II OSK 96/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-13
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlaneogrodzeniemur oporowypozwolenie na budowęzgłoszenienadzór budowlanypostępowanie administracyjnekontrolawsansa

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję WINB o umorzeniu postępowania w sprawie budowy ogrodzenia, wskazując na potrzebę dalszych ustaleń faktycznych.

Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia na działce, które organy nadzoru budowlanego początkowo uznały za nie wymagające pozwolenia i umorzyły postępowanie. WSA w Krakowie uchylił te decyzje, wskazując na potrzebę dokładniejszego ustalenia, czy roboty stanowiły budowę muru oporowego, co wymagałoby pozwolenia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając, że WSA prawidłowo wskazał na konieczność dalszych ustaleń i nie przesądził ostatecznie o kwalifikacji robót, a jedynie wskazał kierunek postępowania dla organów.

Sprawa wywodzi się z postępowania administracyjnego dotyczącego budowy ogrodzenia na działce nr ew. [...] w M.. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie umarzały postępowanie, uznając, że budowa ogrodzenia nie wymagała pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił jednak decyzje organów obu instancji, wskazując na potrzebę dokładniejszego zbadania charakteru wykonanych robót budowlanych. Sąd I instancji podkreślił, że budowa muru oporowego wymaga pozwolenia na budowę, podczas gdy budowa ogrodzenia od strony dróg lub o wysokości powyżej 2,20 m wymaga jedynie zgłoszenia. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczności w uzasadnieniach organów oraz na potrzebę wyjaśnienia szeregu kwestii faktycznych, takich jak różnica poziomów gruntu, funkcja podmurówki, czy prawo do dysponowania nieruchomością. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku WSA, oddalił ją. NSA uznał, że WSA nie przesądził ostatecznej kwalifikacji robót, a jedynie wskazał na konieczność dalszych ustaleń i prawidłowo wytknął organom brak zastosowania się do wcześniejszych wskazań sądu. Sąd podkreślił również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były wadliwie skonstruowane, a zarzuty dotyczące prawa materialnego nie znalazły uzasadnienia, gdyż WSA prawidłowo zinterpretował przepisy Prawa budowlanego i wskazał na sprzeczności w decyzjach organów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd I instancji (WSA) wskazał, że budowa muru oporowego wymaga pozwolenia na budowę, podczas gdy budowa ogrodzenia od strony dróg lub o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia. Sąd nie przesądził ostatecznej kwalifikacji, ale wskazał na potrzebę dokładnych ustaleń faktycznych i prawnych przez organy.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że kwalifikacja obiektu budowlanego zależy od jego przeznaczenia. Wskazał na potrzebę zbadania, czy podmurówka pod ogrodzenie pełniła funkcję muru oporowego, czy też była jedynie elementem konstrukcyjnym ogrodzenia. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczności w decyzjach organów i potrzebę wyjaśnienia szeregu kwestii faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.b. art. 3 § pkt 1, 3 i 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 30 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c, 151, 200 p.p.s.a. Naruszenie przepisów prawa materialnego (Prawo budowlane) poprzez błędne przyjęcie, że roboty budowlane stanowiły budowę muru oporowego, podczas gdy brak było takich ustaleń w aktach sprawy. Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że remont ogrodzenia wymagał pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA (art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c, 151, 200 p.p.s.a.) - uznane za chybione przez NSA. Naruszenie przepisów prawa materialnego (Prawo budowlane) - uznane za nieuzasadnione przez NSA, gdyż WSA prawidłowo wskazał na potrzebę dalszych ustaleń i nie przesądził ostatecznej kwalifikacji robót.

Godne uwagi sformułowania

Naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. WSA w zaskarżonym wyroku nie przesądził ostatecznej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, wskazując jedynie co należy wziąć pod uwagę przy ich ponownej ocenie. WINB przyjmując bezprzedmiotowość postępowania jednocześnie zawarł w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że nadbudowa murka ogrodzenia nie zmieniła funkcji ogrodzenia jako murka oporowego między działkami, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z rozstrzygnięciem decyzji.

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących budowy ogrodzeń i murów oporowych, a także zakresu kontroli sądowej nad postępowaniem administracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może być mniej przydatna w sprawach o innym charakterze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być pozornie proste kwestie budowlane i jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie robót budowlanych. Pokazuje również rolę sądów administracyjnych w kontroli działań organów.

Ogrodzenie czy mur oporowy? Kiedy budowa płotu wymaga pozwolenia na budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 96/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Piotr Broda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 567/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-08-04
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1) lit. c), art. 151, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 1, 3 i 9 , art. 30 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 567/22 w sprawie ze skargi J.C/ na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 marca 2022 r. nr 77/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J.C. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 567/22, w wyniku rozpoznania skargi J.C. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia 2 marca 2022 r. nr 77/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchylił ją, oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dnia 8 września 2016 r. pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] dalej: PINB) przeprowadzili kontrolę robót budowlanych wykonywanych na działce nr ew. [...] w M.. Stwierdzono, że działka ew. [...] posiada ogrodzenie. Kolejną kontrolę przeprowadzono w dniu 27 stycznia 2017 r. w wyniku której ustalono, że wysokość przedmiotowego grodzenia wynosi 2,05 - 2,20 m.
Decyzją z dnia 1 marca 2017 r. nr 87/2017 PINB umorzył w całości postępowanie administracyjnego w sprawie wybudowania ogrodzenia działki nr [...] położonej w miejscowości M. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że budowa ogrodzenia nie wymagała pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. nr 257/2018 WINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. nr 449/2018 PINB ponownie umorzył w całości prowadzone postępowanie administracyjne ze wskazaniem, że czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 29 października 2018 r. potwierdziły, że brama i furtka ogrodzenia otwierają się tyko do wewnątrz działki nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.C.. W wyniku jego rozpatrzenia WINB decyzją z dnia 31 marca 2020 r. nr 201/2020 uchyli decyzję PINB i ponownie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując, że wykonane roboty budowlane nie stanowiły remontu, lecz budowę muru oporowego. Ponadto przedmiot dokonanego przez inwestora zgłoszenia został zrealizowany w sposób odmienny. Zdaniem WINB organ I instancji całkowicie pominął możliwość rozpatrzenia sprawy w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. Ponadto organ powiatowy nie wyjaśnił, czy działka nr ew. [...] jest tożsama z działką o nr ew. [...] wskazaną przez inwestora w zgłoszeniu.
Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez A.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 521/20 uchylił decyzję kasacyjną WINB.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 2 marca 2022 r. nr 77/2022 utrzymał w mocy decyzję PINB z 26 listopada 2018 r. nr 449/2018. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy. Podczas czynności kontrolnych 29 października 2018 r. zbadano, że brama i furtka otwierają się tylko do wewnątrz działki nr [...], zatem sposób otwierania bramy nie narusza przepisów prawa. Ponadto wykonane przez PINB w dniu 17 lutego 2020 r. pomiary części betonowej ogrodzenia nie wskazują, by ogrodzenie przechylało się w głąb działki nr [...] stanowiącej drogę dojazdową. Organ odwoławczy stwierdził także, że nadbudowa murka pod ogrodzenie nie zmieniła funkcji istniejącego ogrodzenia, jako murka oporowego między działkami. Ponadto z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że jest ona przedmiotem współwłasności 44 osób fizycznych oraz, że działka ta jest działką drogową, a wszelkie naruszenia stosunku własności mogą być egzekwowane w trybie roszczeń cywilnych.
Skargę na ww. decyzję wniósł J.C. wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie uchylenie także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 3 pkt 3, pkt 6, pkt 7a, pkt 8 p.b. poprzez zakwalifikowanie robót wykonanych przez inwestora jako "nadbudowy istniejącego ogrodzenia", a nie budowy murku oporowego; 2) art. 28 p.b. poprzez jego niezastosowanie; 3) art. 77 § 1, art. 78 § 1, 80 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez niedostateczną i mało wnikliwą ocenę zasadniczej i kluczowej dla sprawy kwestii czy nadbudowa murku pod ogrodzenie zmieniła funkcję istniejącego ogrodzenia.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę uznał za zasadną. Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił różnicę w pojęciu budowy, a remontu. Następnie podniósł, iż zgodnie z art. 30 ust.1 pkt 3 p.b. budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Ponieważ w art. 29 ust.1 p.b. nie została wymieniona budowa murów oporowych, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 28 p.b., wymagała ona uzyskania pozwolenia na budowę. Tak więc, gdyby wykonany obiekt budowlany stanowił ogrodzenie, nie podlegałby reglamentacji p.b. i postępowanie w sprawie jego wykonania byłoby bezprzedmiotowe. Z kolei, gdyby stanowił on mur oporowy, istniałby przedmiot postępowania administracyjnego i jego umorzenie byłoby wadliwe.
Dalej Sąd wojewódzki wskazał, że orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że obiekt budowlany należy kwalifikować ze względu na jego przeznaczenie. Istotę sporu stanowi dokonana przez organy ocena charakteru wykonanych robót budowlanych. Organ II instancji ocenił, że inwestor wykonał ogrodzenie, którego budowa nie wymagała pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zatem umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowe było w ocenie WINB właściwe. Tymczasem Sąd I instancji przypomniał, iż w niniejszej sprawie zapadł już wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 października 2020 r., w którym wskazano, że w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wystąpiły sprzeczności między ustaleniami organu odwoławczego, a zebranym materiałem dowodowym, jak również niejasności co do wytkniętych przez organ odwoławczy braków w ustaleniach faktycznych. W ww. wyroku Sąd nie zanegował oceny organu, co do zakwalifikowania wykonanych robót jako budowy muru oporowego. Wytknął jedynie, że ustalenie to zostało dokonane w oparciu o mało czytelne zdjęcia, w szczególności przedstawiające usytuowanie gruntu za podmurówką, z okresu sprzed wykonania przedmiotowych robót. Wskazywał przy tym na możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., jak również nie wykluczał możliwości ponownego wydania decyzji kasatoryjnej, ale z adekwatnym uzasadnieniem.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał umorzenie postępowania za przedwczesne wskazując jednocześnie, że organ winien ustalić ze wskazaniem dowodów na jakich się oparł: jak usytuowany był grunt między ogrodzeniem, a budynkami inwestora przed wykonaniem kwestionowanych robót, czy i ewentualnie jaka była różnica poziomów gruntu po dwóch stronach ogrodzenia, ocenić jaką rolę spełniała wówczas podmurówka ogrodzenia, kiedy przedmiotowe roboty zostały wykonane (zgłoszenie było w 2014 r. a pierwsze oględziny w 2016 r.), czy nastąpiło nadsypanie ziemi na część działki nr [...] przylegającą do spornego ogrodzenia oraz czy te roboty ziemne mogły być z istoty swej przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego, czy ma znaczenie w sprawie posadowienie spornego ogrodzenia na działce nr [...], nieposiadaniu przez inwestora prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, jak też, czy stronami postępowania powinni być pozostali współwłaściciele tej działki.
A.K. wniósł skargę kasacyjną do powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej: p.p.s.a naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uchyleniem decyzji organów obu instancji;
2) art. 151 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie oddalenia skargi J.C., pomimo że zarzuty w niej zawarte pozbawione były zasadności;
3) art. 200 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące nieprawidłowym orzeczeniem o zwrocie kosztów postępowania;
4) art. 3 pkt 1, 3 i 9 i art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na przyjęciu, że organ II instancji stwierdził, że wykonane roboty budowlane stanowiły budowę muru oporowego, podczas gdy w aktach sprawy brak jest decyzji zawierającej takie ustalenia/natomiast z decyzji WINB (uchylonej zaskarżonym wyrokiem) wynikają ustalenia zupełnie odmienne, stanowiące fundament utrzymania decyzji PINB o umorzeniu postępowania;
5) art. 3 pkt 1,3 i 9 i art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na zarzuceniu organom obu instancji poczynieniu oceny materiału dowodowego, pomimo że WSA w Krakowie w wyroku z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 521/20, nie zanegował oceny organu co do zakwalifikowania wykonanych robót jako budowy muru oporowego, podczas gdy ponowne kompletne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ w sytuacji uchylenia decyzji, uwzględnienie nowych okoliczności oraz ocena tego materiału w oparciu o normy prawne obowiązujące w chwili wydania decyzji, bądź - jak w przedmiotowej sprawie - w chwili wykonania remontu, są obowiązkiem i kompetencją organu administracji publicznej;
6) przyjęciu, że organ II instancji stwierdził, że wykonane roboty budowlane stanowiły budowę muru oporowego, podczas gdy w aktach sprawy brak jest decyzji zawierającej takie ustalenia, natomiast z decyzji WINB (uchylonej zaskarżonym wyrokiem) wynikają ustalenia zupełnie odmienne, stanowiące fundament utrzymania decyzji PINB o umorzeniu postępowania;
7) art. 3 pkt 1, 3 i 9 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na przyjęciu, że istniejące ogrodzenie od strony drogi [...] na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości M. na betonowej podmurówce stanowiło mur oporowy, podczas gdy ani przedmiotowe ogrodzenie, ani utrzymująca je podmurówka funkcji takiej nigdy nie pełniły, nie pełnią i nigdy nie miały pełnić;
8) art. 3 pkt 1,3 i 9 prawa budowlanego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na przyjęciu, że istniejące ogrodzenie od strony drogi [...] na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości M. stanowiło mur oporowy, wyłącznie w oparciu o gołosłowne twierdzenia uczestnika postępowania J.C., które to twierdzenia nie tylko pozbawione są prawdziwości, czemu wyraz dały organy obu instancji po dokonaniu ich weryfikacji i przeprowadzeniu postępowania dowodowego, skutkującego umorzeniem tego postępowania;
9) art. 3 pkt 1, 3 i 9 p.b. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na przyjęciu, że istniejące ogrodzenie stanowiło mur oporowy, wyłącznie ze względu na położenie ogrodzonego terenu w pochyłym terenie, co mogłoby prowadzić do automatycznego wnioskowania, że w terenie górzystym wszystkie ogrodzenia na podmurówce pełnią funkcję muru oporowego, a tym samym ich budowa lub remont wymaga uzyskania pozwolenia na budowę;
10) art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonania zgłoszenia) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a polegające na przyjęciu, że remont tego ogrodzenia polegający na uzupełnieniu podmurówki betonowej, wymagał uzyskania przez A.K. pozwolenia na budowę, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, nie wymagał uzyskiwana jakichkolwiek zgód, pozwoleń, czy nawet powiadamiania organów.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o zmianę całości zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi J.C. na decyzję WINB oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji jak i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie oświadczył jednocześnie, iż zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.C. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej i rozpoznaje sprawę w jej granicach, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 p.p.s.a.), której w niniejszym postępowaniu nie stwierdził.
Niezasadne są zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów postępowania. Nie można bowiem skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 135 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyroki NSA z dnia : 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1199/12, 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1979/13, 17 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 205/18). Art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem powyższy przepis nie tworzy podstawy do wystąpienia z wnioskami w skardze do żądania uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji. Przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 50/10). W sytuacji, gdy sąd nie korzysta z przepisu art. 135 p.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu pierwszej instancji, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia co do takiej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I OZ 677/12). Takie stanowisko powoduje, że omawiany zarzut należy uznać za chybiony.
Z kolei przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. także nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zawiera on wskazanie, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi ze względu na stwierdzone inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie art. 151 p.p.s.a. wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie jest uwzględniona. Unormowania te są zatem przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu kompetencje do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz "wynikowymi" - mówiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w analizowanym zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2674/16; 26 września 2018 r., sygn. akt II OSK 104/18; 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 970/15; 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12 oraz 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2054/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania. Dopiero naruszenie konkretnych przepisów postępowania może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy uwzględnienie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. - przez jego zastosowanie możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego.
Nie wiadomo na czym miało polegać naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 200 p.p.s.a., ponieważ uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera w tym względzie żadnej argumentacji. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Nie znajdują uzasadnienia także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, pomijając przy tym ich wadliwą konstrukcję (błędnie powołany art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. dotyczący naruszenia przepisów postępowania oraz brak wskazania zgodnie z art. 174 § 1 p.p.s.a. formy naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie). Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 pkt 1, 3 i 9 oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b. poprzez wadliwe przyjęcie, że kontrolowane roboty budowlane stanowiły budowę muru oporowego, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest decyzji zawierającej takie ustalenia. Należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie przesądził ostatecznej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, wskazując jedynie co należy wziąć pod uwagę przy ich ponownej ocenie. Nie dokonywał także oceny zebranego przez organy w sprawie materiału dowodowego. Nadto wytknął organowi, że ten nie zastosowanie się do wskazań zawartych we wcześniejszym wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 521/20 w zakresie dokonania kwalifikacji wykonanych przy ogrodzeniu robót budowlanych oraz ziemnych. Przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji wykładnia wskazanych w zarzutach kasacyjnych przepisów prawa budowlanego nie budzi w tym zakresie żadnych zastrzeżeń. Trafne było również spostrzeżenie sądu, że WINB przyjmując bezprzedmiotowość postępowania jednocześnie zawarł w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że nadbudowa murka ogrodzenia nie zmieniła funkcji ogrodzenia jako murka oporowego między działkami, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z rozstrzygnięciem decyzji. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że decyzje organów obu instancji o umorzeniu postępowania były przedwczesne.
W tej sytuacji pozbawione uzasadnionych podstaw są zarzuty kasacyjne przypisujące Sądowi pierwszej instancji wadliwe stanowisko w zakresie kwalifikacji spornych robót budowlanych. Z kolei jeżeli intencją skarżącego kasacyjnie było także zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji, w zakresie dotyczącym zgodności z treścią wcześniej wydanego w tej sprawie wyroku WSA w Krakowie i zawartej w nim oceny prawnej oraz wskazań, należało podnieść zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. ewentualnie art. 170 p.p.s.a., ale takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Nadto oddalił wniosek J.C. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, które mogą podlegać zwrotowi od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej, na podstawie komentowanego przepisu należy zaliczyć zwrot kosztów związanych z przygotowaniem odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika (zob. uchwale NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA 2013/3, poz. 38), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI