II OSK 964/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na przewlekłość postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, uznając, że przepisy zawieszające bieg terminów dotyczyły wszystkich cudzoziemców.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał Wojewodę za przewlekle prowadzącego postępowanie w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy obywatela Nigerii i zasądził zadośćuczynienie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (art. 100c i 100d) zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy miały zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy, co wykluczało stwierdzenie przewlekłości w okresie ich obowiązywania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelowi Nigerii. WSA uznał, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.) ograniczające prawo do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, dotyczą tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał to stanowisko za błędne. NSA podkreślił, że przepisy te, wprowadzone w celu odciążenia wojewodów w okresie kryzysu migracyjnego, miały zastosowanie do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenia na pobyt, niezależnie od ich obywatelstwa czy daty przybycia do Polski. Analiza językowa i cel wprowadzenia przepisów wskazują, że użyto ogólnego pojęcia "cudzoziemiec", a zakres spraw objętych zawieszeniem biegu terminów (np. zezwolenia na pobyt stały) nie ograniczał się do obywateli Ukrainy. W związku z tym, w okresie obowiązywania art. 100c i 100d u.o.p. (od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2024 r.), zaprzestanie czynności przez organ lub opóźnienia w ich dokonywaniu nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że zarzuty kasacyjne były uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i daty przybycia do Polski.
Uzasadnienie
Analiza językowa, cel wprowadzenia przepisów oraz zakres spraw objętych zawieszeniem biegu terminów wskazują, że ustawodawca posłużył się ogólnym pojęciem "cudzoziemiec" i objął regulacją wszystkie postępowania dotyczące zezwoleń na pobyt, a nie tylko te związane z obywatelami Ukrainy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.o.p. art. 100c
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis zawieszający bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców.
u.o.p. art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis przedłużający okres zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dla cudzoziemców.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia przewlekłości postępowania i zobowiązania organu do jego załatwienia.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stwierdzenia, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy przyznania stronie sumy pieniężnej.
Pomocnicze
u.o.c. art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.
u.o.c. art. 109 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.o.c. art. 211 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Warunek legalnego i nieprzerwanego pobytu na terytorium RP przez co najmniej 5 lat przed złożeniem wniosku o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu wyroku.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez NSA.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 61 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dzień doręczenia żądania organowi jako dzień wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 37 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja przewlekłości postępowania.
k.p.a. art. 3 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia przewlekłości postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 100c i 100d u.o.p. o zawieszeniu biegu terminów dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. W okresie obowiązywania art. 100c i 100d u.o.p. opóźnienia w czynnościach organu nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że art. 100c i 100d u.o.p. dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym.
Godne uwagi sformułowania
"[...] przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium RP." "[...] zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d u.o.p. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Anna Żak
członek
Małgorzata Miron
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zawieszeniu biegu terminów w sprawach cudzoziemców w okresie obowiązywania specustawy ukraińskiej oraz zasady stwierdzania przewlekłości postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu obowiązywania przepisów (do 4 marca 2024 r.) i specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa administracyjnego w kontekście sytuacji kryzysowej i ma istotne znaczenie praktyczne dla postępowań dotyczących cudzoziemców.
“Czy przepisy dla uchodźców z Ukrainy dotyczyły wszystkich cudzoziemców? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 964/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Szymańska /sprawozdawca/ Anna Żak Małgorzata Miron /przewodniczący/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 659 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Cudzoziemcy Sygn. powiązane III SAB/Wr 334/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-02-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 583 art. 100c, art. 100d Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Anna Żak sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 334/23 w sprawie ze skargi O. O. O. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA we Wrocławiu, sąd I instancji, sąd wojewódzki) wyrokiem z 20 lutego 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 334/23, w wyniku rozpoznania skargi O. O. O. (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący) na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie (pkt I.), które miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II.); zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III.); przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1700 zł (pkt IV.); zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt V.). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Cudzoziemiec – obywatel Federalnej Republiki Nigerii, wnioskiem z 3 marca 2022 r. (data wpływu do organu 7 marca 2022 r.) wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 5 grudnia 2022 r. organ wezwał do osobistego stawiennictwa w Urzędzie oraz uzupełnienia wniosku. Strona wielokrotnie zwracała się o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. Wobec braku aktywności organu cudzoziemiec złożył ponaglenie z 29 czerwca 2023 r., następnie do WSA we Wrocławiu skargę z 3 sierpnia 2023 r. na przewlekłość Wojewody. Organ, 16 sierpnia 2023 r. poinformował o treści art. 112a ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.; dalej: u.o.c.), art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej: u.o.p.); wezwał do uzupełnienia dokumentów; zwrócił się w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. do odpowiednich służb o informacje o cudzoziemcu oraz zawiadomił o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. Zdaniem WSA we Wrocławiu skarga na przewlekłość Wojewody w sprawie z wniosku skarżącego zasługiwała na uwzględnienie. Sąd wojewódzki wskazał m.in., że art. 100c i art. 100d u.o.p., które ograniczają przysługujące każdemu w państwie demokratycznym fundamentalne prawo do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, muszą dotyczyć tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wyjaśniono, że sytuacja, która wypełnia dyspozycję art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 i 4 u.o.p. w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż skarżący nie jest obywatelem Ukrainy oraz rozpoczął pobyt na terytorium Polski przed rozpoczęciem konfliktu zbrojnego w Ukrainie. W ocenie sądu wojewódzkiego z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Wskazano, że złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Podkreślono, że weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie. Mając na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ, a także stopień zawiłości sprawy sąd I instancji stwierdził, że czas trwania kontrolowanego postępowania przekraczał rozsądne granice oraz, że przewlekłość w kontrolowanym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. WSA we Wrocławiu uznał, że właściwą formą zadośćuczynienia krzywdy stronie, będzie zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 1700 zł. Wskazując, że kwota ta jest adekwatna do stwierdzonej przewlekłości oraz rekompensuje negatywne przeżycia psychiczne strony związane z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 u.o.p. poprzez: - stwierdzenie, że Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, pomimo ustawowego zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy i braku możliwości stwierdzenia przewlekłości postępowania, w konsekwencji także kwalifikowania go jako rażące naruszenie prawa oraz braku możliwości uznania dokonywania z opóźnieniem czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy za podstawę prawną wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych; - przyznanie od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1700 zł, pomimo ustawowego ograniczenia możliwości zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi; względnie, w przypadku uznania, że istotna sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA we Wrocławiu sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna Wojewody jest usprawiedliwiona. Jako zasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 u.o.p. Kluczowe bowiem stwierdzenie sądu wojewódzkiego, że art. 100c i 100d u.o.p. nie znajdują zastosowania w sprawie przewlekłości ze względu na to, że skarżący jest obywatelem innego państwa niż Ukraina i nie przybył na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy - jest błędne i w konsekwencji skutkowało nieuprawnionym zastosowaniem w tej sprawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do u.o.p. art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.o.p. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie cytowana treść art. 100c u.o.p. została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d u.o.p. (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185)). Wskazany termin obowiązywania omawianych przepisów został kolejno przedłużony do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2023 r. poz. 1088). Rodzaj spraw, w których bieg terminów na ich załatwienie nie rozpoczyna się, a wszczęty ulega zwieszeniu na ten okres został utrzymany (art. 100d ust. 1 u.o.p.). W świetle zarzutów skargi kasacyjnej kluczowym zagadnieniem jest zakres podmiotowy zastosowania art. 100c i 100d u.o.p. WSA we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku przyjął bowiem, że przepisy powyższe dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Natomiast Wojewoda twierdzi, że przepisy te odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tym przepisie i zdaniem NSA stanowisko to jest prawidłowe. Oznacza to, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy jest ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. wyroki: z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, z 7 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1286/23, z 16 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2424/23, z 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23, z 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2608/23 i II OSK 2194/23, z 25 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 468/24 i II OSK 599/24). Mianowicie rzeczone przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.o.p. zezwoliły na czasowe, od wejścia ich w życie, tj. od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2024 r. wstrzymanie biegu terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę. Innymi słowy bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak przyjął NSA we wskazanym wyżej wyroku z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23 analiza literalna brzmienia art. 100c i 100d u.o.p. powinna być zestawiona z celem wprowadzenia tego przepisu. Wykładnia omawianej regulacji – wbrew zasadom techniki prawodawczej określonym w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283; dalej: "z.t.p.") – nie może opierać się wyłącznie na jej umiejscowieniu w konkretnym akcie prawnym. U.o.p. oraz ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie tej ustawy zostały niewątpliwie uchwalone w celu stworzenia szczególnej regulacji prawnej zapewniającej doraźną podstawę prawną do legalnego pobytu i pomocy obywatelom Ukrainy, którzy w wyniku działań wojennych zostali zmuszeni do opuszczenia kraju pochodzenia. Na etapie prac w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych przyjęto, że pomimo zawarcia w akcie prawnym dotyczącym określonej sytuacji faktycznej odnoszącej się do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, przepisy dodane do u.o.p. mają jednak dotyczyć wszystkich cudzoziemców. Przyczyną wprowadzenia takiego przepisu była ówczesna trudna sytuacja wojewodów, którzy mieli bardzo dużo zadań w związku w przyjęciem obywateli Ukrainy wjeżdżających na terytorium RP w związku z wybuchem wojny i przed którymi dodatkowo toczyło się wiele spraw administracyjnych – nie tylko obywateli Ukrainy, ale też pozostałych cudzoziemców. Zawieszenie biegu terminów miało dać im możliwość rozpatrzenia w rozsądnych terminach toczących się spraw (zob. pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z 7 kwietnia 2022 r. – na stronach sejmowych). Oznacza to, że celem wnioskodawcy (a był to rządowy projekt ustawy nowelizującej specustawę ukraińską – druk nr 2147) było wprowadzenie rozwiązań regulujących bieg terminów określonych kategorii spraw dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy objętych u.o.p. Poza kwestią celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d u.o.p. wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. Przede wszystkim w przepisach tych mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego obywatelstwa, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawa o pomocy nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.o.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z 8 kwietnia 2022 r. art. 100a, w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. U.E. L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera art. 100c oraz art. 100d u.o.p. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jak przedstawione wyżej jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczy przepis art. 100c i 100d u.o.p. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 u.o.c. – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c u.o.p. dotyczą wyłącznie osób przybyłych do RP w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.p. jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.p. cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium RP. Z tych wszystkich przyczyn status skarżącego ze względu na obywatelstwo oraz datę wjazdu na terytorium RP pozostaje irrelewantny dla sprawy. Omawiany przepis dotyczy bowiem każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.o.c., który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.o.p. Oznacza to, że WSA we Wrocławiu naruszył w/w przepisy poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie przewlekłości, zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego, oceny przewlekłości jako rażąco naruszającej prawo oraz przyznania cudzoziemcowi sumy pieniężnej. Podkreślić również należy, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), mocą której m.in. dodano art. 112a zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Kolejną istotną dla rozpoznania sprawy datą był 15 kwietnia 2022 r., kiedy to wszedł w życie art. 100c u.o.p., zastąpiony następnie art. 100d tej ustawy obowiązującym w dacie orzekania przez WSA we Wrocławiu. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że wniosek cudzoziemca wpłynął do Wojewody w dniu 7 marca 2022 r. Ewentualna przewlekłość w działaniu organu mogła być zatem rozważana jedynie od tej daty do dnia 15 kwietnia 2022 r., kiedy to zaczął obowiązywać art. 100c u.o.c. Należy bowiem podkreślić, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji (art. 61 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość ustawodawca definiuje jako sytuację, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne dla załatwienia sprawy. Jednocześnie należało jednak uwzględnić, że o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. Zestawienie przedstawionych wyżej dat prowadzi natomiast do wniosku, że w kontrolowanym przez sąd I instancji postępowaniu o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, przypadek taki nie miał miejsca. Organ rozpoznawał sprawę skarżącego w okresie kryzysu migracyjnego wywołanego masowym napływem do Polski obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Od dnia natomiast 15 kwietnia 2022 r. rozpoczął działanie art. 100c u.o.p. Tym samym nie można mówić o przewlekłości organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 u.o.p. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d u.o.p. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z tych wszystkich względów uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpatrzył skargę. Uznając za bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i art. 100d u.o.p., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI