II OSK 978/24

II OSK 978/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ol 764/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-01-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184, art. 182 § 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 764/23 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2023 r., nr P.7721.24.2023 09.DP w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w przewodach kominowych i wentylacji w budynku wielorodzinnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 764/23, po rozpoznaniu skargi M. M. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 czerwca 2023 r., nr P.7721.24.2023.09.DP w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w przewodach kominowych i wentylacji w budynku wielorodzinnym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz przyznał od Skarbu Państwa – WSA w Olsztynie na rzecz pełnomocnika skarżącej wynagrodzenie w kwocie 480 zł, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB", "organ pierwszej instancji"), rozpoznając kolejny raz sprawę, decyzją z 9 lutego 2023 r., nr PINB.5172.17.2019, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.), nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową budynku nr [...] przy ul. [...] w R. (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa") obowiązek usunięcia, w terminie do 30 kwietnia 2023 r., nieprawidłowości stwierdzonych w przewodach kominowych i wentylacji w pionie lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...] w budynku wielorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w R. w oparciu o treść ekspertyzy technicznej ze stycznia 2023 r. w następujący sposób:
1) zaślepić (uszczelnić) otwory komina nr [...] wychodzące na klatkę schodową;
2) wykonać nowy przewód wentylacyjny do pomieszczenia WC lokalu mieszkalnego nr [...] w celu rozłączenia wspólnego podłączenia, alternatywnie przełączyć wentylację WC lokalu mieszkalnego nr [...] do kanału nr [...] w pionie kominowym nr [...];
3) wykonać wlot powietrza z zewnątrz do pomieszczenia łazienki lokalu mieszkalnego nr [...] z uwagi na zainstalowany w ww. pomieszczeniu piec gazowy z otwartą komorą spalania.
PINB podniósł, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w związku z licznymi interwencjami M. M. (dalej: "strona", "skarżąca"), dotyczącymi nieprawidłowości w funkcjonowaniu przewodów kominowych we wskazanym wyżej budynku wielorodzinnym. Na poparcie swoich twierdzeń strona przedłożyła opinię techniczną mistrza kominiarskiego wskazującą na nieprawidłowe działanie przewodów kominowych i konieczność ich zbadania przy użyciu kamery inspekcyjnej. W toku prowadzonego postępowania organ przesłuchał świadków oraz pozyskał od zarządcy budynku protokoły z ostatnich okresowych kontroli rocznych i pięcioletnich stanu technicznego budynku. Przeprowadził też kilkukrotnie oględziny budynku, w tym również z udziałem mistrza kominiarskiego oraz autora przedłożonej przez stronę opinii technicznej. Z uwagi na występujące rozbieżności w materiale dowodowym oraz realizując wytyczne zawarte w decyzji organu odwoławczego z 12 września 2022 r., uchylającej wcześniej wydaną przez organ pierwszej instancji decyzję, PINB postanowieniem z 20 września 2022 r. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, w trybie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy.
Wymagany dokument został przedłożony do akt sprawy 12 stycznia 2023 r. Z treści ekspertyzy technicznej wynikało, że przewody kominowe są w stanie technicznym właściwym bez widocznych uszkodzeń, szczelne i nie ma możliwości przedostania się dymu do przewodów kominowych w kuchni z uwagi na brak podłączenia urządzeń grzewczych. Zalecono zaślepić (uszczelnić) otwory z komina na klatkę schodową, wykonać nowy przewód wentylacyjny do pomieszczenia WC na II piętrze (lokal nr [...]) oraz w pomieszczeniach kuchni i łazienki w lokalach nr [...], [...] i [...] zamontować nawiewniki higrosterowane w celu poprawy ciągu wentylacji grawitacyjnej.
