniem pozwolenia na użytkowanie.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa procesowego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu niższej instancji.

k.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Moc dowodowa dokumentu urzędowego (protokół kontroli).

k.p.a. art. 75 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowód przeciwny do dokumentu urzędowego.

P.b. art. 35 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Warunki udzielenia pozwolenia na budowę.

P.b. art. 34 § 3

Ustawa - Prawo budowlane

Elementy projektu budowlanego.

rozp. WT art. 13 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wymagania dotyczące usytuowania budynków.

rozp. WT art. 12 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Odległość od granicy działki.

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki wydania decyzji o warunkach zabudowy (w tym dostęp do drogi publicznej).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie nieważnościowe ocenia decyzję na datę jej wydania. Kluczowy dowód w sprawie pozwolenia na użytkowanie to protokół obowiązkowej kontroli. Dostęp do drogi publicznej jest badany na etapie pozwolenia na budowę, nie na etapie pozwolenia na użytkowanie. Wadliwość dowodu jest podstawą do wznowienia postępowania, nie stwierdzenia nieważności. Brak obowiązku doręczania odwołania innemu uczestnikowi postępowania.

Odrzucone argumenty

Niezgodność budynku z warunkami zabudowy (brak dostępu do drogi publicznej). Niezgodność budynku z pozwoleniem na budowę (przekroczenie wysokości). Naruszenie prawa do obrony z powodu niedoręczenia odwołania. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Godne uwagi sformułowania

Sąd wskazał na moc wiążącą oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie... Pozytywny wynik tej kontroli (...) i jednoczesny brak kontrdowodu na niezgodność zrealizowanego budynku z pozwoleniem na budowę, stanowił podstawę do ustalenia, że obiekt spełnia wymagania... Skarżący nie wykazał w żaden sposób (...) że wybudowany obiekt wyglądał (...) inaczej, niż na tych zdjęciach. W tym zakresie ma rację Sąd I instancji, że kluczowym dowodem, czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie rażąco narusza prawo, jest dokument urzędowy jakim jest protokół obowiązkowej kontroli... Wadliwość dowodu, na podstawie którego wydano decyzję administracyjną to przesłanka warunkująca wznowienie postępowania administracyjnego, a nie – stwierdzenie nieważności.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu postępowania nieważnościowego w kontekście prawa budowlanego, znaczenie protokołu kontroli, badanie dostępu do drogi publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pozwoleniem na użytkowanie i postępowaniem nieważnościowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie budowlanym, które są istotne dla praktyków, ale nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Kiedy późniejszy pomiar nie unieważni pozwolenia na użytkowanie? NSA wyjaśnia znaczenie protokołu kontroli.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1213/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1875/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-12-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1875/20 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 2020 r. znak DON.7100.82.2020.JSK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1875/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "GINB", z dnia 24 sierpnia 2020 r., znak: DON.7100.82.2020.JSK, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a.", uchylono decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 10 lutego 2020 r., znak: WOP.771.101.2019.AWYG, i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Zakopanem z dnia 3 sierpnia 2010 r., znak: NB.II.7353-B-014/09, udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku usługowo-mieszkalnego wraz z infrastrukturą techniczną.
Sąd wskazał na moc wiążącą oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z 24 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 3006/18, w którym wskazano, że decyzja Starosty Tatrzańskiego z 2 lipca 2008 r. o pozwoleniu na budowę przedmiotowej instancji jest zgodna z decyzją Wójta Gminy Bukowina Tatrzańska z 20 sierpnia 2007 r. o warunkach zabudowy w zakresie projektowanej wysokości budynku. Z projektu budowlanego wynika, że wysokość projektowanego budynku mieszkalno-usługowego liczona od rzędnej parteru (687,35 m n.p.m.) do głównej kalenicy dachu wynosi 11,89 m, zaś liczona od rzędnej parteru (685,24 m n.p.m.) wynosi 14 m. Przy czym, decyzja o warunkach zabudowy określa wysokość głównej kalenicy dachu od powierzchni terenu, od strony wjazdu na działkę, a nie od powierzchni terenu w innych miejscach przedmiotowego budynku.
W ww. wyroku Sąd ustalił też w sposób wiążący dla organu, że prawidłowe były ustalenia, przeczące rzekomemu (według skarżącego) zacienieniu prowadzonego przez niego pensjonatu przez sporną inwestycję i organ przedstawił w swej decyzji wyliczenia przeprowadzone w oparciu o § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). W ocenie Sądu, w tym przypadku nie mogło być mowy o rażącym naruszeniu art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowalne (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", w zw. z § 13 ust. 1 oraz z § 60 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Prawidłowe były również ustalenia organu co odległości spornej inwestycji od granicy działki skarżącego. Z ustaleń tych nie wynikało, aby odległość ta była mniejsza niż 4 m. Na przedstawionej przez skarżącego mapie odległość 3,77 m do granicy działki skarżącego zmierzona jest bowiem od schodów prowadzących do budynku, a nie jak tego wymagał § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego ściany lub w połaci dachowej budynku zwróconej w stronę tej granicy lub od najbliższej krawędzi otworu okiennego umieszczonego w dachu.
W ocenie Sądu, ww. okoliczności nie uległy zmianie w niniejszej sprawie, w której GINB prawidłowo wskazał na istotę dyspozycji art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59a, art. 59d ust. 1 P.b. i dokonał ich prawidłowej wykładni. Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym ww. decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana po uprzednim przeprowadzeniu w dniu 29 lipca 2010 r. obowiązkowej kontroli przez PINB, z której został sporządzony protokół. Ów protokół (jako dokument urzędowy, o jakim mowa w art. 76 § 1 K.p.a.) był wyłącznym dowodem (art. 75 § 2 K.p.a. a contrario w zw. z art. 59d ust. 1 P.b.) na okoliczność przeprowadzenia budowy zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Pozytywny wynik tej kontroli (zgodność m.in. z art. 59a ust. 2 pkt 2 lit. a-f P.b. i niezauważenie odstępstw od pozwolenia na budowę) i jednoczesny brak kontrdowodu na niezgodność zrealizowanego budynku z pozwoleniem na budowę, stanowił podstawę do ustalenia, że obiekt spełnia wymagania określone w art. 59 ust. 1 P.b. i nadaje się do użytkowania, po wykonaniu balustrady.
Skarżący nie wykazał w żaden sposób (do czego uprawniała go dyspozycja art. 78 § 1 K.p.a.), że wybudowany obiekt wyglądał 29 lipca 2010 r. (dzień obowiązkowej kontroli) inaczej, niż na tych zdjęciach.
Ponadto słusznie wyjaśnił GINB, że w porównaniu ze zgromadzonymi w aktach szkicami (m.in. rysunkiem elewacji południowej, północnej i wschodniej-frontowej), obiekt jest wizualnie taki sam (ilość kondygnacji, okien itp.).
Zdaniem Sądu, z powyższych przyczyn nie zaistniały w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., nakazujące stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB. Tym samym, ww. decyzja WINB, stwierdzająca nieważność ww. decyzji PINB, była wadliwa prawnie i słusznie organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił ją w całości, orzekając jednocześnie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PINB.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wszelkie rozważania organu odwoławczego, które uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji wynikały bowiem z należytej oceny dowodów zebranych w sprawie. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie nadzwyczajne nie jest ponowne gromadzenie dowodów na okoliczność, czy należy udzielić pozwolenia na użytkowanie obiektu. Jest natomiast takim obowiązkiem ocena, czy organ udzielający pozwolenia na użytkowanie właściwie ocenił wymowę wyłącznego dowodu, niezbędnego dla merytorycznego orzeczenia – protokołu obowiązkowej kontroli oraz tego, czy w postępowaniu przed PINB dowód ten nie został skutecznie podważony. I GINB w pełni obowiązek ten wykonał, sporządzając uzasadnienie decyzji, w pełni odpowiadające art. 11 w zw. z art. 107 K.p.a., prowadząc postępowanie w celu ustalenia tych faktów, które w postępowaniu nadzwyczajnym miały prawne znaczenie. Nie dokonał też dowolnej oceny dowodów, ale prawidłowo wyjaśnił zarówno swoje stanowisko, jak również opisał stan prawny sprawy.
W takim zakresie zarzuty skarżącego o rzekomej niezgodności obiektu z warunkami zabudowy i pozwoleniem na budowę i "oczywistej zmianie parametrów obiektu budowlanego w tym kubatury, poprzez bezpośrednie podwyższenie budynku z dozwolonych 14,00 metrów do niedozwolonych 15,77 metra", Sąd uznał za gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami. Artykuł 76 § 1 K.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, ale taki dowód spoczywa na tym, kto przeczy treści dokumentu, a więc na skarżącym. Dlatego same twierdzenia strony nie mogą zaprzeczyć one treści dokumentu urzędowego (protokołu kontroli).
Wymóg zapewnienia dostępu do drogi publicznej badany jest na etapie postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego (art. 34 ust. 3 pkt 3 lit. b ówcześnie obowiązujący), a nie w postępowaniu o zezwolenie na użytkowanie budynku (art. 59a ust. 2 P.b.). Z tego też powodu – wbrew zarzutom skargi – GINB nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a.
Skoro w sprawie istnieje niezakwestionowany skutecznie przez skarżącego protokół obowiązkowej kontroli obiektu, stwierdzający zgodność obiektu z warunkami, o których mowa w art. 59a ust. 2 P.b., to zarzut, że "PINB w Zakopanem nie przeprowadził w ogóle kontroli obiektu z zatwierdzonym projektem (w tym warunkami zabudowy), pomimo że obiekt tylko pozornie jest zgodny, co stanowi wadę opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 KPA" jest całkowicie niezasadny.
W związku z ustaleniem przez GINB wszelkich okoliczności istotnych dla prawnej oceny ważności decyzji PINB, zarzut naruszenia "art. 156 § k.p.a." był, zdaniem Sądu, niezasadny. Ponadto, stwierdzenia organu w zakresie postępowania dowodowego w postępowaniu nadzwyczajnym były poprawne i nie wynikały z jakiejkolwiek wykładni tego przepisu.
Nadto analiza akt sprawy nie pozwala na uznanie, że organ w jakikolwiek sposób dopuścił się naruszenia art. 10 § 1-3 K.p.a. lub art. 9 i art. 8 K.p.a. Skarżący nie wykazał też w żaden sposób, jak zarzucane naruszenie art. 10 K.p.a. (należy przypuszczać, że § 1 tego artykułu) wpłynęło negatywnie na jego sytuację procesową i dlaczego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i "stwierdzenie nieważności" ww. decyzji PINB oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art 80 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że decyzja w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie została niewydana z rażącym naruszeniem prawa pomimo niezgodności z zatwierdzonymi warunkami zabudowy z dnia 20 sierpnia 2007 r. Wójta Gminy Bukowina Tatrzańska, to jest pomimo braku dostępu do drogi publicznej budynku usługowo-mieszkalnego objętego decyzją o pozwolenie na użytkowanie, co stanowi odstępstwo od zbadania zgodności obiektu z projektem zagospodarowania działki i terenu oraz bezpieczeństwa pożarowego;
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. przez błędne uznanie, że decyzja w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie została niewydana z rażącym naruszeniem prawa: pomimo niezgodności obiektu budowlanego z projektem architektonicznym w kwestiach kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości (zmiana parametrów obiektu budowlanego, w tym kubatury, poprzez podwyższenie budynku z dozwolonych 14,00 m do niedozwolonych 15,77 m) i ujawnionych dowodów (uznanie, że czynności w postępowaniu nadzwyczajnym nie mogą prowadzić do ponownego gromadzenie dowodów);
- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. z art 10 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a. przez niedoręczenie skarżącemu odwołania uczestnika, czym naruszono prawo do obrony jego praw, a organ nie zapewnił stronie czynnego udział na każdym etapie postępowania, a zwłaszcza przed wydaniem decyzji nie uniemożliwił wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania – K. D. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.
W ramach procesu inwestycyjno-budowlanego to na etapie udzielenia warunków zabudowy bada się czy teren planowanej inwestycji ma dostęp do drogi publicznej (patrz: art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Decyzja o warunkach zabudowy przesądza czy dana inwestycja ma dostęp do drogi publicznej. Ponadto zgodnie z art. 34 ust. 3 pkt 1 i pkt 3 lit. b P.b. w brzmieniu na datę udzielonego pozwolenia na budowę projekt budowlany powinien zawierać: projekt zagospodarowania działki lub terenu, sporządzony na aktualnej mapie, obejmujący m.in. układ komunikacyjny; oraz stosownie do potrzeb oświadczenie właściwego zarządcy drogi o możliwości połączenia działki z drogą publiczną zgodnie z przepisami o drogach publicznych. Natomiast procedura udzielenia pozwolenia na użytkowanie w ww. zakresie ograniczała się wyłącznie do ustalenia, czy objęta obowiązkową kontrolą (art. 59a P.b.) inwestycja została zrealizowana zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. Tylko w takim "wąskim" zakresie na etapie udzielonego pozwolenia na użytkowanie mogło być ocenione, czy dana inwestycja ma dostęp do drogi publicznej – tj. czy spełnia m.in. w tym zakresie wymagania zawarte w pozwoleniu na budowę. Stricte prawnego zagadnienia "dostępu do drogi publicznej" nie bada się na etapie udzielonego pozwolenia na użytkowanie, ponieważ żaden z przepisów Prawa budowlanego na taki zakres kontroli podczas udzielenia pozwolenia na użytkowanie nie wskazuje. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że w tym zakresie udzielone pozwolenie na użytkowanie w ogóle narusza prawo, nie mówiąc o rażącym naruszeniu prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W skardze kasacyjnej nie wykazano zaś aby wskazywany dostęp do drogi publicznej nie był zgodny z udzielonym pozwoleniem na budowę. Dlatego samo wskazanie na istniejący aktualnie dostęp do drogi publicznej nie jest wystarczające do stwierdzenia, że taki stan w momencie udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie był zgodny z udzielonym pozwoleniem na budowę. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie wskazał, że wymóg zapewnienia dostępu do drogi publicznej badany jest na etapie postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego (powinno być: art. 34 ust. 3 pkt 3 lit. b P.b. ówcześnie obowiązujący), a nie w postępowaniu o zezwolenie na użytkowanie budynku (art. 59a ust. 2 P.b.).
Ponadto Sąd I instancji trafnie wskazał na istotę i zakres postępowania nieważnościowego, prowadzonego w trybie art. 156 § 1 K.p.a. W tego rodzaju postępowaniu kontroli podlega decyzja administracyjna, ale na datę jej wydania. Oznacza to, konieczność uwzględnienia dowodów, które istniały w dacie wydania kontrolowanej decyzji – w niniejszej sprawie protokołu obowiązkowej kontroli w trybie art. 59a P.b. Zasadniczo późniejsze pojawienie się dowodów nie może prowadzić do stwierdzenia, że np. udzielone pozwolenie na użytkowanie rażąco narusza prawo. Dlatego uzyskanie dowodu w postaci pomiaru wysokości budynku, ale w wyniku kontroli nieruchomości w 2014 r., nie niweczy legalności obowiązkowej kontroli przeprowadzonej w 2010 r. i stanowiącej podstawę do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Późniejsze zwymiarowanie budynku nie świadczy o tym, że w dniu udzielenia pozwolenia na użytkowanie jego wysokość nie była zgodna z udzielonym