II OSK 959/22

II OSK 959/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Dobek-Rak
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 1012/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-01-05
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska - Karwecka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 1012/21 w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 30 lipca 2021 r. nr WOA.7722.187.2020.JC w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 5 stycznia 2022 r., II SA/Sz 1012/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Szczecinie oddalił skargę J.B. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (ZWINB) z 30 lipca 2021 r. nr WOA.7722.187.2020.JC w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wałczu (dalej: PINB) postanowieniem z 6 kwietnia 2021 r. nr 28/2021, nałożył na J.B. (inwestor) obowiązek przedłożenia następujących dokumentów dotyczących budowy rurociągu służącego rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działek oznaczonych nr [...], [...], [...] obręb ewid. nr [...], jednostka ewid. [...] - Obszar Wiejski, umiejscowionego na szkicu sytuacyjnym nr [...] stanowiącym załącznik tegoż postanowienia:
1) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. 2020, poz. 1333, uPb), tj. potwierdzającym uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, aktualnym na dzień opracowania projektu;
2) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
2.2. Organ powiatowy ustalił, że inwestor wybudował na terenie w/w działek rurociąg służący rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W ramach powyższej inwestycji wykonano na terenie nieruchomości kilka odcinków układu przewodów wodociągowych, z których każdy należy traktować jako oddzielny, mogący samodzielnie funkcjonować obiekt budowlany.
Mając na względzie treść art. 48 uPb, w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., organ powiatowy uznał za uzasadnione umożliwienie inwestorowi legalizację powyższego obiektu budowlanego, czego następstwem było nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia dokumentów ujętych w rozstrzygnięciu. Wobec stwierdzenia, że roboty budowlane zostały zakończone, nie orzekano w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
2.3. Wyrokując w sprawie II SA/Sz 1012/21 kolejno wskazano, że zażalenie na powyższe postanowienie złożył J.B., domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ocenie żalącego wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę.
2.4. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w wyniku rozpoznania zażalenia ZWINB, powołanym na wstępie postanowieniem, uchylił postanowienie PINB w całości i na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 uPb w zw. z art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020, poz. 471) orzekł o:
1) wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych polegających na budowie rurociągu służącego rozprowadzaniu wód podziemnych do celów rolniczych wybudowanego na terenie działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], położonych w obrębie ew. nr [...], jedn. ew. [...]-Obszar Wiejski, uwidocznionego na szkicu sytuacyjnym nr [...], stanowiącym załącznik do postanowienia i integralną jego część,
2) nakazaniu przedłożenia w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia dokumentów: a) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 uPb, b) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, c) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że przedmiotem postępowania legalizacyjnego są roboty budowlane polegające na ułożeniu pod ziemią rur z PCV o średnicy 100 mm, tworzących rurociąg o długości około 180 m, z odgałęzieniami rozmieszczonymi co 70 m, których zakończenia wyprowadzone są ponad teren i dostosowane do dalszego rozprowadzania wody.
2.5. W wyroku zrekapitulowano argumentację organu wojewódzkiego, który – po przytoczeniu przepisów uPb – wskazał, że brak jest podstaw do zaklasyfikowania przedmiotowych robót budowlanych jako wykonanie "sieci wodociągowej". Stosownie bowiem do art. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2015, poz. 139 ze zm.), warunkiem uznania urządzeń za sieć wodociągową jest ich pozostawanie w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Tymczasem inwestor nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
W ocenie organu II instancji, inwestycja ta nie wypełnia również znamion budowy zewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, której definicja znajduje się w § 3 pkt 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836 ze zm.). Dalej zaś, odnosząc się do definicji "instalacji" w rozumieniu Słownika Języka Polskiego PWN, organ wyjaśnił, że instalacja (niezależnie czy wodociągowa, czy też inna) stanowi urządzenie budowlane, służące do obsługi obiektu budowlanego. Wykonane roboty budowlane będące przedmiotem postępowania nie mieszczą się w zakresie definicji pojęcia "instalacja", w tym "instalacja wodociągowa". Przedmiotowy rurociąg bowiem nie jest związany z żadnym obiektem budowlanym (w celu zapewnienia możliwości jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem), lecz stanowi oddzielny i samodzielnie funkcjonujący zbiór połączonych ze sobą rur z dodatkowym osprzętem (tj. złączem).
Powyższe doprowadziło organ wojewódzki do wniosku, że przedmiotowych robót nie można zaklasyfikować do żadnej z kategorii wymienionych w art. 29 uPb, jako niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu II instancji przedmiotowy rurociąg stanowi "inną budowlę", o której mowa w VIII kategorii obiektów budowlanych, zgodnie z załącznikiem do uPb, i to niezależnie od tego, czy będzie on użytkowany jedynie okresowo, zapewne w czasie wegetacji uprawianych roślin. Nadto w ocenie organu, oczywistym jest również to, iż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z wybudowaniem budynku lub obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 uPb.
2.6. Jak wyjaśnił dalej ZWINB, kwalifikacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie do kategorii XXVI – zgodnie z załącznikiem do uPb (sieci, jak: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe), lecz do kategorii VIII – zgodnie z cyt. załącznikiem do tej ustawy (inne budowle), jest dla inwestora korzystna, bowiem współczynnik kategorii obiektu (k) stanowiący składową do wyliczenia opłaty legalizacyjnej dla przedmiotowej samowoli budowlanej wynosi dla kategorii VIII: 5,0, podczas gdy dla kategorii XXVI jest wyższy i wynosi: 8,0.
Wyjaśniono też dalej, że obiekty budowlane zaliczane do kategorii VIII – zgodnie z załącznikiem do uPb (inne budowle), nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. ZWINB dostrzegł przy tym, że bez względu na kwalifikację przedmiotowego obiektu budowlanego, nie wpływa ona w żaden sposób na tryb przyjętego postępowania legalizacyjnego. Mimo zatem pierwotnie błędnego zakwalifikowania przedmiotowego obiektu budowlanego jako "sieć", zamiast jako "inna budowla", przyjęty przez PINB tryb postępowania legalizacyjnego należało, w ocenie organu odwoławczego, uznać za prawidłowy.
3.1. Dalej w wyroku II SA/Sz 1012/21 przywołano, że J.B. wniósł do WSA w Szczecinie skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:
1) art. 28 ust. 1 uPb, poprzez uznanie przez organy obu instancji, że układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujących się na działce skarżącego, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów ustawy i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany (inna budowla – kategoria VIII obiektów budowlanych zgodnie z załącznikiem do uPb) w rozumieniu przepisów uPb, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę;
2) art. 48 ust. 1 pkt 1 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez uznanie przez organy obu instancji, że skarżący wybudował obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb, a zatem nie wymagają pozwolenia na budowę;
3) art. 48 ust. 2 i 3 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez uznanie przez organ II instancji, iż w niniejszej sprawie przepisy prawa obligują organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, kiedy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb, a nadto w obliczu realizacji prac związanych z wykonaniem rzeczonych przewodów nałożony przez organ II instancji obowiązek jawi się jako niewykonalny, a postanowienie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe;
4) art. 6, 7 i art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a polegający na niewyjaśnieniu w postanowieniu organu I instancji, jak i w zaskarżonym postanowieniu przyczyn i przesłanek, na podstawie których organ stwierdził, iż układ rur PCV ułożony pod ziemią i znajdujący się na działkach skarżącego, należy uznać jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb;
5) art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez błędną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji oraz organ II instancji, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w sprawie i wydania zaskarżonego postanowienia.
3.2. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonego jak i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie.
3.3. W odpowiedzi na skargę ZWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Szczecinie skargę oddalił.
4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ trafnie zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb wymagający uzyskania pozwolenia na budowę i nie mieszczący się pośród tych obiektów, które pozwolenia na budowę nie wymagają. Nie sposób bowiem było zakwalifikować wykonanych obiektów do żadnych w wymienionych w art. 29 uPb kategorii obiektów "tymczasowych". Nie sposób było także uznać, aby przedmiotowe rury ułożone w ziemi miały konstrukcję umożliwiającą przeniesienie takiego obiektu w inne miejsce, czy też, aby nie były trwale połączone z gruntem. Zdaniem WSA trafnie uznał organ, że chodzi tu o wykorzystanie obiektu w okresach, w których rozprowadzenie wody jest skarżącemu potrzebne do podlewania upraw, przy czym sam obiekt pozostaje na stałe w gruncie i może być wykorzystywany w kolejnych okresach czasu.
4.3. Sąd pierwszej instancji uznał, że w realiach kontrolowanej sprawy wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych nie stanowiło naruszenia przepisów art. 48 ust. 2 i 3 uPb i należy je rozumieć jako zakaz prowadzenia takich robót przez skarżącego tak długo, dopóki nie zostanie zakończone postępowanie.
5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając te orzeczenie w całości i zarzucając mu:
5.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; Ppsa) skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1, 2 i 3 uPb, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez uznanie, że układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujących się na działce skarżącego kasacyjnie, stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany (inna budowla - kategoria VIII obiektów budowlanych zgodnie z załącznikiem do uPb) w rozumieniu przepisów uPb, a co za tym idzie nie wymagają pozwolenia na budowę;
2) art. 48 ust. 1 pkt 1 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarżący kasacyjnie wybudował obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb, a co za tym idzie nie wymagają pozwolenia na budowę;
3) art. 48 ust. 2 i 3 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie przepisy prawa obligują organ nadzoru budowlanego do wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, kiedy wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb, a nadto w obliczu realizacji prac związanych z wykonaniem rzeczonych przewodów nałożony na skarżącego kasacyjnie obowiązek jawi się jako niewykonalny, a postanowienie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe;
5.3. Jednocześnie, z ostrożności procesowej, na wypadek gdyby Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia powyższych zarzutów, zaskarżonemu wyrokowi zarzuca na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie dalszych przepisów prawa materialnego:
4) art. 29 ust. 2 pkt 9 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy układ przewodów z rur PCV ułożony pod ziemią, znajdujący się na działce skarżącego kasacyjnie, może być ewentualnie uznany jedynie za urządzenie melioracji wodnych, a zgodnie z ww. przepisem wykonywanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu i przebudowie urządzeń melioracji wodnych nie wymaga pozwolenia na budowę;
5) art. 48 ust. 1, 2 i 3 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy "w obowiązującym do 18 września 2020 r. stanie prawnym w uznaniu", że wykonane przewody wodociągowe stanowią urządzenia melioracji wodnych, winien znaleźć zastosowanie co najwyżej przepis art. 49b uPb.
5.4. W skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 106 § 5 Ppsa w zw. z art. 227 "k.p.c." (przyjdzie uznać, że chodzi o Kodeks postępowania cywilnego – K.p.c., uwaga Sądu), poprzez szereg uchybień z zakresu postępowania dowodowego, które doprowadziły do wadliwego uznania, że organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz należycie rozpatrzyły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, dochodząc na jego podstawie do prawidłowych wniosków.
5.5. Skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, wnosi o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
5.6. Skarżący kasacyjnie – powtarzając w dużej mierze dotychczas prezentowaną argumentację – podkreśla, że wykonane przewody wodociągowe służą jedynie do czasowego rozprowadzenia wody i nie mogą być uznane za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów uPb, a co za tym idzie nie wymagają one pozwolenia na budowę. Skarżący jako nową okoliczność w sprawie wywodzi, że układ rur z PCV mógłby co najwyżej zostać uznany za urządzenie melioracji wodnych, w rozumieniu przepisów ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
5.7. Na rozprawę wyznaczoną w tej sprawie nikt się nie stawił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów.
W ocenie Sądu skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów kasacyjnych.
6.2. W pierwszej kolejności należało odmówić zasadności podniesionemu w skardze kasacyjnej zarzutowi naruszenia art. 106 § 5 Ppsa w zw. z art. 227 K.p.c. Podkreślenia wymaga, że prowadzenie i zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym jest ściśle określony istotą sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli. Sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada, czy w toku postępowania administracyjnego zostały ustalone wszystkie okoliczności, a następnie czy i jak zostały ocenione przez organ. Z tego też względu postępowanie dowodowe ma jedynie charakter uzupełniający, co wynika z treści art. 106 § 3 Ppsa. Powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 106 § 5 Ppsa nakazuje stosowanie do tak rozumianego postępowania dowodowego odpowiednio przepisów K.p.c. Przepis ten w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie mógł zostać naruszony przez sąd pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji nie prowadził bowiem postępowania dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 Ppsa, nie czynił tego z urzędu, nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z dokumentu skarżący, tym samym nie mógł dopuścić się naruszenia odpowiednich przepisów K.p.a., do których odwołuje się art. 106 § 5 Ppsa.
6.3. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żaden z zarzutów wymienionych w pkt I. 1-3 skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia prawa materialnego, zmierzających do podważenia prawidłowości dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez sąd pierwszej instancji prawnobudowlanej kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów uPb jako wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę i nie mieszczącego się pośród tych obiektów, które nie wymagały pozwolenia na budowę, nie okazał się skuteczny.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia ZWINB stanowił art. 48 ust. 2 i 3 uPb. Nie jest przedmiotem sporu, że inwestor na wykonane roboty nie uzyskał pozwolenia na budowę, a ni nie poprzedził ich żadnym zgłoszeniem zamiaru ich wykonania.
6.4. Obowiązkiem właściwego organu nadzoru budowlanego jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia na budowę, przy czym orzeczenie nakazu rozbiórki dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy nie nastąpi legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji.
Sąd Naczelny podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego oraz sądu pierwszej instancji, że przedmiotowe roboty budowlane polegające na ułożeniu pod ziemią rur z PCV o średnicy 100 mm, tworzące rurociąg o długości około 180 m, z odgałęzieniami rozmieszczonymi co 70 m, których zakończenia wyprowadzone są ponad teren i dostosowane do dalszego rozprowadzania wody są obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów ustawy wymagające uzyskania pozwolenia na budowę i nie mieszczące się pośród tych obiektów, które nie pozwolenia na budowę. Co istotne bowiem, sam obiekt pozostaje na stałe w gruncie, przedmiotowe rury ułożone w ziemi nie mają konstrukcji umożliwiającej jego przeniesienie w inne miejsce, a co za tym idzie nie sposób zakwalifikować wykonanych obiektów do żadnych z wymienionych w w/w art. 29 uPb kategorii obiektów "tymczasowych" w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 5 tej ustawy. W konsekwencji sugestia skarżącego, że realizacja tego obiektu nie wymagała pozwolenia na budowę, albowiem wskazuje na czasowość jego wykorzystywania ("czasowe rozprowadzenie wody") nie znajduje uzasadnienia.
6.5. Zgodnie z art. 28 ust. 1 uPb roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 przywołanej ustawy. Przepisy te z kolei zawierają katalog obiektów i robót budowlanych, których budowa zwolniona jest z uzyskania pozwolenia na budowę, a dla legalnej ich realizacji wymagane jest jedynie zgłoszenie organom administracji architektoniczno-budowlanej.
Jak już wyżej powiedziano, analiza tych przepisów, jak trafnie wywiódł organ, prowadzi do przekonania, że obiekt – przedmiotowy rurociąg – wymaga dla swej legalności uzyskania zgody budowlanej. Należy podkreślić, że nie jest kontestowana w sprawie okoliczność, że skarżący nie legitymował się decyzją o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszeniem w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego. Wobec powyższego, uprawnione jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia właściwemu organowi przez rozpoczęciem realizacji inwestycji, polegającej na wykonaniu kilka odcinków układu przewodów wodociągowych, z których każdy należy traktować jako oddzielny, mogący samodzielnie funkcjonować obiekt budowlany.
Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej szczegółowo określają przywołane wyżej przepisy art. 48 ust. 2 uPb, zaś legalizacja samowoli budowlanej może nastąpić wyłącznie wówczas, jeżeli inwestycja spełnia warunki określone w tym przepisie. Legalizacja ta możliwa jest w razie zgodności samowolnie wykonanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi, po przedłożeniu przez inwestora w zakreślonym terminie, określonej w powyższych przepisach dokumentacji. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika zatem, że zasadnie i prawidłowo ZWINB skorzystał z uprawnień wynikających z art. 48 ust. 2 uPb, który skorygował treść rozstrzygnięcia PINB, precyzując dokumenty, które adresat powinien przedłożyć.
6.6. W konsekwencji należy powiedzieć, że organy obu instancji właściwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1, 2 i 3 uPb.
6.7. Sąd nie mógł uwzględnić wreszcie argumentacji wywiedzionej do zarzutów sformułowanych w punkcie 4. i 5. skargi kasacyjnej, a mianowicie że układ przewodów z rur PCV z punktem do ujmowania wody ułożonym pod ziemią, znajdujący się na działkach skarżącego kasacyjnie, mógłby być ewentualnie uznany za urządzenie melioracji wodnych. Skarżący kasacyjnie w tym względzie w uzasadnieniu środka odwoławczego wywodzi, że zastosowanie miałyby przepisy ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i naprowadza dalej na treść art. 195 "rzeczonej ustawy". Sąd Naczelny wyjaśnia przeto, że ustawa Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. nie obowiązywała już w dacie wykonania spornych robót (sierpień-grudzień 2019 r., por. uzasadnienie zaskarżonego postanowienia – uwaga Sądu), nadto przywoływany art. 195 "rzeczonej ustawy" określał: "Postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 192-194, prowadzi się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia". W aspekcie budownictwa melioracji wodnych w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego, jak i wykonania spornych robót obowiązywała bowiem ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2018, poz. 2268 ze zm.). Związanie podstawami kasacyjnymi i brak wyłuszczenia we wniesionym środku odwoławczym przyczyn, dla których podnoszony jest przez skarżącego kasacyjnie zarzut niezastosowania art. 29 ust. 2 pkt 9 uPb w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. (z którego wynikało, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na "wykonywaniu i przebudowie urządzeń melioracji wodnych"), a w konsekwencji wywodzenie, że roboty budowlane, które przeprowadził samowolnie inwestor polegać miały na zrealizowaniu urządzenia melioracji wodnej, przy jednoczesnym podkreślaniu przy tym przez skarżącego kasacyjnie, że wykonane przez niego "przewody wodociągowe" służą jedynie do "czasowego rozprowadzania wody", jak również brak udziału strony skarżącej kasacyjnie w rozprawie przed Sądem, uniemożliwia w istocie odniesienie się do tak skonstruowanych podstaw kasacyjnych.
7. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nie mającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.