Analizując treść tej opinii PINB zwrócił się do autora ekspertyzy technicznej o jej uzupełnienie i udzielenie jednoznacznych odpowiedzi na pytania wskazane w postanowieniu z 20 września 2022 r., tj.: 1) czy w lokalu nr [...] istnieje zagrożenie życia, zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska spowodowane niewłaściwym użytkowaniem budynku lub jego nieprawidłowym stanem technicznym; 2) czy wentylacja grawitacyjna funkcjonująca w lokalu nr [...] jest w prawidłowym stanie technicznym, biorąc pod uwagę konkretne przepisy wskazane w warunkach technicznych dotyczących użytkowania budynków mieszkalnych oraz inne obowiązujące przepisy, przy czym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy przywołać normy prawne, które zostały naruszone; 3) w przypadku stwierdzenia, że istnieje zagrożenie życia lub zdrowia ludzi mienia bądź środowiska lub stan techniczny budynku narusza przepisy należy ustalić przyczynę powstania nieprawidłowości oraz sposób ich usunięcia; a także o doprecyzowanie zaleceń.
W uzupełnieniu przedłożonej ekspertyzy, dokonanej 20 stycznia 2023 r., autor wskazał, że w lokalu nr [...] nie ma zagrożenia życia, zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska spowodowanego niewłaściwym użytkowaniem obiektu lub niewłaściwym stanem obiektu. Natomiast wentylacja grawitacyjna funkcjonująca w budynku wymaga usprawnienia ze względu na zamontowaną w lokalach szczelną stolarkę okienną poprzez wykonanie zaleceń zawartych w ekspertyzie.
Mając zatem na uwadze treść ekspertyzy organ pierwszej instancji uznał, że nieprawidłowości stwierdzone na częściach wspólnych budynku stanowią przesłankę do wydania decyzji nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie wskazanych nieprawidłowości celem doprowadzenia budynku do stanu odpowiadającego prawu. Organ zauważył przy tym, że wykonanie nałożonych robót na elewacji ww. budynku wymaga ich uprzedniego uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa kwestionując zasadność nałożonych obowiązków, z uwagi na to, że budynek funkcjonuje od ponad 90 lat i nie jest zasadne stawianie zaleceń Wspólnocie na zasadzie przepisów dotyczących budownictwa nowego lub adaptowanego.
Odwołanie złożyła również M. M., podnosząc, że decyzja PINB nie rozwiązuje zgłaszanych przez nią nieprawidłowości.
Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 19 czerwca 2023 r. uchylił w całości decyzję PINB z 9 lutego 2023 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
Organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, na który składają się protokoły z kontroli przewodów kominowych, oględzin oraz opinii, czy też przedłożonej ekspertyzy technicznej, nie wynika, aby do mieszkania skarżącej przedostawały się dym i spaliny z pieców użytkowanych przez innych właścicieli lokali. W dokumentach tych wskazano natomiast, że bezpośrednią przyczyną ciągu wstecznego w lokalu strony jest brak zapewnienia dopływu powietrza z zewnątrz spowodowany szczelnymi oknami oraz funkcjonowanie w łazience lokalu nr [...] pieca z otwartą komorą spalania. Problem ten może nasilać również podłączenie do jednego przewodu wentylacyjnego pomieszczeń łazienki z lokalu nr [...] na parterze oraz łazienki z lokalu nr [...] na drugim piętrze oraz otwory komina nr [...] na klatkę schodową, stanowiące pozostałość dawnego ogrzewania.
WINB podniósł także, że z treści ekspertyzy technicznej (uzupełnionej na wezwanie organu odwoławczego w maju 2023 r.) wynika wprost, że w lokalu nr [...] nie ma zagrożenia życia, zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska spowodowanego niewłaściwym użytkowaniem lub niewłaściwym stanem obiektu. Tym samym, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Organ odwoławczy za zasadne uznał też stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej, że postępowanie w sprawie stanu technicznego obiektu nie powinno polegać na dostosowywaniu starych budynków do nowych warunków technicznych. W lokalu nr [...] nie wystąpiły bowiem roboty budowlane związane z wymianą źródła ciepła, a ogrzewanie gazowe funkcjonuje tam od wielu lat. Tak więc zdaniem organu nie ma podstaw, aby w postępowaniu związanym ze stanem technicznym budynku nakładać na właścicieli obowiązki polegające na dostosowaniu starego budynku do nowych warunków technicznych, nawet jeżeli mają one na celu usprawnić wentylację. Jak zauważył organ, przewody wentylacyjne są drożne i szczelne, nie nastąpiła zmiana przekroju kratek wentylacyjnych, a zatem zalecenia autora ekspertyzy wykraczają poza zakres robót konserwacyjnych i remontowych i wiązałyby się z przebudową budynku wymagającą sporządzenia projektu budowlanego, uzgodnień konserwatorskich i pozwolenia na budowę. Dlatego też WINB wskazał, że wykonanie nakazów określonych w zaskarżonej decyzji z pewnością usprawniłoby wentylację w lokalu nr [...] i komfort jego użytkowania, jednak nakazy te wykraczają poza dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane.
Ponadto organ odwoławczy podniósł, że oceniając czy obiekt znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, nie można pominąć, jaki był standard budowlany przedmiotowego budynku. Należy bowiem uwzględnić stan techniczno-budowlany, który został zaakceptowany w momencie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak przedmiotowy budynek jest użytkowany od ok. 90 lat. Tak więc o ile roboty budowlane w budynku należy realizować zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, o tyle nie można nakazać właścicielom dostosowywania go do obecnie obowiązujących warunków technicznych, za wyjątkiem sytuacji, w których stan techniczny obiektu stwarzałby zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska, co w sprawie nie występuje.
W związku z powyższym, w ocenie WINB, zaskarżoną decyzję należało uchylić, a prowadzone postępowanie umorzyć z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na ww. decyzję organu odwoławczego złożyła M. M. wnosząc o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazanym na wstępie wyrokiem z 16 stycznia 2024 r. uznał skargę za zasadną.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro WINB w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego uznał, że do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest pozyskanie uzupełnienia przedłożonej w styczniu 2023 r. ekspertyzy technicznej we wskazanym w postanowieniu z 3 kwietnia 2023 r. zakresie, to powinien taką wiążącą odpowiedź od biegłego otrzymać przed wydaniem decyzji, celem jednoznacznego wyjaśnienia wskazanych kwestii technicznych i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tymczasem pomimo ściśle sprecyzowanych pytań i dokładnego określenia zakresu żądanego uzupełnienia ekspertyzy, przedłożony przez autora ekspertyzy w maju 2023 r. dokument nie zawiera wiążącej odpowiedzi, o którą wnosił WINB. W dokumencie tym nie wskazano w sposób jednoznaczny, czy stan techniczny przedmiotowego budynku narusza wymagania lub zasady wiedzy technicznej wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych i obligatoryjnie wymaga wykonania zaleceń wskazanych w ekspertyzie, a tym samym, czy naruszone zostały określone normy prawne. Jednak pomimo tych braków, organ odwoławczy uchylił decyzję PINB i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie, uznając, że nie ma podstaw do wydania nakazu określonego w art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.
Takie działanie organu odwoławczego Sąd uznał za przedwczesne, gdyż nie zostały ustalone wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co powoduje, że zaskarżoną decyzję WINB należało uchylić.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy w niniejszej sprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu WINB, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że zebrany materiał dowodowy w sprawie, w szczególności uzupełniona ekspertyza techniczna nie wskazują w sposób jednoznaczny, czy stan techniczny budynku wielorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w R. narusza wymagania lub zasady wiedzy technicznej wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych i obligatoryjnie wymaga wykonania zaleceń wskazanych w ekspertyzie, podczas gdy organ odwoławczy ustalił, że przedmiotowy budynek nie jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, a jego stan techniczny nie narusza warunków technicznych dotyczących użytkowania budynków mieszkalnych oraz warunków technicznych związanych z jego budową (na dzień jego realizacji) co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchylonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. M., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów za udzieloną z urzędu pomoc prawną, które nie zostały uiszczone w całości, ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż nie naruszono wskazanych w niej przepisów.
Zauważyć należy, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, którego celem jest zapewnienie właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowanie ich w sposób niezagrażający wskazanym w tym przepisie dobrom chronionym. Zgodnie z ww. przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo; 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo; 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo; 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Postępowanie na podstawie art. 66 jest wszczynane z urzędu. Tak więc w przypadku, gdy organ stwierdzi wystąpienie choć jednej ze wskazanych przesłanek, ma obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. Przy czym w świetle art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane nie ma znaczenia z jakiej przyczyny doszło do stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam przypadków. Podkreślić także należy, że przesłanki określone w powyższym artykule mają charakter nieostry. Dlatego też w celu ustalenia ich wystąpienia organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego ma obowiązek zgromadzić materiał dowodowy obejmujący przede wszystkim dokumentację obiektu budowlanego, protokoły z kontroli obiektu budowlanego, a także ekspertyzy sporządzone przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane.
W przypadku, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, organy nadzoru budowlanego, stosownie do art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane - w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego – mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
Obowiązek pozyskania przez PINB, w trybie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku, nałożył wnoszący skargę kasacyjną organ - Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z 12 września 2022 r. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji z 23 czerwca 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, formułując pytania, na które autor ekspertyzy powinien odpowiedzieć.
Wymagana ekspertyza została przedłożona przez Wspólnotę Mieszkaniową, na którą nałożono obowiązek jej pozyskania, w dniu 12 stycznia 2023 r., a następnie uzupełniona na żądanie organu w dniu 20 stycznia 2023 r.
Z powyższej ekspertyzy technicznej, jak też z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z protokołów z kontroli obiektu budowlanego, opinii kominiarskich, przedłożonej przez skarżącą opinii technicznej, czy też interwencji straży pożarnej, niewątpliwie wynika, że w lokalu nr [...] (lokalu skarżącej) nie ma zagrożenia życia, zdrowia ludzi, mienia bądź środowiska spowodowanego niewłaściwym użytkowaniem lub niewłaściwym stanem obiektu. A zatem prawidłowe jest w tym zakresie stanowisko WINB, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Jednak obok przesłanek z punktu 1 i 2 w ust. 1 art. 66, zawiera on ponadto w pkt 3 także przesłankę polegającą na stwierdzeniu nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, która to przesłanka wiąże się z nadmiernym pogorszeniem właściwości użytkowych i sprawności technicznej obiektu budowlanego wynikających z jego zużycia lub uszkodzenia. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, kiedy stan techniczny obiektu uniemożliwia jego prawidłowe użytkowanie, a w szczególności gdy jest to wynikiem niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi (zob. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2517/19). Oceniając zatem stan techniczny obiektu budowlanego, organ powinien uwzględnić przeznaczenie i rozwiązania techniczne wynikające z projektu budowlanego, na podstawie którego obiekt został wybudowany, a w razie jego braku, z uwagi na długoletnie użytkowanie obiektu (tak jak w niniejszej sprawie ponad 90 lat), organ powinien posiłkować się ekspertyzą techniczną obiektu budowlanego. Z przedłożonej do akt sprawy ekspertyzy technicznej niewątpliwie wynikały pewne nieprawidłowości stwierdzone w przewodach kominowych i wentylacji w pionie lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...] w budynku wielorodzinnym nr [...] przy ul. [...] w R., do usunięcia których PINB decyzją z 9 lutego 2023 r. zobowiązał Wspólnotę Mieszkaniową. Nieprawidłowości takie dostrzegł także WINB, skoro postanowieniem z 3 kwietnia 2023 r. wezwał autora ekspertyzy technicznej do jej uzupełnienia poprzez dokładne wskazanie, czy biorąc pod uwagę stwierdzone w ekspertyzie: wspólne wykorzystanie z jednego przewodu wentylacyjnego przez pomieszczenie WC w lokalu nr [...] i nr [...]; istnienie otworów przy podłodze z otwarciem na klatkę schodową, które mogą spowodować pomniejszenie wydajności wentylacji lub nawiew do pomieszczeń; funkcjonowanie w lokalu nr [...] pieca gazowego z otwartą komorą spalania, - stan techniczny ww. budynku, w ocenie autora ekspertyzy, narusza wymogi wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych i obligatoryjnie wymaga wykonania zaleceń wskazanych w przedmiotowej ekspertyzie.
Uzupełniając powyższą ekspertyzę w maju 2023 r. jej autor wskazał, że podłączenie kilku pomieszczeń do wspólnego kanału wentylacyjnego nie zapewnia skutecznej wentylacji i sprzyja przenikaniu nieprzyjemnych zapachów pomiędzy pomieszczeniami. Właściwym rozwiązaniem są odrębne kanały w każdym z nich. Wskazano również, że w mieszkaniach wyposażonych w paleniska na paliwo stałe, kominki lub gazowe podgrzewacze wody z grawitacyjnym odprowadzaniem spalin, może być stosowana tylko wentylacja grawitacyjna lub mechaniczna wentylacja nawiewno-wyciągowa o odpowiedniej wydajności dla poszczególnych pomieszczeń zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz normą PN-83/B-03430 - Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Nie jest też dozwolone łączenie przewodu wentylacyjnego z korytarza oraz kuchni. Zalecono również montaż nawiewników higroskopijnych w celu poprawy wydajności wentylacji w ubikacji. W ramach uzupełniania ekspertyzy, autor tej ekspertyzy nie wypowiedział się jednak w sposób jednoznaczny, o co wnosił WINB, czy stan techniczny przedmiotowego budynku narusza wymagania lub zasady wiedzy technicznej i obligatoryjnie wymaga wykonania zaleceń wskazanych w ekspertyzie, a tym samym, czy naruszone zostały określone normy prawne.
Z uwagi zatem na potwierdzenie w uzupełnieniu ekspertyzy stwierdzonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu kanałów wentylacyjnych, jak też brak dokładnego i jednoznacznego wyjaśnienia istotnych kwestii podnoszonych przez organ odwoławczy, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że WINB przedwcześnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie uznając, że nie ma podstaw do wydania nakazu określonego w art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Wprawdzie, jak słusznie zauważył skarżący kasacyjnie organ, organy nadzoru budowlanego mogą dokonywać merytorycznej oceny prawidłowości i kompletności ekspertyz i ocen technicznych, jak też uprawnione są do dokonywania interpretacji przepisów prawa budowlanego, jednak w sytuacji wynikającego z ekspertyzy faktu niespełnienia przez obiekt budowlany niektórych wymogów z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przy braku dokumentacji projektowej budynku, a także wiedzy co do ewentualnych robót budowlanych wykonywanych w budynku na przestrzeni ponad 90 lat jego użytkowania, trudno uznać, że dokonana przez WINB ocena, sprzeczna z oceną autora ekspertyzy technicznej, jest prawidłowa. Twierdzenie zatem organu odwoławczego, że wszystko w budynku wielorodzinnym zostało wykonane zgodnie z prawem i nie ma konieczności doprowadzenia stwierdzonych w przewodach kominowych i wentylacji nieprawidłowości do odpowiedniego stanu technicznego nie zostało oparte na jakichkolwiek dowodach, co jest tym bardziej istotne, że przedmiotowy budynek jest użytkowany już wiele lat, został bowiem wybudowany ok. 90 lat temu, a organ nie dysponuje żadną dokumentacją techniczną z okresu budowy, a tym samym nie ma możliwości sprawdzenia zgodności wykonania przewodów kominowych i wentylacji z obowiązującymi wówczas przepisami. WINB nie wykluczył również, aby w trakcie tak długiego użytkowania budynku, nie dokonano ingerencji w funkcjonujący system wentylacyjny pogarszający jej użytkowanie, na co powoływała się skarżąca. Fakt nieprawidłowego działania wentylacji potwierdzają, jak wskazano powyżej, znajdujące się w aktach sprawy ekspertyzy i oceny techniczne, a zwłaszcza ostatnia ekspertyza wraz z uzupełnieniami. Skoro zatem stwierdzono że wentylacja kominowa działa niewłaściwie, to jej stan techniczny jest nieprawidłowy i wymaga podjęcia stosownych działań. Przy czym dostosowanie do odpowiedniego stanu technicznego nie jest, jak błędnie rozumie to wnoszący skargę kasacyjną organ, równoznaczne z dostosowaniem do aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Powyższe oznacza zatem, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania i w konsekwencji jego umorzenia.
Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie niezbędne jest dokonanie przez organ jednoznacznej oceny prawno-technicznej wykonanej ekspertyzy technicznej, która w sposób niebudzący wątpliwości rozstrzygnie wszystkie istotne kwestie, niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu technicznego przewodów kominowych i wentylacji w budynku wielorodzinnym, a następnie wydania decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zatem wobec niezasadności zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był natomiast przepis art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi M. M. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, albowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.