pozwoleniem na budowę. W tym zakresie ma rację Sąd I instancji, że kluczowym dowodem, czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie rażąco narusza prawo, jest dokument urzędowy jakim jest protokół z obowiązkowej kontroli (art. 59a w zw. z art. 59d P.b. i w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. i art. 76 § 1 K.p.a.). Skoro podczas kontroli i do protokołu wskazano, że "nie zauważono odstępstw" od zatwierdzonego projektu budowlanego to nie m podstaw do twierdzenia, że decyzja rażąco narusza prawo. Poza tym aktualnie powoływanie się na "jakąś" wysokość budynku i tak nie jest skuteczne, ponieważ kwestia oceny czy budynek spełnia założenia projektowe co do wysokości, wymagało wzięcia pod uwagę rzędnej parteru, ale wyłącznie tej istniejącej w dacie udzielenia pozwolenia na budowę.
W omawianym zakresie ma rację Sąd I instancji, twierdząc, że w postępowaniu nieważnościowym co do zasady organ kontrolujący decyzję bada stan rzeczy na datę jej wydania, a nie na datę postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie jej nieważności. Ponadto trafnie Sąd wywiódł, że zarzuty przeciwko dokumentowi urzędowemu, jakim jest protokół obowiązkowej kontroli, na podstawie którego wydawana jest decyzja administracyjna o pozwoleniu na użytkowanie, powinny być jednak podnoszone w postępowaniu o wydanie takiej decyzji ewentualnie w postępowaniu o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 5 K.p.a.), a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności już wydanej i ostatecznej decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu. Wyjaśnić bowiem należy, że przedmiotem decyzji wydawanej na podstawie art. 59 ust. 1 P.b., nie jest zatwierdzenie protokołu kontroli budowy, ale pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni tą ocenę Sądu I instancji aprobuje. Wadliwość dowodu, na podstawie którego wydano decyzję administracyjną to przesłanka warunkująca wznowienie postępowania administracyjnego, a nie – stwierdzenie nieważności.
W tym miejscu należy podnieść, że stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej opiera się na okolicznościach faktycznych (pomiar wysokości budynku) w sytuacji gdy przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja administracyjna wydana w trybie postępowania nieważnościowego, co wymagało ewentualnego wykazania, że w niniejszej sprawie zaistniała jedna z wad nieważnościowych, o jakich mowa w art. 156 § 1 K.p.a., w tym wada "rażącego naruszenia prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Żadnego takiego konkretnego wywodu skarga kasacyjna nie zawiera, tym bardziej, że w odniesieniu do przesłanki "rażącego naruszenia prawa" nie wystarczy wykazać, że w sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa, ponieważ wymagane jest dodatkowo uwzględnienie charakteru naruszonego przepisu oraz zaistnienie niemożliwych do zaakceptowania skutków prawych w demokratycznym państwie prawnym – na co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2022 r., II OSK 1996/21, i inne).
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art 80 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a.; oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej wskazującego na brak doręczenia skarżącemu odwołania przez organ odwoławczy, należy wskazać, że Kodeks postępowania administracyjnego zawiera przepisy, które dokładnie regulują w jakich przypadkach następują doręczenia stosownych pism w trakcie postępowania administracyjnego. Wśród tych przypadków brak jest jednak obowiązku doręczenia wniesionego odwołania stronom postępowania. Określone uprawnienia procesowe w tym zakresie realizowane są przez organ administracyjny w ramach art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 131 K.p.a. poprzez zawiadomienie stron postępowania o wniesieniu odwołania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Takie działania organu administracyjnego wpisują się w zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, ponieważ stwarzają możliwości stronie postępowania do zajęcia stanowiska w sprawie i są wystarczające do zapewnienia realizacji zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). W skardze kasacyjnej nie wykazano zaś aby w ww. zakresie doszło do uchybień ze strony organu. W konsekwencji powyższego w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że analiza akt sprawy nie pozwala na uznanie, że organ w jakikolwiek sposób dopuścił się naruszenia art. 10 § 1-3 K.p.a. lub art. 9 i art. 8 K.p.a. Dlatego należało także zaaprobować ocenę Sądu, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, jak zarzucane naruszenie art. 10 K.p.a. (należy przypuszczać, że § 1 tego artykułu) wpłynęło negatywnie na jego sytuację procesową i dlaczego.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 p.p.s.a.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI