II OSK 951/23

II OSK 951/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 582/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-01-17
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
par. 15
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 582/22 w sprawie ze skargi T.G. na zawiadomienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia 18 listopada 2015 r. w przedmiocie włączenia zabytków nieruchomych do wojewódzkiej ewidencji zabytków oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wr 582/22 oddalił skargę T.G. (dalej skarżący) na zawiadomienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu (dalej DWKZ) z 18 listopada 2015 r. w przedmiocie ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej WEZ) obszaru historycznego układu urbanistycznego osiedla Z. we W., w zakresie, w jakim dotyczy ona niezabudowanej części działki nr [...] przy ul. [...] we W.
2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej Ppsa), poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi skarżącego, w szczególności wykroczenie przez Sąd I instancji poza zakres kontroli działalności administracji publicznej, co przejawiło się przyjęciem do ustalenia stanu faktycznego domniemania dokonanego przez Sąd, iż w tym samym zakresie merytorycznym, ale w innej dacie, organ dokonał innej czynności, niż czynność z 24 listopada 2014 r., podczas gdy takie domniemanie nie ma żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy,
b) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 Ppsa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd, iż podpisanie wewnętrznego Zarządzenia PW nr 12549/14 spowodowało uszczuplenie praw majątkowych skarżącego, gdy zarządzenie to nie jest aktem prawa miejscowego,
b) art. 6 Kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 14 § 1 i art. 67 § 1 oraz art. 72 § 1 Kpa i oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.),
c) art. 3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm., dalej uozoz) w zw. z art. § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661, dalej rozporządzenie) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
W oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
4.2. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa.
4.3. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 22 ust. 2 uozoz wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. W dalszej kolejności o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków (§ 15 ust. 5 rozporządzenia). Skutkiem włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków kart ewidencyjnych obiektów zabytkowych z terenu województwa jest zatem powstający po stronie wojewódzkiego konserwatora zabytków obowiązek zawiadomienia o tym właściwej gminy w celu ujęcia tychże zabytków w gminnej ewidencji zabytków. W rozpoznawanej sprawie DWKZ pismem z 18 listopada 2015 r. zawiadomił Prezydenta Miasta Wrocławia, że włączył do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjne zabytków. Jednakże samo włączenie nieruchomości do WEZ nastąpiło na podstawie odrębnej czynności materialnotechnicznej DWKZ dokonanej na podstawie § 14 rozporządzenia, na którą skarga skarżącego została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 8 grudnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 136/22.
4.4. W obrocie prawnym istnieje zatem ww. prawomocny wyrok potwierdzający legalność ujęcia nieruchomości skarżącego w WEZ. Zgodnie zaś z art. 170 Ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Swoistość mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe (w tym orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym), które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Tymczasem skarga kasacyjna i jej zarzuty dotyczą właśnie samego ujęcia nieruchomości w WEZ, a nie samego zawiadomienia dokonanego w trybie § 15 rozporządzenia.
4.5. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że tak jak włączenie zabytku do ewidencji zabytków tak też zawiadomienie organu prowadzącego gminną ewidencję zabytków nie jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania uregulowanego w Kpa. Dlatego też Sąd I instancji nie stosował tych przepisów, kontrolując legalność zaskarżonej czynności. Nie znajdują więc w tym zakresie zastosowania przepisy art. 6 Kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 14 § 1 i art. 67 § 1 oraz art. 72 § Kpa. Ponadto w związku z tym, że kwestionowane zawiadomienie nie jest aktem normatywnym, to w konsekwencji nie podlegało publikacji w dzienniku urzędowym. Stąd zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych jest nieusprawiedliwiony. Nie odniesienie się natomiast przez Sąd Wojewódzki do naruszenia art. 14 § 1 Kpa nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy traktowane jako naruszenie art. 134 § 1 Kpa.
4.6. Bezpodstawnie również zarzuca się w skardze kasacyjnej naruszenie art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. To, że Sąd nie zastosował - jak chce tego skarżący - środka wymienionego w art. 146 Ppsa nie oznacza, że nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 Ppsa. Można byłoby uznać w ostateczności te przepisy za naruszone, gdyby sąd administracyjny odrzucił skargę, mimo tego, że była ona dopuszczalna. Zaś sam fakt rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania wyroku przez Sąd Wojewódzki świadczy o tym, że nie doszło do naruszenia powołanego przepisu. Zwieńczeniem dokonanego aktu wymiaru sprawiedliwości było wydanie zaskarżonego wyroku. Wydanie orzeczenia niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie.
4.7. Odnosząc się do zarzutu art. 3 uozoz w zw. z art. § 18 rozporządzenia wyjaśnić należy, że przepisy te w ogóle nie mają zastosowania do czynności zawiadomienia dokonanego przez DWKZ na podstawie § 15 rozporządzenia. W sytuacji, gdy wojewódzki konserwator zabytków włączy kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, to bezwzględnym obowiązkiem jest zawiadomienie o tym właściwej gminy, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w związku z włączeniem karty ewidencyjnej do WEZ. Przy czym jeszcze raz należy podkreślić, że w ramach niniejszej sprawy nie podlegała badaniu legalność czynności włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
4.8. W związku z powyższym zawiadomienie dokonane przez DWKZ 18 listopada 2015 r. nie może być traktowane jako naruszenie art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. Zaskarżona czynność stanowi bowiem konsekwencje ujęcia nieruchomości w wojewódzkiej ewidencji zabytków i wszelkie implikacje dotyczące ingerencji w prawa majątkowe skarżącego dotyczą tej czynności.
4.9. Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Ocenił bowiem legalność zaskarżonej czynności i wypowiedział się w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy zarzutów i argumentów oraz wskazał podstawę prawną wyroku, a z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika dlaczego skargę oddalono. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada więc wymogom art. 141 § 4 Ppsa.
4.10. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne.
4.11. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.