II OSK 931/24
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą terminu złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej, potwierdzając, że termin ten biegnie od dnia ostateczności postanowienia o wstrzymaniu budowy, a nie od jego prawomocności.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. S. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę rozbudowy warsztatu. Kluczowym zagadnieniem był termin złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej. Skarżąca argumentowała, że termin ten biegnie od prawomocności postanowienia o wstrzymaniu budowy, podczas gdy organy i WSA uznały, że biegnie on od jego ostateczności. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że termin biegnie od ostateczności postanowienia, a wniosek został złożony po jego upływie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę rozbudowy warsztatu. Spór koncentrował się wokół terminu złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej. Organy nadzoru budowlanego, a następnie WSA, uznały, że wniosek został złożony po terminie, który zgodnie z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne. Skarżąca argumentowała, że termin ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia, a także kwestionowała brak stosownych pouczeń. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając jasność językową przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wyjaśnił, że pojęcia 'ostateczności' i 'prawomocności' są rozróżnione i nie należy ich utożsamiać. Potwierdzono, że termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia ostateczności postanowienia o wstrzymaniu budowy, a nie od jego prawomocności. W tej sprawie, nawet przy najbardziej korzystnym sposobie liczenia terminu, wniosek został złożony po jego upływie. NSA uznał również, że obowiązki informacyjne organów zostały zachowane, a zarzuty dotyczące braku pouczeń są niezasadne.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne, a nie od dnia jego prawomocności.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego (art. 48a ust. 3) jasno wskazują na 'ostateczność' postanowienia jako moment rozpoczęcia biegu terminu, a pojęcia 'ostateczności' i 'prawomocności' są rozróżnione w prawie administracyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (43)
Główne
Pr. bud. art. 48a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr. bud. art. 48a § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48a § 1
Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48a § 3
Pomocnicze
Pr. bud. art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr. bud. art. 48 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr. bud. art. 49e § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pr. bud. art. 52 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 57 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 110 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 109
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 111
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 113
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 146
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 147
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 148
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 150
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 152
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 159
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia ostateczności postanowienia o wstrzymaniu budowy, a nie od jego prawomocności. Obowiązki informacyjne organów zostały spełnione, a pouczenia o możliwości i terminie złożenia wniosku o legalizację były wystarczające.
Odrzucone argumenty
Termin na złożenie wniosku o legalizację powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się postanowienia o wstrzymaniu budowy. Organ drugiej instancji miał obowiązek ponownego pouczenia o możliwości i terminie złożenia wniosku o legalizację.
Godne uwagi sformułowania
Wyrażenie 'stało się ostateczne' należy w istocie wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia. Taka interpretacja art. 48a ust. 3 Pr. bud. ma charakter wykładni contra legem, niezgodnej z sensem językowym tego przepisu. Ustawodawca w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. dokonał zróżnicowania pojęć decyzji 'ostatecznej' oraz 'prawomocnej'. Jednoczesne toczenie się postępowań, o których wspomina skarga kasacyjna, jest prawnie dopuszczalne.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Jerzy Siegień
sprawozdawca
Grzegorz Antas
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej w kontekście ostateczności i prawomocności postanowień oraz obowiązków informacyjnych organów administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i procedurą legalizacji samowoli budowlanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i kluczowej kwestii proceduralnej związanej z terminami, która może mieć znaczenie praktyczne dla wielu inwestorów i właścicieli nieruchomości.
“Samowola budowlana: czy wiesz, od kiedy liczyć termin na legalizację?”
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II OSK 931/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Po 669/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-12-20
I OSK 931/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-27
I SA/Wa 1723/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-17
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 669/23 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr WOA.7721.71.2023.RD w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 669/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2023 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Dnia 2 grudnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej jako "PINB" lub "organ pierwszej instancji") wydał – na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.; dalej w skrócie "Pr. bud.") – postanowienie wstrzymujące właścicielowi nieruchomości położonej przy ul. T. w P. (działka nr [...], arkusz [..], obręb [...]), K. S. (zwanej też dalej "Właścicielką" lub "Skarżącą"), prowadzenie robót polegających na rozbudowie warsztatu znajdującego się na tej nieruchomości. W punkcie II sentencji tego postanowienia poinformowano Właścicielkę "o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 ww. ustawy Prawo budowlane, w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wniosku o legalizację budowy ww. budynku", a także o tym, że "zgodnie z art. 48a ust. 3 ww. ustawy Prawo budowlane – jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1 biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne".
W wyniku rozpoznania zażalenia Właścicielki, WWINB – postanowieniem z 1 marca 2022 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie PINB. W części wstępnej swego postanowienia, WWINB przytoczył in extenso treść sentencji postanowienia PINB w (w tym jego pkt II), zaś w pouczeniu stwierdził m.in., że: "Niniejsze postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji". Postanowienie WWINB zostało doręczone pełnomocnikowi Właścicielki w dniu 7 marca 2022 r.
Prawomocnym wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. o sygn. akt IV SA/Po 276/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Właścicielki na ww. postanowienie WWINB. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącej w dniu 13 października 2022 r.
Podaniem z 28 listopada 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej: 2 grudnia 2022 r.; data wpływu do organu: 7 grudnia 2022 r.) K. S. wniosła o legalizację samowoli budowlanej – przedmiotowej rozbudowy warsztatu. W uzasadnieniu wyjaśniono, że jest on składany w związku z wydaniem przez PINB ww. postanowienia z 2 grudnia 2021 r., "które to postanowienie stało się ostateczne w dniu 13 listopada 2022 r."
Decyzją z 10 lutego 2023 r. PINB, na podstawie art. 49e pkt 1 Pr. bud., nakazał "K. S. właścicielce nieruchomości przy ul. T. w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb [...]), rozbiórkę rozbudowanych części warsztatu, usytuowanych na wymienionej wyżej nieruchomości w sposób przedstawiony na załączniku graficznym do niniejszej decyzji".
Zaskarżoną decyzją z 30 sierpnia 2023 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ drugiej instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. S., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z 10 lutego 2023 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Utrzymując w mocy decyzję PINB – przywołaną na wstępie decyzją z 30 sierpnia 2023 r. – WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że organy obu instancji wiąże ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym wyroku WSA. W ich świetle nie ulega żadnej wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było przeprowadzenie postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy art. 48 i nast. Pr. bud. Realizując ten obowiązek, PINB wydał w dniu 2 grudnia 2021 r. postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud., które zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem WWINB z 1 marca 2022 r. Zgodnie z art. 48 ust. 3 Pr. bud. PINB w swym postanowieniu m.in. poinformował Właścicielkę o możliwości złożenia wniosku o legalizację rozbudowanej części obiektu budowlanego, w tym o treści art. 48a ust. 1 i 3 Pr. bud. Natomiast treść rozstrzygnięcia postanowienia WWINB podjętego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. została czytelnie określona przez ustawodawcę ("utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie"), przez co całkowicie niezrozumiałe i nieuzasadnione jest utożsamianie postanowienia wydanego w postępowaniu odwoławczym z postanowieniem wydanym przez PINB, bądź żądanie przez Skarżącą ponownego informowania o kwestiach, o których pouczył już PINB. Zatem zarzuty o braku stosownych pouczeń w postanowieniu WWINB są, zdaniem organu drugiej instancji, całkowicie nieuzasadnione. Odnosząc się z kolei do kwestii terminu do złożenia wniosku o legalizację, organ stwierdził, że termin ten w rozpoznawanej sprawie rozpoczął swój bieg z chwilą wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, tzn. z chwilą wydania postanowienia w tej sprawie przez WWINB, czyli w dniu 1 marca 2022 r. Gdyby jednak zastosować inną interpretację upływu tego terminu, spotykaną w doktrynie i orzecznictwie – w świetle której bieg terminu do złożenia wniosku o legalizację biegnie od dnia doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy – w rozpoznawanej sprawie termin ten rozpocząłby bieg 8 marca 2022 r. (z uwagi na doręczenie postanowienia WWINB pełnomocnikowi Skarżącej 7 marca 2022 r. i na dyspozycję art. 57 § 1 k.p.a.), a jego koniec przypadłby na 7 kwietnia 2022 r. Tymczasem wniosek Skarżącej o legalizację wpłynął do PINB 7 grudnia 2022 r., czyli kilka miesięcy po terminie z art. 48a ust. 1 Pr. bud. – i to niezależnie od przyjętej metody obliczania początku biegu tego terminu – i nie zawierał wniosku o przywrócenie terminu. W rezultacie PINB prawidłowo przyjął, że w tej sprawie nie został złożony w terminie wniosek o legalizację przedmiotowej rozbudowy warsztatu oraz że, konsekwentnie, obowiązkiem tego organu było zastosowanie art. 49e pkt 1 Pr. bud. i wydanie decyzji o rozbiórce, skierowanej zgodnie z art. 52 ust. 1 Pr. bud. do Skarżącej jako do właścicielki przedmiotowego obiektu budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że spór w kontrolowanej sprawie ogniskował się tylko wokół kwestii, czy doszło do terminowego, jak twierdzi strona skarżąca, czy nieterminowego, jak uznały organy obu instancji, złożenia przez Właścicielkę wniosku o legalizację. Strona skarżąca swoje stanowisko o terminowym złożeniu ww. wniosku oparła na stwierdzeniu, że w rozpoznawanej sprawie bieg terminu do złożenia wniosku o legalizację rozpoczął się dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku WSA. Takie stwierdzenie jest, zdaniem Sądu pierwszej instancji, oczywiście błędne, bowiem z chwilą uprawomocnienia się ww. wyroku, postanowienie PINB (i postanowienie WWINB) stało się już "prawomocne", a nie dopiero "ostateczne" – jak błędnie wskazano we wniosku legalizacyjnym.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że jak wynika z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. – ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcia decyzji "ostatecznych" oraz decyzji "prawomocnych". Takiego rozróżnienia, odpowiednio w odniesieniu do postanowień, błędnie nie dokonuje pełnomocnik Skarżącej, niezasadnie utożsamiając "prawomocność" postanowienia z jego "ostatecznością". Co zaś tu szczególnie istotne, przepisy art. 48a ust. 1 i 3 Pr. bud. nie wiążą początku biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację dopiero z momentem "uprawomocnienia się" postanowienia o wstrzymaniu budowy, lecz już z chwilą, gdy stało się ono "ostateczne". Wynika to expressis verbis z art. 48a ust. 3 Pr. bud., w świetle którego jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, to określony w art. 48a ust. 1 Pr. bud. termin do złożenia wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne.
Skoro doręczenie postanowienia WWINB zostało uskutecznione – co bezsporne – w dniu 7 marca 2022 r., to 30-dniowy termin do złożenia przez Skarżącą wniosku o legalizację upłynął z dniem 6 kwietnia 2022 r. (w świetle przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisu art. 57 § 1 k.p.a. pierwszym dniem tego terminu był wszak 8 marca 2022 r., a ostatnim właśnie 6 kwietnia 2023 r., a nie 7 kwietnia 2022 r., jak omyłkowo podał WWINB).
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w kontrolowanej sprawie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 48a ust. 3 Pr. bud., lecz tylko w zakresie, w jakim organy obu instancji nieprawidłowo określiły ostatni dzień terminu do złożenia przez Skarżącą wniosku o legalizację – a mianowicie przyjęły, zamiast 6 kwietnia 2022 r., daty: 31 marca 2022 r. (PINB) tudzież 7 kwietnia 2022 r. (WWINB). Uchybienie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż – jak trafnie skonstatował organ drugiej instancji – nawet w przypadku przyjęcia najbardziej korzystnego, spośród potencjalnie wchodzących w grę, sposobu obliczania terminu do złożenia wniosku o legalizację, należy stwierdzić, że Skarżąca, składając ów wniosek (datowany na 28 listopada 2022 r.) dopiero w dniu 2 grudnia 2022 r. (data wpływu do PINB), nie złożyła go w wymaganym terminie w rozumieniu art. 49e pkt 1 Pr. bud. To z kolei skutkowało obowiązkiem wydania przez PINB decyzji o nakazie rozbiórki samowolnie rozbudowanej części warsztatu, na podstawie ww. przepisu.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko WWINB, wraz z argumentacją przytoczoną na jego poparcie, że zarzut Skarżącej o braku stosownych pouczeń jawi się jako całkowicie niezasadny. Wbrew bowiem odmiennym twierdzeniom pełnomocnika Skarżącej, brak jest dostatecznych podstaw do żądania zamieszczania przez organ drugiej instancji w postanowieniu utrzymującym w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy pouczenia (verba legis: informacji), o którym mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud. Już z tego względu jako chybiony należało ocenić zarzut skargi dotyczący naruszenia ww. przepisu przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego, w części wstępnej swego postanowienia, WWINB przytoczył in extenso treść sentencji postanowienia PINB, w tym jej punkt II zawierający informację, o której mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
1) art. 48a ust. 3 Pr. bud. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że termin na złożenie wniosku o legalizację upłynął skarżącej w dniu 31 marca 2022 r. i liczony był od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne w rozumieniu definicji zawartej w art. 16 § 1 k.p.a., podczas gdy postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia 1 marca 2022 r. na skutek wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było prawomocne i uprawomocniło się dopiero w dniu 13 listopada 2022 r., a wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisu art. 48a ust. 3 Pr. bud. przemawia za przyjęciem, że użyte w nim pojęcie "ostateczne" powinno być rozumiane szerzej niż wynika to z definicji zawartej w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. i termin ten liczony powinien być w istocie od momentu uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji błędnej wykładni i wobec terminowego złożenia wniosku o legalizację, organ, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu błędnie zastosowali przepis art. 49e pkt 1 Pr. bud.,
2) art. 48 ust. 3 Pr. bud. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że wymóg pouczenia skarżącej o możliwości i terminie złożenia wniosku o legalizację nie był konieczny w postanowieniu Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia 1 marca 2022 r. i dotyczy jedynie postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji, podczas gdy zdaniem skarżącej właściwa interpretacja przepisu prowadzić powinna do odmiennych wniosków.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 48a ust. 1 Pr. bud., w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Stosownie do ust. 3 tego przepisu, jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne.
