II OSK 928/09

II OSK 928/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-06-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Mieczysław Górkiewicz
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Bd 174/08 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2008-10-30
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 145 par 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia del. WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 174/08 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie odmówił przyznania A. K. uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w polskiej organizacji podziemnej w latach 1943-1945, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że wniosek wyżej wymienionego dotyczący przyznania uprawnień nie został udokumentowany oświadczeniami zweryfikowanych świadków złożonymi na specjalnych formularzach i nie uzyskał rekomendacji Zarządu Wojewódzkiego Związku Kombatantów Rzeczypospolitej i Byłych Więźniów Politycznych w Bydgoszczy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K. wskazał, iż dowody w przedmiocie jego działalności powinny zawierać akta Urzędu Bezpieczeństwa (UB) w Biłgoraju, gdyż przez szefa tegoż UB został aresztowany w majątku R., gdzie był zatrudniony jako buchalter.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wydał w dniu [...] czerwca 2001 r. decyzję utrzymującą w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2000 r.
W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (a nie Naczelny Sąd Administracyjny co jest oczywistą omyłką pisarską) wyrokiem z dnia 5 maja 2004 r. sygn. II SA/Gd 2482/01 uchylił obydwie wyżej wymienione decyzje organu do spraw kombatantów.
Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie odmówił uwzględnienia wniosku A. K. powołując się na negatywny wynik ustaleń w materiałach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie. Nie znaleziono bowiem żadnych dokumentów dotyczących jego osoby w tym potwierdzających fakt aresztowania, ponadto brak było rekomendacji oraz nie nastąpiło udokumentowanie przez świadków, którzy złożyli oświadczenia, działalności konspiracyjnej skarżącego w AK i NSZ w latach 1943-1945. Powyższa decyzja doręczona w dniu 20 maja 2005 r. uzyskała przymiot ostateczności.
W dniu 28 grudnia 2006 r. A. K. skierował do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. z uwagi na nieprzesłuchanie, mimo wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, świadków – W. L. i A. O., co stanowi istotne naruszenie zasady prawdy obiektywnej.
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie uznając, że A. K. nie wskazał żadnej z podstaw skutkujących wznowieniem postępowania wyszczególnionych w art. 145 § 1 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona ponowiła żądanie zawarte w piśmie z dnia 28 grudnia 2006 r. w celu wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków byłego szefa UB w Biłgoraju nazywanego "M." i sześciu innych osób towarzyszących mu w 1944 r. przy jego aresztowaniu.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów utrzymał własną decyzję w mocy.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ stwierdził, że w podaniu o wznowienie postępowania nie powołano się na żadną z przesłanek wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., a poza tym oświadczenia świadków A. O. i W. L., o których przesłuchanie wniosła strona, nie mogłyby stanowić podstawy wznowienia z uwagi na uchybienie terminowi określonemu w art. 148 k.p.a.
Powyższą decyzję A. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że złożył podanie z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a., gdyż organ, pomimo poinformowania o tym fakcie we wniosku z dnia 28 grudnia 2006 r. o zamianie adresu, wysyłał decyzje na poprzedni nieaktualny już adres przy ulicy L. w B. Ponadto organ, nie podjął próby skonfrontowania świadków. Skarżący zarzucił także, że organ nie odniósł się w ogóle do jego wniosku o przesłuchanie szefa Urzędu Bezpieczeństwa w Biłgoraju oraz innych jego funkcjonariuszy w charakterze świadków na okoliczność jego aresztowania.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł, że jeżeli organ ustali, że nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania, nie może przejść do merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej kwestionowaną przez stronę decyzją. W pierwszej tzw. wstępnej fazie, poprzedzającej wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, obowiązkiem organu administracji publicznej jest zbadanie, czy podana we wniosku o wznowienie postępowania przyczyna mieści się w kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie.
Jako uzasadnienie żądania wznowienia postępowania skarżący podał brak przesłuchania dwóch świadków wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2004 r., a następnie dodatkowo w piśmie z dnia 14 października 2007 r. stanowiącym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - potrzebę przesłuchania w charakterze świadków – szefa UB w Białograju oraz towarzyszących mu przy jego aresztowaniu innych funkcjonariuszy tego UB. W ocenie Sądu I instancji, ogólne stwierdzenie organu, że strona domagając się wznowienia postępowania faktycznie nie powołała żadnej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., było trafne.
Czynności dowodowe, które według skarżącego powinny być przez organ przeprowadzone, mogą być w świetle poszczególnych przesłanek wznowienia rozpatrywane wyłącznie na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję). Dowody w postaci przesłuchania świadków, a także funkcjonariuszy UB byłyby niewątpliwie dowodami istotnymi i teoretycznie możliwymi do przeprowadzenia przed i w dniu wydania przez Kierownika Urzędu decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2005 r. O potrzebie przesłuchania, czy też skonfrontowania wyżej wymienionych osób, tj. W. L. i A. O. była mowa już w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czyli dowodów tych nie można zaliczyć do nowo odkrytych i nieznanych organowi na dzień 5 maja 2005 r. Z kolei wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – szefa UB w Biłgoraju i jego współpracowników skarżący zgłosił w piśmie z dnia 14 października 2007 r., czyli już po wydaniu decyzji odmawiającej przyznania mu uprawnień kombatanckich i w tym sensie jest to nowy dowód w sprawie. Należy jednak podnieść, że na fakt jego aresztowania przez szefa UB nazwanego przez niego "M" w sierpniu 1944 r. w miejscowości R. skarżący powoływał się od początku prowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania mu uprawnień, a zatem możliwość sprawdzenia przez organ powyższej okoliczności i jednocześnie ustalenia powodów aresztowania w drodze przesłuchania uczestniczących w tej czynności osób istniała już od 1998 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro organ już w trakcie postępowania prowadzonego w trybie zwykłym dysponował możliwością przeprowadzenia z urzędu określonych dowodów na okoliczność konkretnego faktu, lecz z możliwości tej nie skorzystał, to nie można przyjąć, że spełniony został warunek sine qua non wystąpienia podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w postaci braku wiedzy organu o nowych okolicznościach faktycznych lub dowodach.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że gdyby nawet zawarte we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją I instancji z dnia [...] września 2007 r. żądanie przeprowadzenia dowodów z zeznań funkcjonariuszy UB mogło być zakwalifikowane jako podstawa wznowienia, to negatywną przesłankę wznowienia w niniejszej sprawie postępowania stanowiłoby niezachowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący będący emerytowanym radcą prawnym, zarzucając uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne. Wynika to z następujących przesłanek.
Po pierwsze, prawidłowo Sąd I instancji orzekł, że żądanie strony skarżącej dotyczyło wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. (zwanego dalej Kierownikiem Urzędu). Oznacza to, że decyzja o odmowie wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich musi uwzględniać w pierwszej kolejności dyspozycję art. 145 § 1 k.p.a. w związku z art. 149 § 3 k.p.a., jeżeli nie zostało wydane przez właściwy organ postanowienie o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a. Dlatego też na tym etapie postępowania wznowieniowego badane są tylko formalne podstawy prawne wznowienia. W tej sprawie byłaby to ewentualnie przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. biorąc pod uwagę żądanie skarżącego w zakresie nowych jego zdaniem dowodów. Dotyczą one przesłuchania świadków W. L. i A. O. oraz funkcjonariuszy UB w celu ustalenia, czy działalność skarżącego w czasie okupacji odpowiadała kryteriom przewidzianym w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Jednak jak stwierdził Sąd I instancji byłyby niewątpliwie dowodami istotnymi i możliwymi do przeprowadzenia lecz tylko przed i w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2005 r. chociaż z uwagi na znaczny upływ czasu nie wiadomo czy osoby te jeszcze żyją. Ponadto zdaniem Sadu I instancji były one znane uprzednio Kierownikowi Urzędu, który już podczas postępowania prowadzonego w trybie zwykłym dysponował możliwością przeprowadzenia z urzędu określonych dowodów na okoliczność konkretnego faktu, chociaż z tego nie skorzystał. Oznacza to, że nie można przyjąć, że spełniony został warunek wystąpienia podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z powodu braku wiedzy organu o nowych okolicznościach faktycznych lub dowodach. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że gdyby nawet żądanie skarżącego zawarte we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2007 r., a dotyczące przeprowadzenia dowodów z zeznań funkcjonariuszy UB mogło być zakwalifikowane jako podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to negatywną przesłanką wznowienia postępowania w tej sprawie jest niezachowanie przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Powyższy przepis wyznacza bowiem w tym przypadku termin jednego miesiąca na wniesienie podania do właściwego organu licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności będącej podstawą do wznowienia postępowania, w przedmiotowej zaś sprawie ten termin upłynął wiele lat temu.
Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 183 § 1 w związku z art. 176 cyt. ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że wadliwość skargi kasacyjnej wynika z tego, że podniesiono w zarzutach kasacyjnych tylko naruszenie art. 7 i 8 k.p.a., których to przepisów Sąd I instancji w ogóle nie stosował. Ponadto, co wynika z akt sprawy i co przedstawiono uprzednio w uzasadnieniu tego wyroku kontrolą Sądu I instancji są objęte tylko przepisy stosowane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym wznowienia postępowania, tj. art. 149 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 148 k.p.a., a nie przepisy art. 7 i 8 k.p.a. Dlatego też podniesiony w tym zakresie jedyny zarzut kasacyjny odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy jest całkowicie chybiony.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.