II OSK 973/23

II OSK 973/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2513/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-01
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 30, art. 51, art. 50, art. 52, art. 3 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska- Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2513/22 w sprawie ze skargi W. Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w Warszawie na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2022 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2513/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę W. Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 września 2022 r. nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W. Spółdzielnia Mieszkaniowa z siedzibą w W. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji:
I Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. naruszenie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz ewentualnie art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy decyzja nr ... z 28 września 2022 r. Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. w przedmiocie nakazania rozbiórki bram wjazdowych i furtek na nieruchomości P. ... została wydana z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego z zakresu prawa budowlanego, tj.:
1) art. 30 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351) w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania zgłoszenia oraz posadowienia ogrodzenia wraz z bramami wjazdowymi i furtkami oraz art. 51 ust. 1 pkt 1) i ust. 7 ustawy Prawo budowlane przez ich niezastosowanie albowiem sąd uznając za prawidłowe decyzje organów nadzoru błędnie ustalił, iż pomimo tego, że w niniejszej sprawie w stanie faktycznym inwestor nie miał obowiązku zgłaszania budowy bram wjazdowych wraz z furtkami to nie można również stosować art. 51 ustawy prawo budowlane albowiem organy nadzoru budowlanego nie posiadają normy kompetencyjnej zezwalającej na prowadzenie postępowania naprawczego przy tego rodzaju inwestycjach zaś z analizy uregulowań ustawy prawo budowlane wynika, że przepisy prawa miejscowego nie mogą podważać reglamentacyjnego charakteru przedmiotowej ustawy, który wyrażają przede wszystkim regulacje art. 28, 29, 30 Prawa budowlanego;
2) art. 51 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 3 pkt 9) ustawy Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i uznanie, że procedura nakazująca obowiązek wykonania określonych czynności w sentencji decyzji ma zastosowanie do bram wjazdowych i furtek, w sytuacji gdy sąd to elementy ogrodzenia, które powinno być traktowane jako urządzenie budowlane lub techniczne, zaś w treści art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy - Prawo budowlane mowa jest o wykonywaniu określonych czynności lub robót budowlanych w odniesieniu do obiektu budowlanego lub jego części;
3) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4) k.p.a. przez uznanie za właściwie przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy, w sytuacji gdy postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób pobieżny, bez wszechstronnej analizy materiału dowodowego z pominięciem okoliczności, iż inwestorem nakazanych prac jest Administracja Osiedla B. W. Spółdzielni Mieszkaniowej, w przypadku gdy podmiot taki nie istnieje, nie ma podmiotowości prawnej i nie mógł być uznany za inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego albowiem nieruchomość stanowi współwłasność osób fizycznych i prawnych;
co miało istotny wpływ na wydanie orzeczenia, albowiem Sąd I instancji nie zasadnie uznał, iż organy słusznie uznały, iż istnieją przesłanki wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w sytuacji gdy nie doszło do naruszenia przez Skarżącą warunków technicznych, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a prace były dochowane przez skarżącą z należytą starannością, ponieważ zlecono przygotowanie projektu budowlanego osobie uprawnionej, która złożyła oświadczenie o zgodności projektu z przepisami prawa oraz złożono zgłoszenie zamiaru wykonania robót do właściwego organu z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej i brakiem sprzeciwu ze strony tego organu.
2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezawierającego wszystkich wymaganych przez ten przepis elementów, a zwłaszcza przez pominięcie wyjaśnienia i nieodniesienie się do stanowiska strony skarżącej przedstawionej w sprawie, a także przez pominięcie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.:
1) nałożenie obowiązku w zakresie rozbiórki bram wjazdowych i furtek do stanu zgodnego z prawem wobec podmiotu, który nie posiada podmiotowości prawnej, co może doprowadzić do tego że decyzja organu nadzoru budowlanego stanie się niewykonalna w świetle art. 52 § 1 ustawy Prawo budowlane albowiem Sąd I instancji błędnie ustalił, iż W. Spółdzielnia Mieszkaniowa jest właścicielem nieruchomości, w sytuacji gdy organy nadzoru budowlanego nie dokonały sprawdzenia okoliczności prawa własności nieruchomości, na którym posadowione jest ogrodzenie wraz z bramami wjazdowymi i furtką, a posługując się terminologią inwestora mogło dojść do przekonania, iż roboty budowlane nie zostały zakończone;
2) okoliczności iż podmiot na który została nałożony nakaz tj. W. Spółdzielnia Mieszkaniowa Administracja Osiedla B. nie istnieje, a także błędne ustalenie przez Sąd I instancji, iż okoliczność wyodrębnienia organizacyjnego tej jednostki wynika z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, w sytuacji gdy z danych z rejestru sądowego KRS prowadzonego dla W. Spółdzielni Mieszkaniowej nie wynika, aby Administracja Osiedla B. była jednostką organizacyjną lub oddziałem Spółdzielni;
3) okoliczności, iż § 8 ust. 5 uchwały nr XCIV/2817/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Starych B. dopuszcza realizację ogrodzeń od strony przestrzeni publicznych i posadowienie osiedlowych bram wjazdowych;
4) okoliczności, iż realizacja inwestycji w zakresie posadowienia ogrodzenia wraz bramami wjazdowymi oraz furtkami miała na celu zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także przeprowadzona została na terenie nieruchomości zabudowanej obiektem budowlanym (budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym] oraz, że ogrodzenie wraz jego elementami stanowi jedną całość i wykonanie zaskarżonej decyzji okaże się niemożliwe ze względu na to, że w powiązaniu z decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr ... z dnia 28.09.2022 r. dojdzie do sytuacji, iż ogrodzenie nieruchomości o wysokości 0,6 m będzie bez bram wjazdowych i furtek pomimo tego, że istnieje związek o charakterze funkcjonalnym pomiędzy istniejącym obiektem budowlanym a powiązanym z nim ogrodzeniem, pełniącym w stosunku do niego rolę służebną, co skutkowało tym, iż Sąd I instancji niewłaściwe przyjął, że naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. nie ma istotnego T wpływu na rozstrzygnięcie;
5) okoliczności, iż przed rozpoczęciem inwestycji działano z zachowaniem należytej staranności, w oparciu o projekt budowlany sporządzony przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń i złożone oświadczenie projektanta o zgodności projektu z przepisami obowiązującymi i wiedzą techniczną, a także pomimo zgłoszonego zamiaru wykonania robót budowlanych właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie dokonał wszechstronnej analizy zamierzenia inwestycyjnego i jego zgodności z przepisami prawa pod kątem naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co doprowadziło do tego, że nie został zgłoszony sprzeciw, o którym mowa w art. 30 ust. 6 pkt 2) ustawy - Prawo budowlane, a inwestor był utwierdzony w słuszności realizacji budowy ogrodzenia wraz z bramami wjazdowymi i furtkami z uwagi na to, że organy administracji publicznej nie zakazały rozpoczęcia inwestycji;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak rozpoznania w całości wniesionej skargi administracyjnej i nie odniesienie się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 81a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, co doprowadziło do tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie rozpoznał w pełni skargi administracyjnej jak również nie odniósł się do przeważających zarzutów, które były istotne przy rozpoznaniu sprawy, co w konsekwencji może doprowadzić do tego, że niemożliwa będzie kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
II Naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 30 ust. 1 pkt 3) ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania zgłoszenia oraz posadowienia ogrodzenia wraz z bramami wjazdowymi i furtkami oraz art. 51 ust. 1 pkt 1) i ust. 7 ustawy Prawo budowlane przez ich niewłaściwe zastosowanie albowiem Sąd I instancji uwzględniwszy to, iż w niniejszej sprawie inwestor nie miał obowiązku zgłaszania budowy ogrodzenie to nie można również stosować art. 51 ustawy Prawo budowlane a Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego posiadają normy kompetencyjnej zezwalającej na prowadzenie postępowania naprawczego przy tego rodzaju inwestycjach, w sytuacji gdy z wykładni literalnej uregulowań ustawy prawo budowlane wynika, że przepisy prawa miejscowego nie mogą podważać reglamentacyjnego charakteru przedmiotowej ustawy, który wyrażają przede wszystkim regulacje art. 28, 29, 30 Prawa budowlanego;
2. art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że organu prawidłowo uznały, iż istnieją przesłanki do wydania decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki bram wjazdowych i furtek, w sytuacji gdy realizacja robót w zakresie ich posadowienia nastąpiła według procedury przewidzianej przepisami prawa budowlanego przez zgłoszenie w dniu 17 sierpnia 2020 r. przez inwestora zamiaru wykonania robót budowlanych, braku sprzeciwu ze strony organu administracji architektoniczno-budowlanej oraz w oparciu o projekt budowlany sporządzony w lipcu 2020 r. przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń i złożonym przez projektanta oświadczeniem o zgodności projektu z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
3. art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, przez Sąd I instancji za prawidłowe przeprowadzenie postępowania naprawczego przez organy nadzoru budowlanego, w sytuacji gdy badanie czy dla danej inwestycji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje możliwość jej realizacji dokonywane jest przez organ na etapie udzielenia pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia, zaś skoro dla spornego ogrodzenia nie było wymagane ani pozwolenie na budowę ani też zgłoszenie, to organy nadzoru budowlanego mogły mieć rozszerzającej kompetencji do oceny jego legalności na podstawie przepisów prawa budowlanego, co zostało wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 1823/17;
4. art. 51 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 3 pkt 9) ustawy Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i uznanie, że procedura nakazująca obowiązek wykonania określonych czynności w sentencji decyzji ma zastosowanie do ogrodzenia, w sytuacji gdy ogrodzenie wraz z bramami wjazdowymi i furtkami traktowane jest jako urządzenie budowlane lub techniczne, zaś w treści art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy - Prawo budowlane mowa jest o wykonywaniu określonych czynności lub robót budowlanych w odniesieniu do obiektu budowlanego lub jego części;
5. art. 3 pkt 9) ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie i niezakwalifikowanie spornego urządzenia jako urządzenia technicznego związanego z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, w sytuacji gdy ogrodzenie znajduje się w przestrzeni publicznej, w sąsiedztwie drogi publicznej, na nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, a jego budowa nie wymagała zgłoszenia i uzyskania pozwolenia na budowę, co powinno doprowadzić Sąd I instancji do wniosku, iż organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do wszczynania postępowania naprawczego na podstawie prawa budowlanego;
6. art. 51 ust. 1 pkt 1) ustawy Prawo budowlane przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że istnieją przesłanki do wydania decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki bram wjazdowych oraz furtek, w sytuacji gdy realizacja robót w zakresie ich posadowienia nastąpiła według procedury przewidzianej przepisami prawa budowlanego przez zgłoszenie w dniu 17 sierpnia 2020 r. przez inwestora zamiaru wykonania robót budowlanych, braku sprzeciwu ze strony organu administracji architektoniczno-budowlanej oraz w oparciu o projekt budowlany sporządzony w lipcu 2020 r. przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń i złożonym przez projektanta oświadczeniem o zgodności projektu z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;
7. art. 51 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie co skutkowało tym, iż Sąd I instancji uznał za właściwe wydanie przez organy nadzoru budowlanego dwóch odrębnych decyzji w jednej sprawie, które są wewnętrznie sprzeczne i niewykonalne ze względu na to, że każde z urządzeń technicznych wymienionych w decyzjach jest wzajemnie powiązane konstrukcyjnie ze sobą i z obiektem budowlanym, zaś przeprowadzenie rozbiórki bram wjazdowych i furtek z pozostawieniem ogrodzenia do wysokości 0,6 m przyczyni się do tego, że nie jest możliwe zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także spowodowuje to, iż nie zostanie zrealizowana funkcja jaką pełni ogrodzenie nieruchomości;
8. art. 30 ust. 6 pkt 2) w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1) lit a) i b) ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy Sąd I instancji pominął okoliczność i nie odniósł się do tego w uzasadnieniu orzeczenia, iż organ administracji architektoniczno- budowlanej nie zgłosił sprzeciwu co do zamiaru rozpoczęcia przez Skarżącego robót budowlanych po złożonym w dniu 17 sierpnia 2020 r. zgłoszeniu, co doprowadziło do tego, że organ administracji architektoniczno-budowlanej zaakceptował zamierzenie budowlane i pozostawił inwestora w świadomości, iż budowa ogrodzenia jest zgodna z przepisami prawa, w tym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś inwestor nie może ponosić negatywnych skutków zaniechań ze strony organu, do których kompetencji należy ocena zgłoszeń i uzyskanie pozwolenia na budowę;
9. § 8 ust. 5 pkt 3) w zw. z § 91 uchwały nr XC1V/2817/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Starych B. przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż pomimo tego że z przepisów prawa budowlanego nie wynika, aby zamierzenie budowy ogrodzenia wraz z bramami wjazdowymi i furtką nie wymagało dokonania zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę, to w dacie jego posadowienia zastosowanie znajdą zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podczas, gdy wszechstronna analiza uchwały nr XCIV/2817/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Starych B. prowadzi do wniosku, że organ ją ustanawiający dopuścił możliwość budowy ogrodzeń wraz z bramami wjazdowymi i furtkami wskazując w § 8 ust. 5 zasady ich realizacji, a także pominięcie okoliczności, iż ogrodzenie wraz z bramami wjazdowymi i furtkami zostało posadowione w przestrzeni publicznej od strony ulicy.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi administracyjnej wniesionej od decyzji z dnia 28 września 2022 r. Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przez uchylenie decyzji Mazowieckiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 sierpnia 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Wbrew zarzutom przedstawionym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 września 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 sierpnia 2022 r. nakazującą W. Spółdzielni Mieszkaniowej rozbiórkę oznaczonych bram wjazdowych i furtek.
Nietrafnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: Prawo budowlane) w brzmieniu obowiązującym w dniu wykonania ogrodzenia z bramami wjazdowymi i furtkami oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego, przez zastosowanie trybu naprawczego do robót budowlanych niewymagających zgłoszenia, bądź pozwolenia na budowę.
Zarówno organ odwoławczy, jak też Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazały, że chociaż budowa ogrodzeń do wysokości 2,20 m nie wymagała dokonania zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego), to jednak w sprawie znajdował zastosowanie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego stanowiący, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 lub art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Niesporna jest okoliczność, że przedmiotowe ogrodzenie wraz z bramami i furtkami nie spełniało wymogów wynikających z postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Starych B. (Uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 listopada 2010 r.), wprowadzających zakaz realizacji ogrodzeń w wysokości większej niż 0,6 m (§91 ust. 2 pkt 8). Tym samym zasadna była kwalifikacja przedmiotowych robót budowlanych, jako wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, a więc takich, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.
Dlatego trafnie w zaskarżonym wyroku przywołano Uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r. II OPS 1/16, zgodnie z którą: "Do robót i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine".
Warto zaznaczyć, iż w uzasadnieniu przytoczonej Uchwały odniesiono się w szczególności do budowy ogrodzeń, akcentując, że chociaż nie podlegają one obowiązkowi zgłoszenia (z wyjątkiem ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m), to muszą odpowiadać warunkom wynikającym z przepisów techniczno-budowlanych oraz przepisów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w przeciwnym razie znajduje zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.
Jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko wskazujące, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego lub zrealizowania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom planu miejscowego, odpowiednie zastosowanie ma m.in. przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego, dający podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r. II OSK 684/19).
Opisany przypadek wystąpił właśnie w niniejszej sprawie, bowiem jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, o ile co do samego ogrodzenia możliwe było nakazanie jego obniżenia do wysokości 0,6 m, to sposób wykonania bram wjazdowych i furtek uniemożliwiał ich obniżenie, co skutkowało koniecznością nakazania ich rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego. Jednocześnie należy zaznaczyć, że w sprawie nie miał zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
W konsekwencji niezasadnie okazały się zarzuty z punktów I.1 (1) oraz II.1, 2 i 3 skargi kasacyjnej.
Bezzasadnie podniesione zostały również zarzuty w punktach I.1 (2) oraz II.4 i 5, odnoszące się do naruszenia art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, definiującego urządzenie budowlane – jako: "urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki".
Wskazać trzeba, że z uwagi na pełnione funkcje urządzeń budowlanych związanych z obiektem budowlanym, wyodrębniono je z ogólnej kategorii urządzeń technicznych, o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, definiującym budowlę jako rodzaj obiektu budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie istotne dla wyboru trybu z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego było to, że wykonane roboty związane z budową ogrodzenia oraz bram i furtek nie podlegały obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a zatem był to przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego.
W rezultacie uprawnione było orzeczenie o rozbiórce części ogrodzenia t.j. bram wjazdowych i furtek na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Zaznaczyć należy, że przeszkodą do zastosowania trybu naprawczego nie była okoliczność dokonania przez inwestora zgłoszenia budowy ogrodzenia oraz braku sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego. Skoro przedmiotowe roboty budowlane nie wymagały zgłoszenia, to właściwy organ nie miał obowiązku wniesienia sprzeciwu (art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego) z uwagi na sprzeczność budowy ogrodzenia o wysokości przekraczającej 0,6 m z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Dlatego skuteczne było skierowanie do W. Spółdzielni Mieszkaniowej Administracji Osiedla "B." pisma z 24 sierpnia 2020 r. informującego o tym, że planowane roboty budowlane nie są objęte wymogiem zgłoszenia, a zatem złożone zgłoszenie nie podlegało ocenie pod względem formalnym i merytorycznym. Co istotne w wymienionym piśmie zawarto jednocześnie pouczenie, że brak konieczności zgłoszenia nie zwalnia inwestora z obowiązku zastosowania się do obowiązujących przepisów prawa, w tym obowiązującego na danym terenie planu miejscowego. Rzeczą więc inwestora było sprawdzenie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w konkretnej jednostce terenowej, ze szczególnym uwzględnieniem regulacji odnoszących się do budowy ogrodzeń. Wobec powyższego chybione okazały się zarzuty z punktów I.2 (5) oraz II.2, 6 i 8 skargi kasacyjnej.
Ponadto nie mogły odnieść skutku zarzuty z punktów I.1 (3), 2.(1),(2) skargi kasacyjnej, w których zakwestionowano ocenę Sądu Wojewódzkiego dotyczącą określonego w decyzji adresata nałożonego obowiązku.
Jak prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku, stosownie do art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
W niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego uczynił adresatem obowiązku rozbiórki (wykonania określonych czynności) Warszawską Spółdzielnię Mieszkaniową Administrację Osiedla B., jako inwestora, który dokonał zgłoszenia przedmiotowych robót budowlanych.
Słusznie Sąd Wojewódzki zauważył, że Osiedle B. jest wyodrębnioną organizacyjnie jednostką W. Spółdzielni Mieszkaniowej, co wynika z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Negowanie ustaleń Sądu w skardze kasacyjnej jest niezrozumiałe, gdyż z wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym w zakresie reprezentacji Spółdzielni wynika, że poszczególni pełnomocnicy reprezentują wyszczególnione osiedla "będące wyodrębnioną organizacyjnie jednostką WSM". Nadto Sąd Wojewódzki zasadnie zwrócił uwagę, że sama W. Spółdzielnia Mieszkaniowa brała udział w postępowaniu, a zatem miała zagwarantowaną ochronę interesu prawnego w tej sprawie.
Bezzasadnie został sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – pkt I.2(3) i (4) oraz pkt II.7 i 9 skargi kasacyjnej.
Mianowicie Sąd Wojewódzki wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku, z jakich przyczyn nie doszło w sprawie do naruszenia §8 ust. 5 Uchwały w przedmiocie planu miejscowego. Ocena Sądu w tym zakresie była prawidłowa, a zatem nie ma potrzeby powtarzania argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku.
Ponadto Sąd Wojewódzki wyczerpująco uzasadnił kwestię dopuszczalności wydania w sprawie przedmiotowego ogrodzenia dwóch decyzji, częściowo rozstrzygających o obowiązku obniżenia samego ogrodzenia oraz rozbiórki bram i furtek.
Akceptując wywód Sądu Wojewódzkiego stwierdzić należało, że wbrew twierdzeniom skarżącej, rozstrzygnięcia zawarte w obu decyzjach dotyczących przedmiotowych robót budowlanych są spójne i spełniają wymóg wykonalności.
Wskazać należy na niezasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt I.3), bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom ustawowym, w szczególności Sąd Wojewódzki odniósł się rzetelnie do wszystkich zarzutów skargi oraz okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
-----------------------
9