II OSK 977/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną inwestora, potwierdzając, że kara za nielegalne użytkowanie lokalu handlowego należy się inwestorowi, a nie najemcy.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na inwestora za nielegalne użytkowanie lokalu handlowego. Inwestor, L. Ł., twierdził, że karę powinien ponieść najemca, który faktycznie użytkował lokal. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestora, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając, że zgodnie z Prawem budowlanym, odpowiedzialność za nielegalne użytkowanie spoczywa na inwestorze, ponieważ tylko on ma obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez inwestora, L. Ł., od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jego skargę na postanowienie Podkarpackiego WINB. Postanowieniem tym utrzymano w mocy decyzję Powiatowego WINB o nałożeniu na L. Ł. kary w kwocie 75 000 zł za nielegalne użytkowanie lokalu handlowego. Inwestor argumentował, że karę powinien ponieść najemca, spółka [...], która faktycznie użytkowała lokal na podstawie umowy najmu. Podnosił również zarzuty proceduralne dotyczące braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania i pozbawienia czynnego udziału w sprawie. WSA w Rzeszowie oddalił skargę, wskazując, że inwestor jest stroną postępowania i to na nim spoczywa obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. NSA w wyroku z dnia 6 listopada 2009 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, który stanowi podstawę nałożenia kary, nie wskazuje literalnie kto ponosi odpowiedzialność, jednakże z kontekstu przepisów art. 54 i 55 wynika, że karę można nałożyć jedynie na inwestora, ponieważ tylko on ma obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie. NSA uznał, że interpretacja ta jest zgodna z wolą prawodawcy i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a próba obciążenia karą najemcy byłaby wykładnią contra legem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części ponosi wyłącznie inwestor.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa budowlanego (art. 54, 55, 57 ust. 7) nakładają obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub zawiadomienia o zakończeniu budowy wyłącznie na inwestora. Tylko inwestor może naruszyć te przepisy, a zatem tylko on może być adresatem kary pieniężnej z tego tytułu. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie zależy od winy, ale od samego faktu naruszenia przepisów przez inwestora.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.b. art. 57 § ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przepis stanowi podstawę do wymierzenia kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części. Kara ta może być nałożona wyłącznie na inwestora, ponieważ tylko on ma obowiązek przestrzegania art. 54 i 55 Prawa budowlanego.
Pomocnicze
u.p.b. art. 59f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Określa zasady stosowania przepisów dotyczących kar, w tym dziesięciokrotne podwyższenie stawki opłaty.
u.p.b. art. 54
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy.
u.p.b. art. 55
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
k.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 156 § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność za karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego ponosi wyłącznie inwestor, ponieważ tylko on ma obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub zawiadomienia o zakończeniu budowy.
Odrzucone argumenty
Kara za nielegalne użytkowanie lokalu powinna być nałożona na najemcę, który faktycznie użytkował lokal. Naruszenie przepisów k.p.a. (brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, brak czynnego udziału strony) skutkujące nieważnością postępowania.
Godne uwagi sformułowania
kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem próba takiej interpretacji obecnego brzmienia art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jakiej chce dokonać wnosząca skargę kasacyjną strona, która pozwoliłaby na obciążenie odpowiedzialnością za nielegalne użytkowanie najemcy, a więc podmiotu, który nie może ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie, nie jest też jego obowiązkiem ustalanie czy inwestor stosowne wymogi spełnił i ewentualne pozwolenie uzyskał jest niedopuszczalna i stanowi w istocie wykładnię contra legem.
Skład orzekający
Wojciech Chróścielewski
przewodniczący
Tadeusz Geremek
sprawozdawca
Andrzej Gliniecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że inwestor ponosi wyłączną odpowiedzialność za karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, nawet jeśli faktycznym użytkownikiem jest najemca."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu Prawa budowlanego i jego interpretacji w kontekście odpowiedzialności inwestora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa budowlanego mogą prowadzić do sytuacji, w której inwestor ponosi odpowiedzialność za działania najemcy, co może być zaskakujące dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Kto zapłaci za nielegalne użytkowanie lokalu? Sąd rozstrzygnął: inwestor, nawet jeśli lokal wynajął.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 977/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-06-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Gliniecki Tadeusz Geremek /sprawozdawca/ Wojciech Chróścielewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 1127/07 - Postanowienie NSA z 2009-06-19 II SA/Rz 739/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2007-04-04 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118 art. 57 ust. 7 w zw z art. 59f, art. 54, art. 55 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 183 par. 1, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia del. NSA Tadeusz Geremek /spr./ Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 739/06 w sprawie ze skargi L. Ł. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania lokalu handlowego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2007 r. , sygn. II SA/Rz 739/09 oddalił skargę L. Ł. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania lokalu handlowego. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie po rozpatrzeniu zażalenia L. Ł. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jaśle z dnia [...] marca 2006r. nr [...], którym wymierzono L. Ł. karę w kwocie 75 000zł., tytułem nielegalnego użytkowania lokalu handlowego (sklep ogólnospożywczy) usytuowanego w parterze w części handlowo-usługowej budynku wielofunkcyjnego na działce nr [...] położonej w J. przy ul. [...]. W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 61 § 4 poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, art. 10 k.p.a. - pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie, art. 28 - przez przyjęcie, że stroną postępowania jest odwołujący, a nie najemca przedmiotowej nieruchomości, art. 6 k.p.a. poprzez brak dokonania wykładni art. 57 ust. 7 ustawy prawo budowlane pomimo wątpliwości interpretacyjnych, art. 107 w zw. z art. 144 przez brak uzasadnienia prawnego postanowienia. Skarżący zarzucił też naruszenia art. 75 ust. 7 prawa budowlanego, gdyż organ przyjął, że karę należy wymierzyć inwestorowi, a nie najemcy. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyjaśnił, że na skutek braku prawidłowego wszczęcia postępowania administracyjnego i niewydania stosownego zawiadomienia w trybie art. 61 § 4 k.p.a., braku wezwania do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem postanowienia, organ naruszył zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu zawartą w art. 10 k.p.a Niezastosowano dyrektyw interpretacyjnych, gdy przepis prawa budzi wątpliwości co uchybia art. 6 k.p.a., a interpretacja norm prawnych nie może być prowadzona w oderwaniu od kontekstu całej ustawy i systemu prawnego. Na skutek kasacyjnego rozstrzygnięcia organu II instancji przy niezmienionym stanie faktycznym w zakresie najemcy lokalu organ I instancji zmienił adresata zobowiązanego do zapłaty nałożonej kary. Skarżący jako inwestor oddał przedmiotową część nieruchomości w najem Spółce [...] Sp z o.o. na podstawie umowy najmu na czas i nieokreślony zawartej 1.08.2005r., który rozpoczynając sprzedaż dopuścił się bezprawnego użytkowania i dlatego zasadne jest postanowienie organu II instancji z [...].09.2005r. znak: [...]. Mając na uwadze szeroko rozumiany przez doktrynę interes prawny, który może wynikać ze stosunków cywilnoprawnych stroną niniejszego postępowania winien być najemca. Przepisów art. 59 i art. 56 Prawa budowlanego nie można stosować wprost do odrębnego postępowania, jakim jest postępowanie w sprawie wymierzenia grzywny na użytkowanie obiektu budowlanego przed uzyskaniem stosownej decyzji. Organ II instancji nie podzielił argumentów zażalenia i wymienionym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji W uzasadnieniu wskazał na stanowisko Rządowego Centrum Legislacji wyrażone w piśmie z dnia 9 maja 2006r. znak: RCL 1602-105/06, iż przepis art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane z art. 7 lipca 1994r. (Dz. U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) adresowany jest do inwestora, na którym ciążą obowiązki związane z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie określone w art. 54 i 55 ustawy. Przepis art. 57 ust. 7 stanowi, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Za brak dopełnienia ustawowych wymagań legalnego użytkowania obiektu budowlanego odpowiada inwestor. Nieuzasadnione są zarzuty naruszenia Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem postępowanie o wymierzenie kary w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów nie jest samodzielnym postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji. Przepis art. 59f i 59g Prawa budowlanego stanowi, że karę wymierza organ w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a z art. 57 ust. 7 wynika, że samo stwierdzenie faktu nielegalnego użytkowania jest wystarczającą przesłanką do wymierzenia kary. Samowolne użytkowanie obiektu stwierdzono podczas obowiązkowej kontroli przeprowadzonej na wniosek inwestora L. Ł., brał on udział w czynnościach kontrolnych i podpisał protokół z jej przeprowadzenia. Wysokość nałożonej kary jest zgodna z art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ustawy. Sposób wyliczenia został przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia przez organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący L. Ł. zarzucił nieważność postępowania na podstawie art. 156 ust. 1 k.p.a., bo w sprawie winien orzekać prokurator. Dodatkowo podniósł: * naruszenie prawa materialnego a to art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego przez błędne przyjęcie, że kara winna być wymierzona inwestorowi a nie dzierżawcy, który dokonał czynności faktycznej, poprzez zaużytkowanie obiektu; * naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. przez brak wszczęcia postępowania z urzędu i powiadomienia o toczącym się postępowaniu; * naruszenie art. 10 k.p.a. przez brak powiadomienia o możliwości zapoznania się z całością materiału zebranego w sprawie; - nieuwzględnienie przez organ II instancji podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 124 k.p.a tj. brak uzasadnienia prawnego postanowienia organu I instancji. Na podstawie tych zarzutów wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji oraz umorzenie postępowania względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2007 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, że inwestorem jest L. Ł., na którego w decyzji o pozwoleniu na budowę nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Na podstawie art. 93 pkt 7 Prawa budowlanego do dnia 25 września 2005 r. istniała możliwość wymierzenia grzywny za użytkowanie obiektu budowlanego bez zawiadomienia o zakończeniu budowy lub bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Przepis ten został uchylony ustawą z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 163, poz. 1364), która weszła w życie 26 września 2005 r. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w sierpniu 2005r., a sprawa ostatecznie zakończona zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006r. Zatem kolizja dwóch kar i ewentualnie wątpliwości związane z właściwością organów orzekających nie istniały tak w dacie wszczęcia postępowania jak i w trakcie postępowania administracyjnego, a już w żadnym razie na etapie składania skargi do Sądu. Z tych przyczyn Sąd nie uznał za zasadne zarzuty o niewłaściwości organów orzekających w sprawie skutkujące po myśli art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nieważnością postępowania. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm. -publikator z daty wyroku) zwana dalej Prawem budowlanym. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2007r. sygn. akt P 19/06 orzekł, że przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w zakresie, w jakim stanowi podstawę nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na inwestorów kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części jest zgodny z art. 10 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie konstytucyjności tego przepisu pozwala Sądowi na przeprowadzenie dalszej oceny w zakresie legalności zaskarżonego postanowienia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego czyni nieuzasadnionymi zarzuty skarżącego w przedmiocie trudności interpretacyjnych. Stosownie do tego przepisu w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55 właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Podstawą wymierzenia kary jest stwierdzenie przystąpienie do użytkowania bez wymaganego zezwolenia obiektu budowlanego lub jego części. Fakt zaużytkowania części obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia, został stwierdzony w trakcie kontroli obowiązkowej 12 sierpnia 2005r., a sporządzony z niej protokół skarżący podpisał bez uwag. Okoliczność użytkowania obiektu bez j zezwolenia jest nie jest właściwie przez skarżącego kwestionowana. Zdaniem skarżącego kara winna zostać nałożona na podmiot, który faktycznie zaużytkował obiekt na podstawie umowy cywilnej najmu zawartej przez skarżącego i jego żonę. Z przepisu art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że to inwestor ma złożyć wniosek o zezwolenie na użytkowanie obiektu, a ten obowiązek nakładany jest w decyzji o pozwoleniu na budowę na inwestora. Zatem kara z art. 57 ust. 7 może być nałożona na inwestora, a ponadto to właśnie na inwestora ustawodawca nałożył obowiązek zawiadomienia właściwe organy o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania obiektu (art. 56 Prawa budowlanego). Dlatego zdaniem Sądu I instancji bez znaczenia dla prawidłowego oznaczenia adresata kary, którym każdorazowo jest inwestor, pozostaje sfera stosunków cywilnoprawnych regulowana umowami cywilnymi, tak na przykład jak w rozpoznawanej sprawie związana z dysponowaniem lokalem na podstawie umowy najmu lokalu. Umowa ta nie spowodowała zmiany podmiotu będącego inwestorem. Argumenty skarżącego o błędzie organu w zakresie adresata kary nie znajdują uzasadnienia w przedstawionych przepisach prawnych i Sąd uznał za prawidłowy pogląd wyrażony przez organy orzekające, co do adresata kary. Jak już wcześniej zaznaczono okolicznością bezsporną jest, że inwestorem jest L. Ł.. Sposób obliczania kary określa przepis art. 57f ust. 1 Prawa budowlanego. Kara stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu (w). Stawka opłaty (s) została ustalona w ust 2 art. 59f i wynosi 500zł., przy czym podlega ona dziesięciokrotnemu zwiększeniu. Organ podał wyliczenie, które jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i prawidłowo zastosował wielkości wynikające z przepisów i tabel stanowiące załączniki do Prawa budowlanego. Kara jest jednakowa dla obiektu bez względu na to czy doszło do samowolnego użytkowania całego obiektu budowlanego lub tylko jego części. Wysokość kary w podanym w wzorze nie została uzależniona od wielkości samowolnie użytkowanej powierzchni. Nie są również trafne zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady czynnego udziału poprzez brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz w zakresie wad uzasadnienia zaskarżonego postanowienia odnośnie sfery prawnej uzasadnienia. Innymi słowy uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wniosek o udzielenie pozwolenie na użytkowanie stanowi wezwanie właściwego organu do przeprowadzenia obowiązkowej kontroli, o której mowa w art 59a. Po myśli natomiast art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenie na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, Postępowanie o wydanie pozwolenia na użytkowanie jest wszczynana na wniosek inwestora, który jest jedyną stroną tego postępowania. Z akt administracyjnych wynika, że inwestor uczestniczył w obowiązkowej kontroli obiektu przeprowadzonej 12 sierpnia 2005r., to nie można organom czynić zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz zarzutu odnośnie braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Zarzuty te nie znajdują oparcia w przywołanych przepisach prawa jak i zgromadzonym materiale dowodowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył L. Ł., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 55 i art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że kara z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 ww. ustawy winna być nakładana wyłącznie na inwestora bez względu na faktycznego sprawcę naruszenia. Wnoszący skargę kasacyjną zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 ustawy. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia jest art.57 ust. 7 w zw. z art. 59 f ustawy Prawo budowlane, który stanowi, iż "w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu." Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 55 i art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że kara z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 i 55 ww. ustawy winna być nakładana wyłącznie na inwestora bez względu na faktycznego sprawcę naruszenia. Jak wynika z wyżej przytoczonego przepisu w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 ustawy Prawo budowlane, tj. bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy, i art. 55 prawa budowlanego, tj. bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Fakt zaużytkowania części obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia został stwierdzony ponad wszelką wątpliwość w kontroli obowiązkowej, przeprowadzonej 12 sierpnia 2005 r. Okoliczność ta pozostaje w sprawie bezsporna, sporządzony protokół z kontroli wnoszący skargę kasacyjną podpisał, nie wnosząc żadnych dodatkowych uwag. Wobec niewątpliwego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przystąpienia do użytkowania wynajętej części budynku, rozważenia wymagało zarówno przez organy administracji jak i Sąd I instancji, czy każdy kto zaużytkuje dany obiekt pomimo, iż stosowne zezwolenie na użytkowanie nie zostało jeszcze wydane, powodując tym samym stan niezgodności z wymogami prawa, może w świetle art. 57 ust. 7 ww. ustawy, ponieść przewidzianą przepisem tym odpowiedzialność. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż cytowany wyżej art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie wskazuje literalnie kto ponosi odpowiedzialność za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego i na kogo w konsekwencji należy nałożyć karę, ograniczając się do wskazania, iż kara ta stanowi sankcję za przystąpienie do "użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55". Zdaniem Składu orzekającego, treść wskazanego wyżej przepisu wskazuje na jednoznaczną w tym zakresie wolę prawodawcy. Jeżeli bowiem art. 57 ust. 7 ww. ustawy nie przewiduje kary za innego rodzaju niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym użytkowanie obiektu lecz jedynie za takie, które narusza przepis art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane, to tym samym karę tę można nałożyć jedynie na ten podmiot, który naruszenia wskazanych przepisów się dopuścił. Normy te zaś może naruszyć tylko i wyłącznie inwestor albowiem tylko on ma obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 54) bądź do uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55). W myśl art. 59 ust. 7 ustawy jest też jedyną stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie. W świetle przytoczonych regulacji nie ma żadnych wątpliwości, iż skoro jedynie inwestor władny jest bądź to dochować zawartych w art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane wymogów bądź też normy owe naruszyć to jedynie on może być w obecnym stanie prawnym tym podmiotem, który ponieść może określoną w ustawie odpowiedzialność za fakt przystąpienia do nielegalnego użytkowania. Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r. (sygn. P 19/06 OTK-A 2007/1/2), w którym Trybunał uznał, iż "wprowadzenie do prawa budowlanego sankcji finansowej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego miało na celu wyeliminowanie patologicznej sytuacji, gdy ogromna liczba obiektów budowlanych była od dawna użytkowana, podczas gdy w sensie prawnym nadal pozostawały w trakcie budowy. (...) Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej". Tym samym w pewnych okolicznościach można rozważać szczególne przypadki, w których inwestor nie miał żadnego wpływu na przystąpienie przez innego użytkownika do użytkowania obiektu i zastanawiać się czy pominięcie sytuacji takich w przepisach istotnie stanowiło wolę ustawodawcy, czy może raczej jego przeoczenie obarczające inwestora nadmierną odpowiedzialnością. Tym niemniej na tle brzmienia przywołanych powyżej przepisów rozważania takie muszą, pozostać w sferze teoretycznych hipotez, rozważań doktrynalnych lub też stać się kierowanym do ustawodawcy postulatem de lege ferenda. Próba bowiem takiej interpretacji obecnego brzmienia art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jakiej chce dokonać wnosząca skargę kasacyjną strona, która pozwoliłaby na obciążenie odpowiedzialnością za nielegalne użytkowanie najemcy, a więc podmiotu, który nie może ubiegać się o pozwolenie na użytkowanie, nie jest też jego obowiązkiem ustalanie czy inwestor stosowne wymogi spełnił i ewentualne pozwolenie uzyskał jest niedopuszczalna i stanowi w istocie wykładnię contra legem. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI