II OSK 922/22

II OSK 922/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Jan Szuma
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
IV SA/Po 654/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-11-19
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant referent stażysta Martyna Jendyk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 654/21 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 maja 2021 r. nr WOA.7721.41.2011.MO w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 listopada 2021 r., IV SA/Po 654/21, oddalił skargę A. Z. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 28 maja 2021 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją WINB uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Międzychodzie (dalej PINB) z dnia 22 września 2008 r. i na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz.U.2018.1202 ze zm.; dalej p.b.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2016.23 ze zm.; dalej k.p.a.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935) odmówił A. Z. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...] (dawniej [...]), na działce nr [...], z lipca 2019 r., sporządzonego w zakresie architektury przez mgr inż. J. K., w zakresie konstrukcji przez mgr inż. G. J.
Na tę decyzję skargę do WSA wywiódł A. Z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniesioną skargę.
Sąd zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w zapadłym w tej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 111/20. Art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji Sąd zbadał czy wydając decyzję z dnia 28 maja 2021 r. organ uwzględnił wytyczne zawarte w ostatnim wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 111/20, uchylającym decyzję z dnia 29 listopada 2019 r.
Analiza dokumentacji akt sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że organy prawidłowo wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. i udokumentowały je w aktach sprawy, a następnie prawidłowo podjęły decyzję. Odnosząc się zatem do realizacji wspomnianych wytycznych Sąd za kluczowe dla sprawy uznał ustalenie dotyczące tego czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t.Dz.U.2019.1065; dalej r.w.t.). Kwestią bezsporną pozostaje fakt, że zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w zapadłym wcześniej wyroku, na zlecenie WINB, stosowne w tym zakresie ustalenia poczynił PINB w M. W toku czynności kontrolnych ustalono, że pomieszczenie w parterze (którego przeznaczenie nakazał zbadać Sąd) jest przeznaczone na pobyt stały ludzi, a w konsekwencji zlokalizowane w nim okno należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Ustalenia te zostały udokumentowane fotografiami oraz załączonym do protokołu rzutem parteru i jego przekrojem pionowym. Sąd zaakcentował, że pełnomocnik skarżącego zapoznał się z poczynionymi i udokumentowanymi w sprawie ustaleniami na okoliczność przeznaczenia pomieszczenia w parterze (którego przeznaczenie nakazał zbadać Sąd). Ustalenia te nie były ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do Sądu kwestionowane. To - niekwestionowane i znajdujące oparcie w materiale dowodowym - ustalenie, jak trafnie stwierdził WINB, przesądziło o wyniku tego trwającego od wielu lat postępowania administracyjnego. Ustalenie, że pomieszczenie w parterze jest przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 r.w.t., przesądziło bowiem, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją braku spełnienia przesłanki z § 13 r.w.t.. To ustalenie zwolniło też organ z obowiązku prowadzenia jakichkolwiek dalszych ustaleń faktycznych.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł A. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj.:
a. art. 141 § 1 p.p.s.a., przejawiające się tym, że Sąd w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do kluczowego zarzutu skargi - naruszenia przez organ II instancji art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b.;
b. art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przejawiające się tym, że Sąd w uzasadnieniu wyroku zarzut naruszenia art. 51 ust. 4 p.b. w związku z treścią występującej w obrocie prawnym decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. uznał za niezrozumiały;
c. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 4 w zw. z art. "art." 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, w wyniku przyjęcia, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu mogło być wyłącznie sprawdzenie realizacji przez organ II instancji wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 111/20;
d. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie pomimo niezastosowania przez organ II instancji wobec skarżącego procedury określonej w art. 35 ust. 3 p.b.;
e. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 51 ust. 4 p.b., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie pomimo wydania przez organ II instancji decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu zamiennego pomimo istnienia w obrocie decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nienakładającej na skarżącego jakichkolwiek obowiązków w zakresie doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem;
II. prawa materialnego art. 51 ust. 4 p.b. poprzez przyjęcie, iż organ II instancji prawidłowo odmówił skarżącemu zatwierdzenia przedłożonego projektu zamiennego.
W piśmie z dnia 27 grudnia 2024 r. uczestnicy postępowania K. S., S. S. i S. S. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma wydanie uprzednio całego szeregu prawomocnych wyroków sądów administracyjnych, a przede wszystkim treść ostatniego z nich – wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 111/20, w którym m.in. podano:
"Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności ustali czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia. Organ udokumentuje poczynione w tym zakresie ustalenia i umożliwi Skarżącemu zajęcie stanowiska w tej kwestii. W zależności od poczynionych ustaleń organ albo rozstrzygnie sprawę merytorycznie, albo w przypadku ustalenia, że zlokalizowane w parterze okno nie należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, przejdzie do dalszej analizy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 962/18".
W zaskarżonej decyzji organ zobligowany był zatem do ustalenia, czy pomieszczenie w parterze, którego naturalne oświetlenie zapewnia przedmiotowe okno, jest przeznaczone na pobyt stały ludzi, czy nie ma takiego przeznaczenia. Pozostałe istotne dla rozstrzygnięcia kwestie zostały już wcześniej przesądzone prawomocnymi wyrokami, a więc stosownie do art. 153 p.p.s.a. są one na obecnym etapie postępowania wiążąco rozstrzygnięte. Ponadto, jak trafnie zaznaczył WSA, ustalenie, że przedmiotowe pomieszczenie jest przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 r.w.t., przesądziło, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją braku spełnienia przesłanki z § 13 r.w.t. To ustalenie zwolniło organ z obowiązku prowadzenia jakichkolwiek dalszych ustaleń faktycznych. Sam bowiem fakt, że nie zostały spełnione przesłanki z § 13 r.w.t. sprawia, że nie było możliwości zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego, a zatem odmowa jego zatwierdzenia jest zgodna z prawem.
Z uwagi na powyższe pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mającego przejawiać się w tym, że Sąd w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do kluczowego zarzutu skargi – naruszenia przez organ II instancji art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b. WSA wskazał bowiem, że przedłożone projekt budowlany zamienny narusza konkretne przepisy technniczno-budowlane. Ponadto, uwzględniając normatywną treść art. 141 § 4 p.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego, zastosowanych przepisów prawa materialnego, wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedstawił zarzuty skargi oraz stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku o wskazanej wyżej treści. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest zaś naruszeniem tego unormowania wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę. Stwierdzić też należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegający na nieodniesieniu się w treści uzasadnienia do podniesionych w skardze zarzutów, mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby Sąd I instancji pominął istotne dla oceny sprawy argumenty skargi, bowiem z przepisu tego nie wynika obowiązek sądu do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (por. wyrok NSA z 17 lutego 2010 r., II FSK 1511/08).
Nie jest też trafny zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W skardze kasacyjnej nie wykazano bowiem, by miał on jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał właściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i zasadnie przyjął, że z uwagi na ustalenie, iż nie zostały spełnione przesłanki z § 13 r.w.t. nie było możliwości zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego. WSA słusznie przy tym ograniczył przeprowadzoną kontrolę do sprawdzenia realizacji przez organ II instancji wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 111/20, ponieważ pozostałe istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały już prawomocnie i wiążąco przesądzone we wcześniejszych prawomocnych wyrokach sądowych. Z tych względów pozbawione usprawiedliwionych podstaw były zarówno zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 4 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b.; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 p.b.; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 51 ust. 4 p.b. i w powiązaniu z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., jak i zarzut naruszenia art. 51 ust. 4 p.b.
W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.