II OSK 931/23

II OSK 931/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 554/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-02-22
II OSK 913/23 - Wyrok NSA z 2025-10-23
II SA/Rz 1047/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2023-02-07
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Parafii [...] w K. o wstrzymanie wykonania aktu w sprawie ze skargi kasacyjnej P. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 554/22 w sprawie ze skargi Parafii [...] w K. na akt Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2022 r. nr W/R.5180.10.2022.KP w przedmiocie odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych postanawia: oddalić wniosek. 2
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 554/22 oddalił skargę Parafii [...] w K. na akt Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu z dnia 19 lipca 2022 r. nr W/R.5180.10.2022.KP w przedmiocie odmowy zmiany zaleceń pokontrolnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Parafia [...] w K.
Pismem z dnia 12 grudnia 2023 r. skarżąca kasacyjnie wniosła, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej p.p.s.a., o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu i przeprowadzenie dowodu z załączonych do wniosku dokumentów.
Skarżąca kasacyjnie wskazała, że jak wynika z przedłożonego wraz z wnioskiem dokumentu w postaci Kosztorysu robót renowacyjnych kościoła [...] w K.1 według zaleceń DWKZ z dnia 22 czerwca 2023 r., który został sporządzony przez mgr. inż. J. P., wartość kosztorysowa robót określonych zaleceniami pokontrolnymi Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wynosi 261.842,10 zł brutto.
Ponadto wskazała, że w czerwcu 2023 r. po przeprowadzonych oględzinach, na zlecenie skarżącej, została sporządzona przez mgr. inż. J. P. Opinia Techniczna na temat zawilgocenia ścian budynku kościoła wraz z dokumentacją zdjęciową. Ze sporządzonej ekspertyzy jednoznacznie wynika, że z uwagi na wycięcie drzew wokół budynku kościoła [...] w K.1., co spowodowało możliwość dotarcia promieni słonecznych do tynków zewnętrznych, nie jest już konieczne w zakreślonym terminie wykonanie wszystkich nakazanych przez konserwatora zabytków prac remontowo-budowalnych, bowiem mury tego obiektu są już suche i nie następuje dalsza ich destrukcja. Autor ekspertyzy wskazał też, że przyczyną występujących zawilgoceń jest brak rynien i rur spustowych, co sprawia, że woda spadająca z okapów dachu spływa po powierzchni ścian, a na tynkach występują zielone ślady porostów i miejscami graffiti. Skarżąca podkreśliła, że autor wykonanej ekspertyzy jest rzeczoznawcą, który posiada uprawnienia kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno - budowlanej, ponadto posiada kwalifikacje w zakresie prowadzenia i nadzorowania prac budowlano - konserwatorskich przy zabytkach nieruchomych. Zatem jest osobą, która posiada szeroką wiedzę techniczną w zakresie renowacji budynków, które są wpisane do rejestru zabytków, tj. takich jak obiekt, którego właścicielem jest Parafia.
Wnioskująca o uzyskanie wstrzymania wykonalności Parafia nie posiada tak wysokich środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na natychmiastowe wykonanie szeregu prac remontowych nakazanych przez konserwatora zabytków. Parafia nie jest w stanie ponieść tak znacznego kosztu. Jak wynika z załączonych wyciągów z rachunków bankowych Parafii [...] w K. w okresie od lipca 2023 r. do października 2023 r. posiadała zgromadzone środki finansowe w wysokości średniej około 100.000,00 zł - 130.000,00 zł. Z posiadanych na rachunkach bankowych pieniędzy Parafia ponosi wszelkiego rodzaju koszty związane z bieżącym jej funkcjonowaniem. Zatem szacowane kosztorysem koszty niezbędne do przeprowadzenia prac budowlanych w nieruchomości należącej do Parafii znacznie przekraczają jej możliwości finansowe.
Wskazała, że powyższe stanowisko potwierdzają też zaświadczenia banku S., z których wynika, że obroty Parafii [...] w okresie 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wyniosły 198.817,98 zł, z czego Parafia miała 178.066,59 zł, natomiast w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. wyniosły: 174.748,45 zł, z czego Parafia miała 135.869,42 zł.
Sytuację finansową Parafii [...] w K. szczegółowo przedstawiają sporządzone sprawozdania finansowe za rok 2021 i 2022. Ze sprawozdania za rok obrotowy 2021 wynika, że pozostałość na koniec okresu sprawozdawczego wyniosła 130.104,79 złotych, z kolei w sprawozdaniu finansowym za rok 2022 kwota pozostałości na koniec okresu sprawozdawczego wyniosła 82.422,97 zł.
Kwoty te jednak nie są wystarczające na pokrycie kosztów wykonania prac nakazanych przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a które to koszty zostały też oszacowane kosztorysem mgr inż. J. P. z dnia 9 lipca 2023 r.
Skarżąca wskazała, że w istniejącym stanie technicznym obiektu priorytetem jest wykonanie prac budowlano-remontowych, które mają na celu wymianę pokrycia dachowego, zainstalowanie nowych rynien i rur spustowych, co sprawi, że woda spadająca z okapów dachu nie będzie spływać po powierzchni ścian i na tynkach nie będą pojawiać zielone ślady porostów oraz odwodnienie terenu wokół obiektu. Te niezbędne prace należy wykonać w pierwszej kolejności przed pracami nakazanymi przez konserwatora zabytków. Przeprowadzenie tych prac ma na celu zatrzymanie i zapobiegnięcie dalszej degradacji zabytkowego obiektu. Skarżąca podniosła, że nie można zaaprobować kolejności wykonania robót, gdzie organ konserwatorski najpierw nakazuje m.in. uzupełnienie ubytków w murach i tynkach elewacji oraz usunięcie graffiti, a dopiero dalej podjęcie działań mających na celu naprawę dachu i wykonanie odwodnień terenu wokół budynku. Taka kolejność prac jest sprzeczna z zasadami właściwego prowadzenia robót budowlanych i jest wbrew sztuce budowlanej, a co najważniejsze generuje dodatkowe znaczne koszty finansowe.
Podkreślono, że wykonanie jedynie prac nakazanych przez konserwatora zabytków, bez przeprowadzenia naprawy dachu oraz odwodnienia terenu wokół budynku kościoła, w ocenie Parafii skutkować będzie wyrządzeniem znacznej szkody majątkowej u skarżącej a także spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci niebezpieczeństwa znacznego zadłużenia lub nawet ryzyko niewypłacalności podmiotu. Ponadto może narazić osoby reprezentujące Parafię na odpowiedzialność w stosunku do organów nadrzędnych kościoła [...] w RP z tytułu niewłaściwie prowadzonego nadzoru właścicielskiego nad nieruchomością sakralną należącą do Parafii. Dodano, że Parafia [...] jest podmiotem, który otrzymuje, a następnie dysponuje środkami finansowymi pochodzącymi od wiernych. A zatem, skoro środki te pochodzą z datków publicznych, jest zobowiązana do racjonalnego ich wydatkowania. Niezależnie od tego, że Parafia nie posiada tak wysokich dodatkowych pieniędzy, które miałyby zostać przeznaczone na remont w kolejności wskazanej przez organ konserwatorski, to cały czas podejmuje wszelkie możliwe działania, które mają na celu zdobycie dodatkowych niezbędnych środków finansowych. Jednak pozyskiwane pieniądze nie są wystarczające, aby móc wykonać wszelkie prace budowlane zarówno te, o których mowa w stanowisku konserwatora zabytków, jak również te, które należy przeprowadzić zgodnie ze sztuką budowlaną, a więc, te które przemilcza organ, a dotyczą remontu pokrycia dachu oraz wykonania odwodnienia budynku kościoła. Dlatego też w ocenie Parafii wykonanie w pierwszej kolejności nakazów konserwatora, bez przeprowadzenia prac koniecznych wynikających ze sztuki budowlanej może wyrządzić Parafii znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki dla skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wskazać należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Zaskarżonym aktem z dnia 19 lipca 2022 r. nr W/R.5180.10.2022.KP Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków we Wrocławiu na podstawie art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 6 oraz art. 40 ust. 2b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 840 ze zm.), odmówił zmiany zaleceń pokontrolnych z dnia 22 czerwca 2022 r., które obejmowały:
1) wykonanie uzupełnień ubytków w murach i tynkach elewacji kaplicy wraz z usunięciem graffiti w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.;
2) wykonanie uzupełnień gzymsów koronujących w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.;
3) usunięcie opaski przyziemia budynku wraz z wykonaniem zabezpieczenia obiektu przed podciąganiem kapilarnym wody w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.;
4) usunięcie zawilgoconych i odparzonych tynków we wnętrzu kaplicy wraz z ich uzupełnieniem w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r.
Jak wynika z protokołu kontroli z dnia 22 kwietnia 2022 r., elewacje budynku są zawilgocone, pokryte w dolnych partiach wykwitami oraz dużą ilością graffiti. Tynki w znacznej mierze uszkodzone, odparzone. W elewacji dawnej zakrystii i w elewacji od strony północnej są wyraźne wyrwy. Uszkodzone są fragmenty gzymsu koronującego na elewacji wschodniej. Tynki wewnętrzne w znacznej mierze zawilgocone i uszkodzone. Odspajająca się powłoka malarska.
Skarżąca przedstawiła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. W sprawozdaniu finansowym za rok 2022 kwota pozostałości na koniec okresu sprawozdawczego wyniosła 82 422,97 zł. Z wyciągów z rachunków bankowych w okresie od lipca 2023 r. do października 2023 r. wynika, że Parafia posiadała zgromadzone środki finansowe w wysokości około 100 000 zł - 130 000 zł. Na dzień 31 października 2023 r. Parafia dysponowała kwotą 96 044,90 zł. Z przedstawionego przez Parafię kosztorysu robót renowacyjnych kościoła [...] w K.1 wynika, że wartość robót określonych zaleceniami pokontrolnymi Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wynosi 261 842,10 zł brutto. Skarżąca dysponuje zatem kwotą, która pozwoli na pokrycie jedynie części kosztów nakazanych do wykonania prac. Należy jednak zauważyć, że skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że nie jest w stanie pozyskać środków na wykonanie obowiązków wynikających ze spornych zaleceń. Tym samym nie wykazała, aby w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej.
Należy zwrócić uwagę, że nakazane do wykonania prace mają na celu zabezpieczenie zabytku przed dalszą degradacją. W niniejszej sprawie ewentualną szkodę należało wiązać zatem nie tylko z kosztami zaleconych prac budowlanych, ale też dalszym pogorszeniem stanu zachowania przedmiotowego zabytku.
Ponadto wskazać należy, że argumentacja co do konieczności wykonania w pierwszej kolejności prac budowlano-remontowych, które mają na celu wymianę pokrycia dachowego nie mogła odnieść skutku, bowiem wiąże się z merytoryczną oceną zaskarżonego aktu, co nie jest możliwe na tym etapie postępowania.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.