II OSK 961/22

II OSK 961/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1081/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1081/21 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 26 lutego 2021 r. znak DOZ-OAiK.650.1042.2019.KS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od P. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1081/21, po rozpoznaniu skargi P. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwana skarżącą) na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej Minister, organ) z dnia 26 lutego 2021 r., znak: DOZ-OAiK.650.1042.2019.KS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej również konserwator zabytków) decyzją z dnia 20 maja 2019 r., znak: WRiD.5130.16.2019.KM wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] budynek dworca kolejowego oraz wiatę peronową, położone w miejscowości L. przy ul. [...]., gm. L., pow. K., na działkach nr ew. [...] i nr [...], obręb [...], w granicach określonych na załączniku graficznym nr 2.
Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB) z dnia 20 lutego 2019 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty peronowej, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 29 maja 2019 r., znak: DON.7200.84.2019.MAN, odmówił wznowienia tego postępowania. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 7 listopada 2019 r., znak: DON.7200.179.2019.MAN odmówił stwierdzenia nieważności decyzji DWINB z dnia 20 lutego 2019 r.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2019 r. skarżąca, powołując się na art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej K.p.a.), wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 20 maja 2019 r. w części dotyczącej wiaty peronowej. Skarżąca podniosła, że sprawa w tym zakresie została już załatwiona inną ostateczną decyzją - decyzją DWINB z dnia 20 lutego 2019 r., nr 225/2019 nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu oraz uporządkowanie terenu. Wydając tę decyzję organ wskazał, że nieużytkowana wiata peronowa nie nadaje się do remontu i odbudowy. W konsekwencji, wykonanie decyzji organu nadzoru budowlanego spowoduje niemożność zastosowania się do decyzji konserwatora zabytków.
Minister, powołaną na wstępie decyzją z dnia 26 lutego 2021 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 maja 2019 r. w części wpisującej do rejestru zabytków wiatę peronową.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ właściwy stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W tym przypadku tożsamość sprawy administracyjnej należy analizować pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Zdaniem Ministra decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 20 maja 2019 r. nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. Pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją konserwatora zabytków a decyzją organu nadzoru budowlanego nie ma tożsamości sprawy zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym. Minister wyjaśnił, że decyzja z dnia 20 lutego 2019 r. została wydana przez inny organ, na podstawie innego przepisu prawa, a tym samym w innej sprawie niż rozstrzygnięcie konserwatora zabytków. Ponadto badana decyzja konserwatora zabytków nie jest dotknięta innymi wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1-2 i 4-7 K.p.a.
W skardze na decyzję Ministra skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 2 i art. 80 oraz art. 156 § 1 pkt 3, 5 i 7 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 10 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd powołując się na treść art. 156 § 1 pkt 1-7 i art. 158 § 2 K.p.a. wskazał, że Minister, pomimo wydania rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego (odmowa stwierdzenia nieważności decyzji), oparł je na nieprawidłowej podstawie prawnej, tj. art. 61a § 1 K.p.a., który to przepis dotyczy aktów administracyjnych wydawanych w sytuacji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. decyzja zawiera powołanie podstawy prawnej. Fakt powołania się przez organ administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania organu, nie stanowi jednak, zdaniem Sądu, przesłanki do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organ administracji wydał zaskarżoną decyzją mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy.
Sąd w pełni podzielił ustalenia i argumentację Ministra, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonej decyzji w kontekście braku wady rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd ocenił je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjął za własne. Według Sądu słusznie Minister stwierdził, że nie zachodzi res iudicata w myśl powyższego przepisu, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. W przedmiotowej sprawie prawidłowo Minister stwierdził, że decyzja konserwatora zabytków z dnia 20 maja 2019 r. nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, nie zaistniała bowiem tożsamość sprawy w ujęciu zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym (decyzje zostały wydane przez różne organy, w innych postępowaniach, w oparciu o inne przepisy prawa).
Sąd dostrzegł jednak, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Ministra z dnia 26 lutego 2021 r. nie wynika, aby organ przeprowadził analizę decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z punktu widzenia pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ stwierdził jedynie: "Ponadto, badana decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie jest dotknięta innymi wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności". Ta jednozdaniowa ocena Ministra uniemożliwiła wypowiedzenia się co do jej prawidłowości pod kątem zgodności z przepisami prawa. I to właśnie stanowiło o wadzie procesowej zaskarżonej decyzji Ministra z dnia 26 lutego 2021 r., która skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu Minister nie uzasadnił stanowiska w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co ma o tyle znaczenie, że konserwator zabytków wydał decyzję o wpisie do rejestru zabytków wiaty peronowej, po tym, jak decyzją DWINB z dnia 20 lutego 2019 r. nakazano ją rozebrać. Podstawę materialnoprawną decyzji o wpisie z dnia 20 maja 2019 r. stanowi m.in. art. 9 ust 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). Organ konserwatorski dokonując wpisu uznał więc, że dzieło architektury i budownictwa (budynek dworca kolejowego oraz wiata peronowa) posiada wartość historyczną, artystyczną oraz naukową. Tak więc Minister w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji powinien był ocenić prawidłowość zastosowania ww. przepisów ustawy o ochronie zabytków w kontekście wpisu do rejestru zabytków wiaty peronowej, z uwzględnieniem istniejącego stanu zachowania. Krótkie stwierdzenie organu, że decyzja z dnia 20 maja 2019 r. w części dotyczącej wiaty peronowej nie jest dotknięta także innymi wadami nieważnościowymi nie wypełnia prawidłowej kontroli tej decyzji z art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4 do 7 K.p.a.
W konsekwencji, Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie Minister dokona szczegółowej oceny decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków także pod kątem zaistnienia pozostałych wad opisanych w art. 156 § 1 K.p.a. (pkt 1, 2, 4 do 7). Przy czym uczyni to z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy, w tym wypowie się również o wpływie decyzji DWINB z dnia 20 lutego 2019 r. w przedmiocie rozbiórki wiaty na postępowanie o jej wpisie do rejestru zabytków; a następnie uzasadni podjęte rozstrzygnięcie w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. oraz zastosuje prawidłową podstawę prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że naruszone zostały przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., zatem uchylił zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera jeden zarzut materialnoprawny oraz zarzuty procesowe.
Najpierw pełnomocnik organu zarzucił naruszenie art. 156 § 1 K.p.a. przez błędną wykładnię tego przepisu przez sąd i uznanie, że w przypadku rozpoznawania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji z przepisu tego wynika obowiązek uzasadnienia stanowiska organu co do wszystkich wskazanych w nim przesłanek nieważności.
Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 w powiązaniu z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę ustaleń dokonanych przez organ i uznanie, że organ oparł je na nieprawidłowej podstawie prawnej, tj. art. 61a § 1 K.p.a.
Pełnomocnik zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę ustaleń dokonanych przez organ i uznanie, że Minister nie przeprowadził analizy decyzji z dnia 20 maja 2019 r. z punktu widzenia wszystkich przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a., a także nie uzasadnił stanowiska w kontekście art. 156 § 1 K.p.a.
Ostatni zarzut dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę ustaleń dokonanych przez organ i uznanie, że Minister winien był ocenić prawidłowość zastosowania przepisów art. 9 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w kontekście wpisu do rejestru zabytków wiaty peronowej z uwzględnieniem istniejącego stanu zachowania, a także uznanie, że krótkie stwierdzenie organu w tym względzie nie wypełnia kontroli decyzji z art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4 do 7 K.p.a.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej uznając zarzuty w niej zawarte za bezzasadne, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie wymienione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Nie jest kwestią sporną między stronami, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że nie zachodzi res iudicata w myśl powyższego przepisu. Decyzja konserwatora zabytków nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją organu nadzoru budowlanego, nie zaistniała bowiem tożsamość sprawy w ujęciu zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym (decyzje zostały wydane przez różne organy, w innych postępowaniach, w oparciu o inne przepisy prawa). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił ustalenia i argumentację Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, która jest zbieżna ze stanowiskiem organu.
Spór między stronami koncentruje się wokół innego zagadnienia, czy przy rozpatrywaniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek zbadania w każdej sprawie wszystkich przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Stanowiska stron w tym zakresie są rozbieżne. Sąd pierwszej instancji twierdzi, że organ obowiązany jest przeprowadzić analizę kontrolowanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia wszystkich nieprawidłowości, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., a nie tylko tej, która była podstawą wszczęcia postępowania. Z kolei wnoszący skargę kasacyjną stoi na stanowisku, że z przepisu art. 156 § 1 K.p.a. nie wynika obowiązek badania przez organ wszystkich wskazanych w tym przepisie przesłanek nieważności decyzji.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu należy stwierdzić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że organ administracji nie jest związany zarzutami zawartymi we wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji i jeśli nawet uważa, że podniesione przez wnioskodawcę zarzuty są niezasadne, to musi zbadać z urzędu, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. (zob. wyroki NSA z dni: 27 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1715/97, LEX nr 48731; 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97 LEX nr 47887). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela to zapatrywanie i argumentację na poparcie tego stanowiska. Jest ono zresztą zgodne z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych. Oprócz przywołanych już orzeczeń przykładowo należy wskazać również wyroki NSA z dni: 29 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2851/20; 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2744/21, 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2333/20; 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 782/20, 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2026/17; 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 782/20; 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2133/15; 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2376/10; 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 562/08; 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 390/07 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Dopiero tak przeprowadzone postępowanie można uznać za zgodne z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP. Skutkiem przyjęcia odmiennego poglądu byłaby sytuacja, w której mimo przeprowadzenia postępowania nieważnościowego w odniesieniu do konkretnej decyzji, mogłoby pozostawać w obrocie prawnym rozstrzygnięcie obarczone innymi jeszcze wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 K.p.a.
Z tych więc powodów odmienne twierdzenia wnoszącego skargę kasacyjną nie zasługują na uwzględnienie.
Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że Minister zobowiązany był do zbadania decyzji z dnia 20 maja 2019 r. także z uwzględnieniem wszystkich przesłanek nieważnościowych, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., a nie tylko tej, którą skarżąca powołała we wniosku o stwierdzenie nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.).
Jednak wbrew stanowisku Sądu niepodobna uznać, że organ nie dokonał oceny decyzji z dnia 20 maja 2019 r. z punktu widzenia pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Istotnie, przedstawił i wyjaśnił w sposób wszechstronny swoje stanowisko odnośnie braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., a w końcowym fragmencie uzasadnienia decyzji stwierdził jedynie, że: "(...) badana decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie jest dotknięta innymi wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności". Jednakże taka wypowiedź organu nie świadczy jeszcze o tym, że w ramach rozpoznawanej sprawy organ takiej analizy nie dokonał nie doszukując się innych wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzenie nieważności tej decyzji, w tym także tej określonej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., do czego wypadnie jeszcze powrócić. Należy mieć na uwadze, że skarżąca po zapoznaniu się z treścią decyzji w skardze do sądu i w toku całego postępowania nie twierdziła, że rozstrzygnięcie dotknięte jest jeszcze innymi wadami kwalifikowanymi, poza wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie nieważności. Nie można zaakceptować wniosku Sądu pierwszej instancji, że jednozdaniowa ocena Ministra uniemożliwia sądowi wypowiedzenie się co do prawidłowości decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa, co tylko z tej przyczyny skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Nietrafnie twierdzi Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy organ nie ocenił wpływu decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia 20 lutego 2019 r. nakazującej rozbiórkę wiaty peronowej na postępowanie dotyczące wpisu do rejestru zabytków zakończone później wydaną decyzją z dnia 20 maja 2019 r. i w efekcie nie wypowiedział się co do prawidłowości zastosowania art. 9 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w kontekście wpisu do rejestru zabytków wiaty peronowej. Przede wszystkim należy stwierdzić, że wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę nie stanowiło prawnej przeszkody do uruchomienia postępowania przez organ konserwatorski i wydania decyzji o wpisie tego obiektu do rejestru zabytków. Dostrzec również należy, że jednocześnie toczyło się odrębne postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji DWINB z dnia 20 lutego 2019 r. nakazującej rozbiórkę wiaty peronowej. W postępowaniu tym decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 listopada 2019 r., znak: DON.7200.179.2019.MAN odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę wiaty peronowej. Wniesioną skargę na tę decyzję przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 69/20, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1281/21 oddalił skargę kasacyjną skarżącej od tego orzeczenia. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, że organ nadzoru budowlanego miał wszelkie podstawy do zastosowania art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki nieużytkowanej wiaty peronowej, zaś decyzja ta w dniu jej wydania nie jest obarczona żadną z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Dalej NSA stwierdził, że decyzja z dnia 20 lutego 2019 r. o nakazie rozbiórki w dniu jej wydania była wykonalna, albowiem wszczęcie postępowania w sprawie indywidualnego wpisu do rejestru zabytków nastąpiło po jej wydaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą poszanowania prawa, w rozpoznawanej sprawie winien był uwzględnić to stanowisko w trakcie kontroli instancyjnej. Dla porządku jedynie wskazać należy, że decyzja z dnia 20 lutego 2019 r. została już wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2021 r., nr 1049/2021 stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 20 lutego 2019 r. o nakazie rozbiórki wiaty peronowej jako bezprzedmiotowej w rozumieniu art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., o czym sąd został poinformowany przez organ nadzoru budowlanego.
Odnosząc się do dalszych procesowych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że bezzasadnie zarzuca pełnomocnik organu, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. (oba przepisy zresztą wzajemnie się wykluczają) w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 i dodatkowo art. 61a § 1 K.p.a.
Po pierwsze nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia w zakresie objętym zarzutami kasacyjnymi. Ustalenia faktyczne poczynione w trakcie postępowania stwarzały podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia, na co już zwrócono uwagę. Po drugie nie można zgodzić się z twierdzeniem, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że zaskarżona decyzja została oparła na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. art. 61a § 1 K.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ogranicza się do weryfikacji decyzji administracyjnej z punktu widzenia jej wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Postępowanie to winno zakończyć się decyzją: stwierdzającą nieważność, odmawiającą stwierdzenia nieważności albo stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa czy decyzją o umorzeniu postępowania. Wszystkie te rozstrzygnięcia mogą zapaść w toczącym się już postępowaniu nieważnościowym, a zatem po jego skutecznym wszczęciu. Natomiast przepis art. 61a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie w przypadku, gdy zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Wnoszący skargę kasacyjną dostatecznie nie uwzględnił, że to uchybienie nie stanowiło podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, wyraźnie na to wskazał Sąd pierwszej instancji w pisemnych motywach wyroku.
Przedstawione rozważania skłaniają do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej okazały się w części usprawiedliwione. Sąd pierwszej instancji w wyniku kontroli sądowej zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności powinien był oddalić skargę, tymczasem ją uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, stosownie do art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego, które sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia pełnomocnika procesowego, orzeczono stosownie do art. 203 pkt 2 P.p.s.a.