W swojej warstwie językowej cytowane powyżej przepisy Prawa budowlanego są jasne. Wynika z nich reguła, że bieg terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczyna się od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. W przypadku złożenia zażalenia na to postanowienie, termin biegnie od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne. Wyrażenie, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Pr. bud., "stało się ostateczne" należy w istocie wiązać z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Lex/el). Zawarty w art. 48a ust. 3 Pr. bud. zwrot "termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne" odnosi się bowiem do postanowienia organu pierwszej, a nie drugiej instancji. Wynika to z art. 48a ust. 3 in principio: ("jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy"), do którego wprost nawiązuje przytoczony wyżej jego dalszy fragment. Natomiast art. 48a ust. 1 Pr. bud. jednoznacznie wiąże rozpoczęcie biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z momentem doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. To z doręczeniem postanowienia ustawodawca wiąże rozpoczęcie biegu trzydziestodniowego terminu do złożenia wniosku o legalizację, bez różnicowania instancji, w której zostało wydane. Po drugie, zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. O ile przyjąć można, że już od chwili wydania decyzja istnieje na płaszczyźnie proceduralnej, to jednak dopiero prawnie skuteczne doręczenie decyzji (także postanowienia) skutkuje wiążącym dla organu wejściem aktu administracyjnego do obrotu prawnego (zob. wyrok NSA z 14 października 2021 r., III OSK 3720/21). Standardowe reguły procedury legalizacyjnej w powiązaniu z regułami postępowania administracyjnego nakazywałyby więc przyjmować, że skarżąca mogła złożyć wniosek o legalizację w terminie materialnym 30 dni od doręczenia ostatecznego postanowienia.
Bezzasadne jest stanowisko skargi kasacyjnej, które wbrew jasnej językowo treści art. 48a ust. 3 Pr. bud. usiłuje powiązać moment rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z uzyskaniem przez postanowienie o wstrzymaniu budowy przymiotu prawomocności, a nie ostateczności, o której mowa w tym przepisie. Wskazania wymaga, że taka interpretacja art. 48a ust. 3 Pr. bud. ma charakter wykładni contra legem, niezgodnej z sensem językowym tego przepisu. Jej wynik pozostaje sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym. Po drugie, wykładnia przedstawiona w skardze kasacyjnej narusza podstawową regułę wykładni językowej – tj. zakazu wykładni synonimicznej, która zabrania przyjmowania, że normodawca nadaje różnym zwrotom to samo znaczenie (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2014, s. 117). Taką samą regułę przyjmuje się w § 10 Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 283): "Do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami". Ustawodawca w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. dokonał zróżnicowania pojęć decyzji "ostatecznej" oraz "prawomocnej". W przepisach tych ustawodawca wprowadził odrębne definicje legalne odnoszące się wprost do pojęć "ostateczna" oraz "prawomocna". Ustawodawca daje w ten sposób wyraźnie do zrozumienia, że aspektów obydwu przymiotów decyzji administracyjnej (postanowienia) nie należy zrównywać. Ponieważ Prawo budowlane zawiera rozbudowaną regulację procesową, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w postępowaniach jurysdykcyjnych prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego na zasadzie norm legi generali (M. Rydzewska, Postępowania administracyjne przed organami nadzoru budowlanego, Warszawa 2022, s. 13). Pojęć "ostateczna(e)" oraz "prawomocna(e)", nie należy zatem utożsamiać i wiązać z nimi występowania identycznych skutków prawnych, w tym m.in. w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację.
W dalszej kolejności należy ustosunkować się do stanowiska skargi kasacyjnej, zgodnie z którym interpretacja art. 48a ust. 3 Pr. bud. odmienna od przedstawionej przez skarżącą kasacyjnie prowadziłaby do sytuacji, w której jednocześnie i równolegle toczyłyby się dwa postępowania, które dotyczą w istocie tego samego przedmiotu - z jednej strony postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie legalności postanowienia o wstrzymaniu budowy, a z drugiej strony postępowanie o legalizację obiektu budowlanego. Zajmując stanowisko w tej kwestii podnieść należy, że jednoczesne toczenie się postępowań, o których wspomina skarga kasacyjna, jest prawnie dopuszczalne. Z art. 61 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (§ 3). A zatem możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie wstrzymania budowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uzależniona była od inicjatywy skarżącej, ta jednak z tego uprawnienia nie skorzystała, co oznacza, że w trakcie trwania postępowania przed sądem administracyjnym, zaskarżone postanowienie było w pełni wykonalne. Posiadało ono ten sam przymiot po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, w wyniku którego stało się także prawomocne.
Jakkolwiek rację ma skarżąca kasacyjnie, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż termin na złożenie wniosku o legalizacji upłynął skarżącej w dniu 31 marca 2022 r., uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak słusznie wskazuje Sąd pierwszej instancji, skoro doręczenie stronie skarżącej kwestionowanego postanowienia zostało uskutecznione w dniu 7 marca 2022 r. (terminu doręczenia postanowienia skarga kasacyjna nie kwestionuje), termin na złożenie przez nią wniosku o legalizację upłynął z dniem 6 kwietnia 2022 r. Rację ma jednak organ odwoławczy, że nawet w przypadku przyjęcia najbardziej korzystnego sposobu obliczania terminu do złożenia ww. wniosku, skarżąca składając wniosek dopiero w dniu 2 grudnia 2022 r. znacząco przekroczyła termin, o którym mowa w art. 48a ust. 3 Pr. bud.
Odnosząc się z kolei do drugiego z zarzutów kasacyjnych, zauważyć należy, że zgodnie z art. 48 ust. 3 Pr. bud., w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Obowiązki informacyjne, o których mowa w ww. przepisie, dotyczą postanowienia organu pierwszej instancji, mowa w nim bowiem o "postanowieniu o wstrzymaniu budowy". Przepis ten konstruuje zatem zobowiązanie informacyjne organu, który dokonuje wstrzymania budowy, a nie organu rozpatrującego zażalenie.
Po drugie uwzględnić należy, że organ drugiej instancji w treści zaskarżonego postanowienia przywołał odpowiednie fragmenty pouczenia zawartego w postanowieniu organu pierwszej instancji, wskazując, że PINB w swoim postanowieniu poinformował skarżącą kasacyjnie, że "w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację" oraz że: "jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne". Natomiast organ drugiej instancji w pouczeniu zawarł informację, że "niniejsze postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji". W związku z tym w postępowaniu przed organami zachowana została ciągłość informacyjna pouczeń skierowanych do skarżącej kasacyjnie, zgodnie z którymi posiadała ona informację wymaganą przepisami prawa, o tym, że bieg terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczyna się od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stanie się ostateczne.
W tej sytuacji nie było potrzeby doprecyzowania informacji o terminie złożenia wniosku o legalizację zawartej w postanowieniu organu pierwszej instancji poprzez wydanie postanowienia reformatoryjnego przez organ drugiej instancji dostosowującego informację o terminie złożenia wniosku do treści przepisu art. 48a ust. 1 i 3 Pr. bud. Rację ma Sąd pierwszej instancji konkludując, że skoro w niniejszej sprawie organ drugiej instancji utrzymał w całości postanowienie organu pierwszej instancji, które zawierało pouczenie zgodne z treścią art. 48a ust. 1 i 3 Pr. bud., powtórzone następnie in extenso w części wstępnej postanowienia drugoinstancyjnego, w którego pouczeniu z kolei wskazano, że postanowienie WWINB jest ostateczne, to w dostateczny sposób uczyniono zadość obowiązkowi informacyjnemu, który wynika z przepisów prawa.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę