II OSK 964/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną obywatelki Rosji, odmawiając jej prawa do osiedlenia się w Polsce pomimo małżeństwa z Polakiem, uznając, że zmiana przepisów dotyczących wymaganego okresu pobytu nie narusza prawa do życia rodzinnego.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy udzielenia obywatelce Rosji zezwolenia na osiedlenie się w Polsce, mimo jej małżeństwa z obywatelem polskim. Głównym zarzutem było naruszenie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka poprzez wydłużenie wymaganego okresu pobytu z 3 do 5 lat, co miało ograniczać prawo do pracy i życia rodzinnego. Sąd uznał, że państwo ma prawo regulować zasady pobytu cudzoziemców, a zmiana przepisów nie stanowiła naruszenia Konwencji, ponieważ prawo do pracy nie jest gwarantowane przez art. 8, a ochrona życia rodzinnego nie nakłada na państwo obowiązku przyznawania zezwoleń na osiedlenie się czy pracy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. S., obywatelki Federacji Rosyjskiej, przeciwko decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmawiającej jej zezwolenia na osiedlenie się w Polsce. Wnioskodawczyni przebywała w Polsce od lutego 1998 r. i spełniała wymóg pobytu na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jednakże okres ten (3 lata i 1 miesiąc) nie spełniał nowego, wydłużonego do 5 lat wymogu określonego w znowelizowanej ustawie o cudzoziemcach (obowiązującej od 1 lipca 2001 r.). Skarżąca podnosiła, że wydłużenie okresu pobytu stanowiło niedopuszczalną ingerencję władzy publicznej w życie rodzinne i prywatne, naruszając art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ponieważ uniemożliwiało jej swobodne podjęcie pracy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że państwo ma prawo regulować zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców, a zmiana przepisów dotyczących wymaganego okresu pobytu nie narusza art. 8 Konwencji. Prawo do poszanowania życia rodzinnego nie jest absolutne i dopuszcza ingerencję władzy publicznej w uzasadnionych przypadkach. Sąd zaznaczył, że Konwencja nie gwarantuje cudzoziemcom prawa do pracy ani prawa do wyboru kraju zamieszkania, a jedynie prawo do poszanowania życia rodzinnego, które w tym przypadku nie zostało naruszone, gdyż skarżąca mogła utrzymywać kontakty z rodziną i posiadała prawo do pobytu czasowego. Dodatkowo, sąd wskazał, że instytucja łączenia rodzin w obecnej formie została wprowadzona dopiero po przyjeździe skarżącej do Polski, a ustawodawca ma prawo dostosowywać przepisy do zmieniających się warunków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi naruszenia. Państwo ma prawo regulować zasady pobytu cudzoziemców, a prawo do poszanowania życia rodzinnego nie jest absolutne i dopuszcza ingerencję władzy publicznej w uzasadnionych przypadkach. Konwencja nie gwarantuje prawa do pracy ani prawa do wyboru kraju zamieszkania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiana przepisów dotyczących wymaganego okresu pobytu w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się, nawet jeśli wpływa na możliwość podjęcia pracy, nie narusza art. 8 Konwencji. Prawo do życia rodzinnego nie nakłada na państwo obowiązku przyznawania zezwoleń na osiedlenie się czy pracę, a jedynie zakazuje ingerencji w życie rodzinne w sposób nieuzasadniony lub niedopuszczalny w demokratycznym społeczeństwie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
PPSA art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.c. art. 19 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach
Wymóg pobytu przez co najmniej 5 lat na podstawie wiz lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, lub przez 3 lata w przypadku zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną (po nowelizacji od 1 lipca 2001 r.).
EKPC art. 8
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Ingerencja jest dopuszczalna tylko w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie.
Pomocnicze
Dz.U. 2001 nr 42 poz. 475 art. 1 § pkt 19
Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca zmiany w ustawie o cudzoziemcach, w tym zaostrzenie wymogów dotyczących zezwolenia na osiedlenie się i wprowadzenie instytucji łączenia rodzin.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie.
Konstytucja RP art. 37 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Korzystanie z wolności i praw zagwarantowanych w Konstytucji może zostać wyłączone na podstawie ustawy w stosunku do cudzoziemców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Państwo ma prawo regulować zasady pobytu cudzoziemców. Zmiana przepisów dotyczących wymaganego okresu pobytu nie narusza prawa do życia rodzinnego. Konwencja praw człowieka nie gwarantuje prawa do pracy ani prawa do wyboru kraju zamieszkania. Ochrona rynku pracy poprzez regulacje zatrudniania cudzoziemców jest uzasadniona.
Odrzucone argumenty
Wydłużenie okresu pobytu z 3 do 5 lat stanowi niedopuszczalną ingerencję władzy publicznej w życie rodzinne i prywatne, naruszając art. 8 Konwencji. Odmowa zezwolenia na osiedlenie się uniemożliwia swobodne podjęcie pracy, co jest naruszeniem zasady proporcjonalności. Zmiana przepisów zastosowana wobec skarżącej narusza zasadę niedziałania prawa wstecz w kontekście jej sytuacji rodzinnej.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do poszanowania życia rodzinnego nie ma wprawdzie charakteru absolutnego i dopuszcza ingerencję władzy państwowej... Konwencja praw człowieka nie przyznaje cudzoziemcom ogólnego prawa wyboru państwa, w którym zamierzają z rodziną zamieszkać... Samo zatem zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nawet gdy uzasadnione jest zamiarem połączenia z rodziną, nie może skutkować uznaniem, że został spełniony warunek z art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2001 r. Konwencja nie gwarantuje cudzoziemcom prawa do pracy ale prawo do poszanowania życia rodzinnego.
Skład orzekający
Włodzimierz Ryms
przewodniczący
Jerzy Bujko
członek
Jacek Chlebny
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 EKPC w kontekście prawa pobytu i pracy cudzoziemców, zwłaszcza w przypadku małżeństw z obywatelami polskimi; zasady stosowania zmian legislacyjnych w prawie imigracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie wydania orzeczenia i specyficznej sytuacji wnioskodawczyni; późniejsze zmiany w prawie imigracyjnym mogą wpływać na aktualność niektórych argumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praw cudzoziemców, prawa do życia rodzinnego i wpływu zmian legislacyjnych na sytuację osób mieszkających w Polsce, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie imigracyjnym i administracyjnym.
“Czy małżeństwo z Polakiem gwarantuje prawo do osiedlenia się? NSA wyjaśnia granice prawa do życia rodzinnego cudzoziemców.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 964/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Chlebny /sprawozdawca/ Jerzy Bujko Włodzimierz Ryms /przewodniczący/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Cudzoziemcy Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tezy Odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania takiej zgody i który posiada prawo do pobytu w Polsce na podstawie innego tytułu /zezwolenie na pobyt czasowy/, nie narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. /Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284 i 285 ze zm./ tylko przez to że zezwolenie na osiedlenie się uprawnia do podjęcia pracy, a podjęcie pracy przez cudzoziemca przebywającego na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest uzależnione od uzyskania indywidualnego zezwolenia. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Jacek Chlebny (spr.), Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 329/05 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 9 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie II OSK 964/05 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, oddalił skargę J. S. na decyzję Prezesa Urzędu do spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 9 lipca 2003 r., Nr [...], o odmowie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z 9 lipca 2003 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 26 października 2001 r. w sprawie odmowy udzielenia J. S., obywatelce Federacji Rosyjskiej, zezwolenia na osiedlenie się. Uzasadniając odmowę stwierdzono, że pobyt J. S. trwał 3 lata i 1 miesiąc, dlatego wnioskodawczyni nie spełnia formalnego wymogu, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, to jest wymogu pobytu przez okres co najmniej 5 lat na podstawie wiz lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (Dz. U. Nr 114, poz. 739 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pobyt wnioskodawczyni nie był pobytem na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną, ponieważ instytucji takiej nie przewidywała ustawa w momencie przyjazdu wnioskodawczyni do Polski (luty 1998 r.), a tylko na pobyt na podstawie takiego zezwolenia może trwać jedynie 3 miesięcy dla uzyskania zezwolenia na osiedlenie się. Wyrokiem z dnia 28 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia 9 lipca 2003 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 października 2001 r. Nr [...] Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt V SA 3226/03, skargę kasacyjną wniósł Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 1374/04, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, w brzmieniu obowiązującym w chwili przyjazdu J. S. do Polski, było możliwe, gdy bezpośrednio przed złożeniem wniosku cudzoziemiec przebywał w Polsce co najmniej przez 3 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Na skutek zmiany stanu prawnego uległy zaostrzeniu warunki, jakie powinna spełnić wnioskodawczyni, by uzyskać zezwolenie na osiedlenie się. Wymagany przed 1 lipca 2001 r. okres, co najmniej trzyletniego przebywania na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, został wydłużony do pięcioletniego nieprzerwanego okresu przebywania na podstawie wiz lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przepis art. 19 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach został zmieniony na podstawie art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw. Instytucja łączenia rodzin wprowadzona została natomiast ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 42, poz. 475 ze zm.). Nowelizacja weszła w życie w dniu 1 lipca 2001 r. Instytucja zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną jest instytucją, która nie istniała w systemie polskiego prawa przed dniem 1 lipca 2001 r. Udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną wymagało wydania decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2003 r. w sprawie o sygn. akt K 39/01, iż ustawodawca ma prawo, aby dostosowując prawo do zmieniających się warunków ruchu transgranicznego, ograniczyć lub też zmienić zasady regulujące osiedlanie się w Polsce. Ustawodawca mógł przyjąć, że samo przekroczenie granic Polski nie stanowiło wystarczającej przesłanki, aby cudzoziemiec mógł spodziewać się objęcia go korzystniejszymi dlań przepisami ustawy, jeżeli pod jej rządami nie spełnił założonych przez nią wymogów. Samo zatem zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nawet gdy uzasadnione jest zamiarem połączenia z rodziną, nie może skutkować uznaniem, że został spełniony warunek z art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym po 1 lipca 2001 r. Wydanie decyzji administracyjnej o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną, o której mowa w art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, stało się możliwe od dnia 1 lipca 2001 r., to jest od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając ponownie, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2005 r. oddalił skargę J. S.. Sąd podkreślił, że jest związany wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2004 r. i uznał, że zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach jest niezasadny. Wydanie decyzji administracyjnej o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną, o której mowa w art. 24 a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, stało się bowiem możliwe od dnia 1 lipca 2001 r. Zdaniem Sądu, niezasadny był również zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), dalej także Konwencja lub Konwencja praw człowieka. Skargę kasacyjną skarżąca oparła na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zdaniem skarżącej, wydłużenie okresu pobytu z trzech do pięciu lat na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, niezbędnego do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się, a tym samym do uzyskania prawa do swobodnego poszukiwania i podejmowania pracy, stanowiło niedopuszczalną ingerencję władzy publicznej. Konsekwencją odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się był bowiem brak możliwości realizacji prawa do pracy bez konieczności uzyskania indywidualnego zezwolenia oraz wcześniejszego nabycia obywatelstwa polskiego. W ten sposób art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach został zastosowany wobec skarżącej z naruszeniem zasady proporcjonalności. Ochrona rynku pracy nie może odbywać się poprzez wprowadzenie regulacji skutkujących ograniczeniem prawa do pracy członków polsko-cudzoziemskich rodzin zamieszkujących w Polsce. W ten sposób doszło do ingerencji władzy publicznej w życie rodzinne i prywatne skarżącej, w sposób naruszający warunki zawarte w art. 