II OSK 978/23

II OSK 978/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bk 848/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-01-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant referent Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 848/22 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z obowiązującym prawem oraz dokończenia budowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 848/22 oddalił skargę M.K. (dalej skarżący) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] września 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. w B. z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem oraz dokończenia budowy na działce nr [...] przy ul. [...] w B.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że skarżący występując do organu nadzoru budowalnego z wnioskiem z 27 lipca 2022 r. zmierzał do przeprowadzenia legalizacji oraz dokończenia budowy na ww. działce nr [...]. Miało to miejsce w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja PWINB z [...] maja 2021 r., w której nakazano skarżącemu rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego wykonanego na ww. nieruchomości. Trafnie organy oceniły, że funkcjonowanie tej decyzji w obrocie prawnym i jej niewykonanie przez skarżącego oznacza, że sprawa samowoli budowlanej została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją o rozbiórce, co stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie. Tym samym organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735, dalej Kpa).
2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej Ppsa) w zw. z art. 61a § 1 Kpa, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w wyniku przyjęcia, że zachodzą w niniejszej sprawie inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania tj. uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną PWINB w B. z [...] maja 2021 r. w przedmiocie nakazania inwestorowi rozbiórki płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego wykonanego na ww. nieruchomości stanowiących rozpoczęcie budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z samodzielnymi lokalami mieszkalnymi do XII kondygnacji nadziemnych wraz z niezbędnymi budowlami tj. murkami, ścianami oporowymi, urządzeniami oraz obiektami małej architektury, zagospodarowaniem terenu oraz niezbędną wewnętrzną i zewnętrzną infrastrukturą techniczną na ww. działce, podczas gdy w ww. decyzji nakazano rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykupu ziemnego, która to decyzja została wykonana w całości, a przedmiotowa sprawa dotyczy innego stanu faktycznego sprawy - innego obiektu budowlanego, zatem brak jest tożsamości przedmiotowej sprawy, bowiem przedmiotowy budynek jest zupełnie innym obiektem budowlanym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna w sprawie wskazanej we wniosku i oddaleniem skargi;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 61a § 1 Kpa, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji braku jednoznacznego stwierdzenia tożsamości sprawy administracyjnej w zakresie tożsamości podmiotowej, a więc czy w sprawie występują te same strony oraz w zakresie tożsamości przedmiotu sprawy czyli podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy zaskarżone postanowienia skierowane zostało do inwestora – M. sp. z o.o. sp. k., a przedmiotowy wniosek został złożony przez skarżącego, a więc w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość podmiotowa, jak również zaskarżone postanowienie dotyczy rozbiórki płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidacji wykopu ziemnego, a przedmiotowy wniosek dotyczy budowy budynku restauracyjno-hotelowego, a więc nie zachodzi tożsamość przedmiotowa, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja administracyjna w sprawie wskazanej we wniosku i oddaleniem skargi;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 91 § 3 Ppsa, poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy i braku zarządzenia przez Sąd Wojewódzki stawienia się skarżącego albo jego pełnomocnika w celu ustalenia zaistniałego stanu faktycznego oraz dokładniejszego wyjaśnienia sprawy i wezwania do przedstawienia dalszych dowodów w sprawie, co doprowadziłoby do ustalenia w zakresie usunięcia wylewki betonowej oraz realizacji budynku restauracyjno-hotelowego, a ustalenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa, polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż organy administracji wydając postanowienia nie dokonały wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 Ppsa, poprzez brak należytej kontroli przez Sąd Wojewódzki postępowania administracyjnego skutkującego bezzasadnym oddaleniem skargi i nieuchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, pomimo iż postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw.
3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 Ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
3.3. Przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd I instancji było ostateczne postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. odmawiające, na podstawie art. 61a § 1 Kpa, wszczęcia postępowania w sprawie doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, iż zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu, stąd też właściwie oddalił skargę stosując konstrukcję prawną z art. 151 Ppsa. Wbrew stanowisku zawartemu we wniesionej skardze kasacyjnej nie było uzasadnionych podstaw do stosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, gdyż w realiach tej sprawy nie ujawniono innych naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.4. Stosownie do treści art. 61a § 1 Kpa, gdy żądanie o wszczęcie postępowania administracyjnego (o którym mowa w art. 61), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ta druga sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyroki NSA z: 13 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2565/16, 6 września 2018 r., sygn. akt I OSK 449/18).
3.5. W niniejszej sprawie Sąd I instancji wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie naruszył art. 61a § 1 Kpa wskazując na "inną uzasadnioną przyczynę" uniemożliwiającą wszczęcie postępowania legalizacyjnego zgodnie z żądaniem skarżącego. Tą przyczyną jest istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji PWINB z [...] maja 2021 r. nakazującej rozbiórkę płyty betonowej wylanej na gruncie i likwidację wykopu ziemnego wykonanego na ww. nieruchomości. Należy w pełni zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że funkcjonowanie tej decyzji w obrocie prawnym i jej niewykonanie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie. Żadne dokumenty nie potwierdzają usunięcia w szczególności wylewki betonowej. Tego faktu nie udowodnił też skarżący, który jedynie twierdzi, iż usunięto ww. obiekty. Przedłożone przez niego zdjęcia obrazują wprawdzie jakiś teren, lecz nie wiadomo z jakiej daty jest to obraz, a nadto jest on niepełny i fragmentaryczny. Żadne dokumenty nie potwierdzają też realizacji budynku restauracyjno-hotelowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o umożliwienie legalizacji złożony w sprawie niniejszej opiera się na twierdzeniach sprzecznych ze stanem faktycznym.
3.6. Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa. Organ nie mógł bowiem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła w niniejszej sprawie z uwagi na oczywistość stanu prawnego i faktycznego.
3.7. Niezasadnie zarzuca się również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 91 § 3 Ppsa. Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 4109/18). Przed sądem administracyjnym nie prowadzi się postępowania dowodowego i nie przesłuchuje się stron, a stawiennictwo na rozprawie (także zdalnej) nie jest obowiązkowe. Przepis art. 91 § 3 Ppsa stanowi, iż "sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika". Brzmienie tego przepisu wskazuje, że o tym, czy istnieje potrzeba zarządzenia stawienia się stron lub jednej z nich osobiście bądź przez pełnomocnika, decyduje sąd.
3.8. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.
3.9. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił.