Orzeczenie · 2025-10-15

II OSK 974/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-15

NSAnieruchomościWysokansa

planowanie przestrzenneprawo własnościwywłaszczeniecel publicznydroga publicznaplac publicznyRada MiastaPoznańNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę skarżącego na uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Plac W. – ulica W.". Skarżący zarzucał naruszenie prawa własności, brak wyważenia interesów, niezgodność z ustaleniami studium oraz przepisami o drogach publicznych, argumentując, że jego działka została nieuzasadnienie przeznaczona pod drogę publiczną i plac, co stanowiło podstawę do wywłaszczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przeznaczenie terenu pod drogi publiczne, ciągi piesze czy place stanowi realizację celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie planistyczne. W ocenie NSA, ustalenie na działce skarżącego lokalizacji placu publicznego dla pieszych, jezdni oraz torowiska tramwajowego było równoznaczne z wywłaszczeniem planistycznym, które mieści się w pojęciu celu publicznego. Sąd uznał, że położenie nieruchomości w newralgicznym punkcie komunikacyjnym centrum Poznania uzasadniało konieczność wykształcenia w tym miejscu odpowiedniej przestrzeni publicznej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia ustaleń studium, NSA stwierdził, że przeznaczenie działki pod cele publiczne było zgodne z kierunkiem uzupełniającym wyznaczonym w studium dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub usługowej. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów o drogach publicznych, wskazując, że plan miejscowy precyzował przeznaczenie terenów oznaczonych symbolem KD-Lt, uwzględniając m.in. plac publiczny dla pieszych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia celu publicznego w kontekście wywłaszczenia planistycznego, zgodność planów miejscowych ze studium, zasada proporcjonalności przy ograniczaniu prawa własności w planowaniu przestrzennym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji planowania przestrzennego w centrum miasta, gdzie interes publiczny w zakresie komunikacji i przestrzeni publicznej ma priorytet.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną i plac publiczny stanowi uzasadnione ograniczenie prawa własności i czy jest zgodne z zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną i plac publiczny stanowi realizację celu publicznego uzasadniającego wywłaszczenie planistyczne, a jego zasadność wynika z położenia nieruchomości w newralgicznym punkcie komunikacyjnym centrum miasta.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przeznaczenie działki na cele publiczne, takie jak droga czy plac, jest wywłaszczeniem planistycznym, które jest dopuszczalne i uzasadnione ze względu na strategiczne położenie nieruchomości w centrum miasta i potrzebę stworzenia przestrzeni publicznej spinającej ciągi komunikacyjne.

Czy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są zgodne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przeznaczenie działki pod cele publiczne było zgodne z kierunkiem uzupełniającym wyznaczonym w studium dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub usługowej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że przeznaczenie działki pod lokalizację placu publicznego dla pieszych, jezdni oraz torowiska tramwajowego było realizacją uzupełniającego kierunku wyznaczonego w studium, a nie naruszeniem art. 20 ust. 1 u.p.z.p.

Czy przeznaczenie terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę publiczną, uwzględniające plac publiczny dla pieszych i inne elementy, jest zgodne z przepisami ustawy o drogach publicznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, plan miejscowy precyzował przeznaczenie terenów oznaczonych symbolem KD-Lt, uwzględniając m.in. plac publiczny dla pieszych, co jest zgodne z przepisami ustawy o drogach publicznych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że plan miejscowy prawidłowo określił przeznaczenie terenów pod drogi publiczne, uwzględniając w ramach tego plac publiczny dla pieszych i inne elementy towarzyszące, co nie narusza przepisów ustawy o drogach publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, utrzymując w mocy uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Przepisy (25)

Pomocnicze

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości oraz nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności.

u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 6, 7 i 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.

u.p.z.p. art. 1 § ust. 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie poprzez nadmierne i nieuzasadnione ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.

u.p.z.p. art. 20 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie ustaleń studium.

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Naruszenie przepisów o sporządzaniu planu miejscowego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie zasady działania organów władzy publicznej.

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie prawa własności.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie zasady proporcjonalności przy ograniczaniu prawa własności.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie zasady równości przy ograniczaniu prawa własności.

u.d.p. art. 1

Ustawa o drogach publicznych

Naruszenie przepisów dotyczących dróg publicznych.

u.d.p. art. 4

Ustawa o drogach publicznych

Naruszenie definicji dróg publicznych.

u.d.p. art. 8

Ustawa o drogach publicznych

Naruszenie przepisów dotyczących przeznaczenia terenów pod drogi publiczne.

u.g.n. art. 6 § pkt 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Naruszenie definicji celu publicznego (wydzielanie gruntów pod drogi publiczne).

u.g.n. art. 6 § pkt 9c

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Naruszenie definicji celu publicznego (wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze oraz place).

u.g.n. art. 112 § ust. 1-3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Naruszenie przepisów dotyczących wywłaszczenia.

p.p.s.a. art. 147 § § 1