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wskazał, że przesłanką do wydania przez właściwe w sprawie organy administracji publicznej decyzji negatywnej w przedmiocie udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się było niespełnienie wszystkich warunków formalnych przewidzianych w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach. Nie podjęcie pracy było następstwem zaniechania przez skarżącą wystąpienia do organów administracji o uzyskanie stosownego zezwolenia. Skarżąca od dnia 1 października 2003 r. posiada zezwolenia na osiedlenie się, a obecnie także obywatelstwo polskie. Na rozprawie, dla uzasadnienia zarzutów skargi, dodatkowo powołała się także na orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Gül v. Szwajcaria (wyrok 19.2.1996, skarga nr [...]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. 1. Z zasady suwerenności państwa wynika prawo do regulowania przez państwo zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców. W chwili rozstrzygania sprawy przez organy administracji publicznej sam fakt zawarcia związku małżeńskiego uprawniał jedynie do ubiegania się o uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach. (Obecnie art. 53 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175). Dopiero po upływie odpowiednio długiego okresu, który określa ustawa, cudzoziemiec może ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, podstawą ubiegania się o zezwolenia na osiedlenie się przez cudzoziemca, pozostającego w związku małżeńskim z obywatelem polskim, stanowi art. 64 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r o cudzoziemcach. Przepis ten wymaga dwuletniego nieprzerwanego pobytu na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W chwili natomiast rozstrzygania przez organ administracji publicznej wniosku skarżącej, na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, obowiązywał wymóg pobytu przez 5 lat na podstawie wiz lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony albo przez okres 3 lat. - w razie pobytu na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną. 2. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności gwarantuje w art. 8 każdemu prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego. Prawo do poszanowania życia rodzinnego nie ma wprawdzie charakteru absolutnego i dopuszcza ingerencję władzy państwowej, ale stosownie do art. 8 ust. 2 Konwencji, ingerencja władzy publicznej w korzystanie z prawa do życia rodzinnego jest usprawiedliwiona tylko przypadkami przewidzianymi przez ustawę i koniecznymi w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Podobny przepis zawiera Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), który w art. 17 stanowi, że: "1. Nikt nie może być narażony na samowolną lub bezprawną ingerencję w jego życie prywatne, rodzinne, dom czy korespondencję ani też na bezprawne zamachy na jego cześć i dobre imię. 2. Każdy ma prawo do ochrony prawnej przed tego rodzaju ingerencjami i zamachami." Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przyznaje każdemu "prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym" (art. 47). Konstytucja stanowi jednocześnie, że "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw" (art. 31 ust. 3). W stosunku do cudzoziemców korzystanie z wolności i praw zagwarantowanych w Konstytucji może zostać wyłączone na podstawie ustawy (art. 37 ust.2 Konstytucji). 2. Życie rodzinne skarżącej, wynikające z zawartego z obywatelem polskim związku małżeńskiego, podlegało w Polsce ochronie. Ochrona ta wyrażała się w przyznaniu skarżącej prawa do przebywania na terenie Polski. Na wstępie analizy zgłoszonego zarzutu naruszenia art. 8 Konwencji Praw Człowieka, należy przypomnieć, że nawet zawarcie związku małżeńskiego nie nakłada automatycznie na państwo prawnego obowiązku uszanowania wyboru przez cudzoziemca kraju zamieszkania. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu nie kwestionuje bowiem zasady, że państwa mają prawo regulować warunki udzielania zezwoleń na wjazd i pobyt cudzoziemców, jak i ich wydalenia i że Konwencja praw człowieka nie przyznaje cudzoziemcom ogólnego prawa wyboru państwa, w którym zamierzają z rodziną zamieszkać lub do którego pragną przyjechać. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie Trybunału i wielokrotnie, w różnych orzeczeniach, podtrzymywane (przykładowo wyrok z 20 czerwca 2002 r. w sprawie Al.-Nashif v. Bułgaria, § 114 uzasadnienia oraz cytowane tam orzecznictwo, w tym sprawa Gül v. Szwajcaria, wyrok z 19 lutego.1996, skarga nr 23218/94, na którą powołała się skarżąca na rozprawie, a również ostatnio sprawa Keles v. Niemcy, wniosek nr 32231/02, wyrok z 27 października 2005 r., § 54 uzasadnienia i cytowane tam orzecznictwo). W polskim orzecznictwie sądowym także przyjmuje się, że wydanie decyzji odmawiającej cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały nie jest równoznaczne z ingerencją władzy publicznej w życie rodzinne cudzoziemca i naruszeniem art. 8 Konwencji (wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1998 r., III RN 163/98, OSNAPiUS 1999, Nr 19 poz. 600). Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżąca powołała się na orzeczenie w sprawie Gül v. Szwajcaria. W sprawie tej jednak Europejski Trybunał Praw Człowieka również przyjął, że z art. 8 Konwencji nie wynika dla państwa ogólny obowiązek poszanowania wyboru przez cudzoziemca kraju zamieszkania (§ 38 uzasadnienia w sprawie Gül v. Szwajcaria). 3. Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy ingerencja w życie rodzinne skarżącej miała miejsce. Nie ulega wątpliwości, że wydalenie lub ekstradycja cudzoziemca z państwa, w którym żyją jego członkowie rodziny, może prowadzić do naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji. Prawo skarżącej do pobytu w Polsce nigdy nie było jednak kwestionowane. Skarżąca, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, legitymowała się zezwoleniem na pobyt czasowy. W chwili wyrokowania, w dniu 28 maja 2004 r., po raz pierwszy przez Sąd I instancji, skarżąca posiadała już zezwolenie na osiedlenie się. Obecnie skarżąca posiada także obywatelstwo polskie. Życie rodzinne zakłada możliwość utrzymywania osobistych kontaktów. Podtrzymywanie wzajemnych, naturalnych więzi rodzinnych, zarówno w czasie trwającego postępowania, jak i przed jego wszczęciem, nie było zatem nigdy zagrożone. 4. W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu poszanowanie państwa dla życia rodzinnego może być również związane z zasadami udzielania pomocy finansowej rodzinie. W sprawie Petrovic v. Austria rozważano znaczenie płatnych urlopów wychowawczych dla ochrony życia rodzinnego. Trybunał wówczas przyjął, że z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka nie wynika pozytywny obowiązek dla państwa przyznawania płatnych urlopów wychowawczych (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Petrovic v. Austria, 27 marca 1998 r., § 26 uzasadnienia.). Podobnie należy ocenić możliwość podejmowania pracy, która wprawdzie może mieć znaczenie dla sytuacji materialnej rodziny, ale Konwencja nie gwarantuje ani prawa do pracy, ani też do pomocy publicznej w formie wsparcia finansowego w celu utrzymania odpowiedniego standardu życia (także w formie świadczeń finansowych). Innym natomiast zagadnieniem jest przyznawanie w sposób dyskryminujący świadczeń finansowych rodzinie, które może prowadzić do odpowiedzialności państwa na podstawie art. 14 Konwencji w związku z art. 8 Konwencji Praw Człowieka. Niezależnie od wyżej wymienionej sprawy dotyczącej zasiłku wychowawczego (Petrovic v. Austria, 27 marca 1998 r., § 27-28 uzasadnienia), zakaz dyskryminacji w udzielaniu pomocy finansowej rodzinie był przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie Niedźwiecki v. Polska (wyrok z 25 października 2005 r. § 30 uzasadnienia). Artykuł 14 Konwencji gwarantuje bowiem korzystanie z praw i wolności wymienionych w konwencji bez dyskryminacji, wynikającej z takich powodów, jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie bądź z jakichkolwiek innych przyczyn. W świetle zatem orzecznictwa Trybunału, naruszenie prawa do życia rodzinnego, w odniesieniu do sytuacji finansowej rodziny, jest możliwe tylko w razie dyskryminującego przyznawania świadczeń. Sam natomiast brak przyznania świadczenia nie powoduje per se naruszenie prawa do życia rodzinnego, gdyż w tym zakresie nie istnieje, na podstawie art. 8 Konwencji, pozytywny obowiązek państwa. O ile zatem obowiązek ochrony życia rodzinnego zakazuje rozłączania członków rodziny z naruszeniem art. 8 ust. 2 Kowencji, o tyle brak jest pozytywnego obowiązku wspierania finansowego rodziny, bezpośrednio lub pośrednio, w tym także przez przyznawanie cudzoziemcom prawa do pracy. Powyższe rozważania mają z tego względu znaczenie, że skarżąca dla uzasadnienie naruszenia art. 8 Konwencji wskazywała, że zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony nie uprawniało jej do podjęcia pracy (bez konieczności uzyskania odrębnego zezwolenia). Zarzutu ten nie jest uzasadniony, gdyż Konwencja w art. 8 nie gwarantuje cudzoziemcom prawa do pracy ale prawo do poszanowania życia rodzinnego. Nie stanowi też naruszenia art. 14 w związku z art. 8 Konwencji wprowadzenie przez polskiego ustawodawcę reżimu zatrudniania cudzoziemców i różnicowanie uprawnień do podejmowania zatrudnienia w zależności od rodzaju udzielonego zezwolenia na pobyt. Odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania takiej zgody i który posiada prawo do pobytu w Polsce na podstawie innego tytułu (zezwolenie na pobyt czasowy), nie narusza art. 8 Konwencji tylko przez to, że zezwolenie na osiedlenie się uprawnia do podjęcia pracy, a podjęcie pracy przez cudzoziemca przebywającego na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest uzależnione od uzyskania indywidualnego zezwolenia. Wymóg uzyskania indywidualnego zezwolenia na pracę, w przypadku posiadania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nie jest przejawem dyskryminacji cudzoziemców, a potrzebą administracyjnej regulacji rynku pracy. Z podobnych względów Sąd uznał za nieuzasadniony argument o naruszeniu art. 8 Konwencji prawa człowieka w związku z przedłużeniem okresu niezbędnego do nabycia obywatelstwa polskiego. Nabycie obywatelstwa polskiego nie pozostaje w żadnym związku z ochroną życia rodzinnego, o którym mowa w Konwencji. 5. Udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, w chwili przyjazdu J. S. do Polski, było możliwe, gdy bezpośrednio przed złożeniem wniosku cudzoziemiec przebywał w Polsce co najmniej przez 3 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Na skutek zmiany stanu prawnego uległy zaostrzeniu warunki, jakie powinna spełnić wnioskodawczyni, by uzyskać zezwolenie na osiedlenie się. Wymagany przed 1 lipca 2001 r. okres, co najmniej trzyletniego przebywania na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, został wydłużony do pięcioletniego nieprzerwanego okresu przebywania na podstawie wiz lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Przepis art. 19 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach został bowiem zmieniony na podstawie art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw. Nowelizacja weszła w życie w dniu 1 lipca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając już w sprawie skarżącej, wyrokiem z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 1374/04, podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2003 r. w sprawie o sygn. akt K 39/01, iż ustawodawca ma prawo, aby dostosowując prawo do zmieniających się warunków ruchu transgranicznego, ograniczyć lub też zmienić zasady regulujące osiedlanie się w Polsce. Ustawodawca mógł przyjąć, że samo przekroczenie granic Polski nie stanowiło wystarczającej przesłanki, aby cudzoziemiec mógł się spodziewać objęcia go korzystniejszymi dlań przepisami ustawy, jeżeli pod jej rządami nie spełnił założonych przez nią wymogów. Skarżąca J. S. posiadała nieprzerwanie, kolejne, przedłużane zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ze względu na zawarty z obywatelem Polski związek małżeński. Instytucja łączenia rodzin wprowadzona została jednak do ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 42, poz. 475 ze zm.). Wydanie decyzji administracyjnej o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w celu połączenia z rodziną, o której mowa w art. 24a ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach, stało się możliwe dopiero od dnia 1 lipca 2001 r., to jest od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz o zmianie niektórych ustaw. Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalić skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI