II OSK 932/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, potwierdzając bezczynność organu w udostępnieniu akt sprawy cudzoziemcowi, mimo że akta znajdowały się w sądzie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w udostępnieniu akt sprawy cudzoziemcowi. Cudzoziemiec wnioskował o udostępnienie akt po uzyskaniu zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda argumentował, że nie mógł udostępnić akt, ponieważ znajdowały się one w WSA. NSA uznał jednak, że Wojewoda pozostawał w bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych działań w celu uzyskania akt ani nie poinformował strony o sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność Wojewody w udostępnieniu akt sprawy cudzoziemcowi (obywatelowi Gwinei). Cudzoziemiec złożył wniosek o udostępnienie akt po tym, jak Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił decyzję Wojewody i udzielił mu zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewoda argumentował, że nie mógł udostępnić akt, ponieważ znajdowały się one w WSA w związku ze złożoną skargą na bezczynność Szefa Urzędu. WSA uznał jednak, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął żadnych czynności w celu udostępnienia akt ani nie poinformował strony o przyczynach opóźnienia. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że obowiązek udostępnienia akt wynika z art. 73 § 1 k.p.a. i nawet jeśli akta znajdowały się w sądzie, Wojewoda powinien był podjąć działania w celu ich uzyskania lub poinformować stronę o sytuacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda pozostawał w bezczynności w okresie od złożenia wniosku do momentu wydania karty pobytu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie podejmuje działań w celu uzyskania akt lub nie informuje strony o sytuacji, nawet jeśli akta znajdują się w innej instytucji (np. w sądzie).
Uzasadnienie
Obowiązek udostępnienia akt wynika z k.p.a. Nawet jeśli akta są w sądzie, organ powinien podjąć kroki w celu ich uzyskania lub poinformować stronę o braku możliwości ich udostępnienia i przewidywanym terminie. Brak takich działań świadczy o bezczynności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 73 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, również po zakończeniu postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza bezczynność organu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 74 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
k.p.a. art. 35 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ winien działać bez zbędnej zwłoki w możliwie jak najkrótszym terminie. W przypadku braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, organ powinien poinformować stronę o przyczynach i nowym terminie.
k.p.a. art. 36 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna zasada szybkości postępowania.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej pod względem legalności.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 9
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola innych czynności prawnych organów administracji.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odrzucenie skargi w przypadku niewyczerpania środków zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 52 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odrzucenie skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa faktyczna orzeczenia.
Konstytucja RP art. 6
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów na podstawie i w granicach prawa.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu w udostępnieniu akt sprawy, mimo że akta znajdowały się w sądzie. Obowiązek organu do podjęcia działań w celu uzyskania akt lub poinformowania strony o sytuacji. Dopuszczalność skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia akt.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody, że nie mógł udostępnić akt, ponieważ znajdowały się one w WSA. Argument Wojewody, że nie prowadził postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt w momencie złożenia wniosku. Argument Wojewody, że w sprawie nie mają zastosowania terminy z art. 35 k.p.a. Argument Wojewody o braku wyczerpania środków zaskarżenia przez skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stwierdził, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w nierozpatrzeniu wniosku o udostępnienie akt sprawy. Obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 tejże ustawy strona ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Prawdą jest, iż w momencie złożenia wniosku akta znajdowały się w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] Pomimo powyższego Wojewoda nie nadał wnioskowi dalszego biegu, ani nie poinformował skarżącego, iż akt tych nie posiada, ani kiedy będzie w ich posiadaniu. Zatem ocena Sądu I instancji co do pozostawania przez organ w bezczynności jest prawidłowa. Nie oznacza to jednak, że organu tego nie wiążą jakiekolwiek terminy i może on działać w sposób zupełnie dowolny. Zastosowanie tu znajduje ogólna zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p,a.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Małgorzata Miron
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku organów administracji w zakresie udostępniania akt sprawy, nawet jeśli akta znajdują się poza ich dyspozycją, oraz dopuszczalności skargi na bezczynność w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy akta znajdują się w sądzie, ale może być stosowane analogicznie w innych przypadkach braku możliwości udostępnienia akt przez organ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne działanie organów administracji i jak sądowa kontrola bezczynności może wpływać na prawa obywateli, nawet w pozornie proceduralnych kwestiach.
“Czy brak akt w urzędzie zwalnia go z obowiązku ich udostępnienia? NSA odpowiada: nie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 932/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Rząsa Leszek Kiermaszek /przewodniczący/ Małgorzata Miron /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658 Hasła tematyczne Cudzoziemcy Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 3 par. 2 pkt 8, art. 51 par. 1 i 2, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 149 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 35, art. 37 par. 1, art. 74 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1546/21 w sprawie ze skargi I.G. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1546/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I.G. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy: 1) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Mazowieckiego do udostępnienia akt sprawy; 2) stwierdził, że Wojewoda Mazowiecki dopuścił się bezczynności w udostępnieniu akt sprawy; 3) stwierdził, że bezczynność, o której mowa powyżej, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5) zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 3 września 2020 r. I.G. (obywatel Gwinei) wystąpił do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 3 marca 2021 r. nr WSC-II-F.6151.46270.2020 odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z 6 lipca 2021 r. nr DL.WIIPO.410.1955.2021AT/II uchylił w całości ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego i udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2022 r. Wnioskiem z dnia 22 lipca 2021 r. (data wpływu do Wojewody Mazowieckiego 26 lipca 2021 r.) skarżący wniósł o udostępnienie akt sprawy. W dniu 13 lipca 2021 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynęła powyższa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wraz z informacją, że akta administracyjne zostaną przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku ze złożoną skargą na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrywania odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego. Skarżący wystosował ponaglenie, które wpłynęło do organu drugiej instancji w dniu 6 września 2021 r. W dniu 9 września 2021 r. do Wojewody Mazowieckiego wpłynęła skarga skarżącego z dnia 7 września 2021 r., skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na bezczynność organu w sprawie wydania dokumentu tożsamości cudzoziemca w postaci karty pobytu, na podstawie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 6 lipca 2021 r. nr DL.WIIPO.410.1955.2021AT/II oraz nieudostępnienia akt sprawy. W ww. skardze cudzoziemiec zarzucił naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego (wyrobienia karty pobytu oraz udostępnienia akt postępowania) w terminie 7 dni od daty doręczenia akt organowi; 2. o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 4. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, 5. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty sądowej oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm prawem przewidzianych. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Organ akcentował, że pełnomocnik skarżącego wystosował wniosek o udostępnienie akt sprawy w dniu 22 lipca 2021 r.(data wpływu do organu 26 lipca 2021 r.). Dalej organ podniósł, iż pełnomocnik strony skarżącej składa liczne skargi na bezczynność obu organów, zatem ma pełną świadomość, że złożenie skargi na bezczynność organu II instancji jest związane z koniecznością przesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wraz z odpowiedzią na złożoną skargę akt administracyjnych dotyczących postępowań obu instancji, a co się z tym wiąże, również braku możliwości zadośćuczynienia jego prośbie o udostępnienie akt sprawy przez Wojewodę Mazowieckiego. W przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd, organ wniósł o niezasądzanie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że pełnomocnik skarżącego wniósł do tut. Sądu ponad tysiąc skarg w przedmiocie bezczynności i przewlekłości Wojewody Mazowieckiego. Składane skargi są tożsamej treści, różnią się jedynie danymi osobowymi skarżących. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego wielość analogicznych spraw prowadzonych przez tego samego pełnomocnika i nakład jego pracy dają podstawy do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając przywołanym na wstępie wyrokiem uznał skargę za zasadną. Na wstępie Sąd zaznaczył, iż skarżący wniósł skargę po wyczerpaniu wszystkich środków zaskarżenia. Następnie Sąd stwierdzając kognicję sądu administracyjnego do rozpoznania przedmiotowej skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 73 § 1 k.p.a. prawo wglądu do akt przysługuje stronie postępowania również po zakończeniu postępowania. Natomiast odmowa umożliwienia stronie przeglądana akt sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). Odnosząc się do kwestii terminowości Sąd wskazał, iż organ przez ponad dwa miesiące od daty wpływu wniosku nie poinformował skarżącego o przyczynach nie udostępnienia akt sprawy ani o możliwym terminie ich udostępnienia tym samym nie zastosował się ani do treść art. 35 § 1-2 k.p.a. ani art. 36 k.p.a. Sytuacja ta nie uległa także zmianie w dacie rozpoznawania skargi. Sąd przyjął zatem, że stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organ winien był działać bez zbędnej zwłoki w możliwie jak najkrótszym terminie, a w omawianej sprawie doszło do bezczynności organu. Oceniając postępowanie Wojewody w świetle powyższych kryteriów Sąd uwzględnił skargę. Sąd wskazał, iż Wojewoda Mazowiecki, jako organ prowadzący postępowanie był również organem uprawnionym do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy. Tymczasem Wojewoda po wpływie wniosku nie podjął żadnej czynności, ani nie poinformował skarżącego o przyczynach nieudostępnienia akt sprawy, ani o możliwym terminie ich udostępnienia. Ponadto do dnia wniesienia skargi kwestia udostępnienia akt sprawy nadal nie została rozpatrzona. Dopiero w późniejszym terminie pełnomocnik skarżącego zrezygnował z przeglądania akt administracyjnych w związku z wydaniem karty pobytu, dlatego zasadnym było umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku (punkt I sentencji wyroku). Z powyższych względów należało wskazać, że doszło do bezczynności organu, co stwierdzono w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Oceniając, czy stwierdzona bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa, Sąd wskazał, iż bezczynność organu wynikała nie tylko z postawy (zaniechań) organu, ale z także z powodu działania samego pełnomocnika skarżącego, związku z czym nie zaistniały przesłanki do przypisania bezczynności cechy rażącego naruszenia prawa (pkt III sentencji wyroku). Zdaniem Sądu skarżący, która korzystał z dopuszczonym prawem środków ochrony swoich interesów, powinna był liczyć się z ograniczonym dostępem do akt. Te względy przemawiały również za tym, że nie było podstaw do przyznania od organu, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., sumy pieniężnej oraz wymierzenia organowi grzywny (pkt IV sentencji wyroku). Skarżący nie wykazał również, skutecznie, że z faktu oczekiwania na dostęp do akt doznał jakiejkolwiek krzywdy. Końcowo Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. Na koszty te składają się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U. z 2018 poz. 256 oraz równowartość poniesionej przez skarżącego opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł (pkt V wyroku). Sąd nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 206 p.p.s.a, gdyż w ocenie Sądu nie wystąpił uzasadniony przypadek pozwalający na ograniczenie kwoty zwrotu kosztów postępowania należnych skarżącemu Wojewoda Mazowiecki wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. 1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 73 k.p.a. poprzez uznanie, że to Wojewoda Mazowiecki, jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy był również uprawniony do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że pozostawał on w bezczynności nie udostępniając akt sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a., podczas gdy organ w czasie złożenia wniosku o udostępnienie akt sprawy nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt sprawy, a w sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a.; 2. art. 149 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że organ pozostawał w bezczynności nie wydając postanowienia o odmowie dostępu do akt sprawy w trybie art. 74 § 2 k.p.a., podczas, gdy w przedmiotowej prawie nie zachodziła żadna z przesłanek wskazanych w art. 74 § 1 k.p.a. uzasadniająca wydanie takiej odmowy. 3. art. 149 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 7 Konstytucji RP, poprzez błędne ustalenie i wewnętrzną sprzeczność w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w którym z jednej strony Sąd I Instancji wskazuje, że: "Skarżący, który korzysta z dopuszczonych prawem środków ochrony swoich interesów, powinien liczyć się z ograniczonym dostępem do akt", tym samym Wojewoda nie miał obiektywnych możliwości działania, ponieważ nie był w posiadaniu akt sprawy, a z drugiej strony stwierdza, iż organ pozostawał bezczynny, co w konsekwencji stanowiło naruszenie zasadny imposibilium nulla obligatio est, która stanowi fundament zasady praworządności; 4. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i art 52 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarga na bezczynność została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt sprawy, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, co winno skutkować odrzuceniem skargi. W następstwie postawionych wyżej zarzutów skarżący kasacyjnie organ wniósł o: 1. uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku; 2. uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Analiza zarzutów skargi kasacyjnej, ich uzasadnienia oraz motywów zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że istota sprawy sprowadzała się do oceny czy organ administracyjny zobligowany był do udostępnienia akt sprawy o udzielenie zgody na pobyt w sytuacji, gdy akta te nie pozostawały w posiadaniu organu. Na tak zadane pytanie należało udzielić odpowiedzi twierdzącej. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był bowiem sporny: 6 lipca 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję, mocą której uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego i udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z terminem ważności do dnia 31 grudnia 2022 r. W dniu 26 lipca 2021 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącego z dnia 22 lipca 2021 r. o udostępnienie akt sprawy. Sama decyzja Szefa Urzędu do organu pierwszej instancji wpłynęła dnia 13 lipca 2021 r. wraz z informacją, że wobec złożenia skargi na bezczynność organu w wydaniu decyzji akta administracyjne, w tym wniosek o udzielenie zgody na pobyt czasowy, zostały przekazane do Sądu pierwszej instancji. W dniu 6 września 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie, a w dniu 9 września 2021 r. wpłynęła skarga cudzoziemca z dnia 7 września 2021 r. Dnia 17 września 2021 r. Wojewoda wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt w celu wydania karty pobytu, które do organu wpłynęły w dniu 29 września 2021 r. Oceniając powyższe działanie / zaniechanie organu należało stwierdzić, że trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż dopuszczalne jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w nierozpatrzeniu wniosku o udostępnienie akt sprawy. Takie działanie, mające materialno-techniczny charakter, należało zaliczyć do grupy czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy wynika wprost z przepisów k.p.a., zgodnie bowiem z art. 73 § 1 tejże ustawy strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Nieprawidłowo zatem skarżący kasacyjnie organ administracji w skardze kasacyjnej podniósł, iż jako prowadzący postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie był zobowiązany do załatwienia wniosku o udostępnienie akt sprawy i że nie pozostawał on w bezczynności nie udostępniając przedmiotowych akt, argumentując to faktem, iż w czasie złożenia wniosku o ich udostępnienie nie prowadził żadnego postępowania w sprawie skarżącego i nie posiadał akt. Prawdą jest, iż w momencie złożenia wniosku akta znajdowały się w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, bowiem po wydaniu w dniu 6 lipca 2021 r. decyzji przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zostały one przesłane do Sądu, na skutek wniesionej przez pełnomocnika skarżącego w dniu 15 czerwca 2021 r. skargi na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. O powyższym Wojewoda został poinformowany pismem z dnia 9 lipca 2021 r. (data wpływu do organu 13 lipca 2021 r.), przy którym została przesłana jednocześnie ww. decyzja organu II instancji. Pomimo powyższego Wojewoda nie nadał wnioskowi dalszego biegu, ani nie poinformował skarżącego, iż akt tych nie posiada, ani kiedy będzie w ich posiadaniu. Zatem ocena Sądu I instancji co do pozostawania przez organ w bezczynności jest prawidłowa. Skarżący kasacyjnie podniósł również, iż w sprawie nie mają zastosowania terminy wskazane w art. 35 k.p.a. Ze stwierdzeniem tym należy się zgodzić, gdyż sprawa udostępnienia akt postępowania nie jest samodzielną sprawą administracyjną, a kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje odrębnych terminów dla załatwienia wniosku strony o udostępnienie akt. Nie oznacza to jednak, że organu tego nie wiążą jakiekolwiek terminy i może on działać w sposób zupełnie dowolny. Zastosowanie tu znajduje ogólna zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p,a. W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 73 i 35 k.p.a. Również zarzut naruszenia art. 74 § 1 i 2 k.p.a w powiązaniu z naruszeniem art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a należało uznać za nieuzasadniony. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu autor skargi kasacyjnej upatruje tego naruszenia w błędnym przyjęciu przez Sąd, że organ winien był wydać postanowienie odmawiające wglądu w akta sprawy w oparciu o ww. przepis. Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na przyjęcie, że Sąd I instancji zajął takie stanowisko. Sąd stwierdził jedynie, że fizyczny brak akt w organie nie mógł stanowić uzasadnienia bezczynności organu, a jeśli organ twierdził, że ten fakt zwalnia go z udostępniania akt to winien był wydać stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a. Sąd w niniejszej sprawie nie przyjął zatem, że spełnione zostały przesłanki do wydania takiego rozstrzygnięcia. Z tych względów brak jest podstaw do uznania zasadności, że Sąd wojewódzki naruszył ww. przepis. Konkludując, trafnie Sąd I instancji przyjął, że organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie akt. Pomimo bowiem, że akt tych faktycznie do 29 września 2021 r. nie posiadał, to od 26 lipca 2021 r. do 17 września 2021 r. nie dokonał żadnych czynności mających na celu ich uzyskanie/wypożyczenie. Jedynie na marginesie wskazać natomiast należy, iż Wojewoda był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy w okresie od 29 września 2021r., kiedy to Sąd I instancji przekazał przedmiotowe akta do Wojewody, do co najmniej 5 października 2021 r., kiedy to dokonywał personalizacji i wydruku karty pobytu dla cudzoziemca. W tym czasie mógł udostępnić cudzoziemcowi akta sprawy do wglądu. Skarżący nie został jednak poinformowany o możliwości przeglądania akt sprawy. Wobec powyższego zaistniała bezczynność jest bezsprzeczna, bowiem niesporny pozostaje fakt, iż nastąpiła ona w okresie od 26 lipca 2021r. (dzień wpływu wniosku do Wojewody) do dnia wydania karty pobytu, bowiem z uwagi na jej wydanie pełnomocnik skarżącego ostatecznie zrezygnował z przeglądania akt sprawy (notatka sporządzona przez urzędnika na wniosku o udostępnienie akt sprawy z dnia 22 lipca 2021 r.). Powyższe spowodowało, że trafnie umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Mazowieckiego do udostępnienia akt sprawy. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 149 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i 7 Konstytucji RP, którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia orzeczenia, polegającej na tym, że Sąd I Instancji wskazał, że: "Skarżący, który korzysta z dopuszczonych prawem środków ochrony swoich interesów, powinien liczyć się z ograniczonym dostępem do akt", z drugiej zaś strony podał, że Wojewoda pozostawał bezczynny. W omawianej sprawie zaistniała bezczynność nie pozostawia wątpliwości, gdyż nastąpiła ona właśnie w okresie od dnia wpływu wniosku o udostępnienie akt sprawy tj. od 26 lipca 2021r. do dnia 17 września 2021r., bowiem w tym czasie Wojewoda Mazowiecki nie podejmował żadnych czynności w sprawie, a także nie poinformował skarżącego kto aktualnie jest w posiadaniu akt administracyjnych, bądź kiedy organ I instancji będzie w ich posiadaniu. Ponadto nie nadał wnioskowi żadnego biegu. W zakresie zaś zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarga na bezczynność została złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, co jak wskazuje skarżący w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienia akt sprawy, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, co winno skutkować odrzuceniem skargi - Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż skarżący dochowała obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia, bowiem do Wojewody Mazowieckiego w dniu 6 września 2021 r. wpłynęło ponaglenie, które obejmowało zarówno bezczynność w wydaniu karty pobytu jak i udostępnieniu akt, natomiast w dniu 9 września 2021 r. sama skarga na bezczynność. Powyższe powoduje, iż nie zaistniały przesłanki do odrzucenia tejże skargi. Z tych względów należało uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, a to obligowało do jej oddalenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI