II OSK 915/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że choć WSA błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, to zaskarżona decyzja organu odwoławczego i tak nie mogłaby się ostać z powodu wadliwości uzasadnienia.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki zabudowy schodów zewnętrznych budynku. Organ I instancji nakazał rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że powinien mieć zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego (legalizacja robót). WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że organ ten nie miał podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że choć WSA błędnie zinterpretował art. 138 § 2 k.p.a., to decyzja organu odwoławczego była wadliwa z powodu niepełnego uzasadnienia.
Sprawa wywodzi się z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej rozbiórkę zabudowy schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego, uznanej za samowolnie wykonaną przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy (Małopolski WINB) uchylił tę decyzję, wskazując na niewłaściwą podstawę prawną (art. 48 Prawa budowlanego zamiast art. 51) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że organ ten nie miał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia), a powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. P. od wyroku WSA. NSA uznał, że stanowisko WSA dotyczące naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy było słuszne, ponieważ organ odwoławczy nie mógł orzekać reformatoryjnie w kwestii legalizacji robót budowlanych (art. 51 P.b.), gdyż naruszyłoby to właściwość rzeczową organu I instancji. Jednakże NSA stwierdził, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego i tak nie mogłaby się ostać z powodu wadliwości jej uzasadnienia, które nie pozwalało na kontrolę prawidłowości przyjętego przez organ stanowiska co do charakteru wykonanych robót budowlanych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organ odwoławczy nie może orzekać reformatoryjnie w kwestii legalizacji robót budowlanych (art. 51 P.b.), jeśli organ I instancji wydał decyzję o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 P.b., gdyż naruszyłoby to właściwość rzeczową organu I instancji i zasadę dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że rozbiórka i legalizacja robót budowlanych to odmienne postępowania. Organ odwoławczy, podważając wybór podstawy prawnej przez organ I instancji, nie może sam orzekać w przedmiocie legalizacji, gdyż działałby jako organ I instancji, naruszając właściwość rzeczową i zasadę dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organ orzeka o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części.
u.p.b. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Organ prowadzi postępowanie zmierzające do legalizacji robót budowlanych.
u.p.b. art. 51 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Dotyczy doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Przejście spraw do właściwości WSA po reformie sądownictwa administracyjnego.
u.p.b. art. 83 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Określa właściwość rzeczową powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu I instancji w sprawach dotyczących art. 50-51 P.b.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stanowisko skarżącego kasacyjnie, że organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji reformacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż naruszałoby to właściwość rzeczową organu I instancji. Stanowisko NSA, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego było wadliwe i nie pozwalało na kontrolę jego stanowiska.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w sytuacji kwestionowania jedynie prawidłowości zastosowanego przepisu prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie mógł orzekając reformatoryjnie uchylić zaskarżonej decyzji i rozstrzygając sprawę merytorycznie wydać decyzji na podstawie art. 51 powołanej ustawy, gdyż wówczas orzekałby w istocie jako organ I instancji, naruszając w ten sposób zarówno przepisy o właściwości rzeczowej, jak i wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. uzasadnienie decyzji, które nie pozwala ustalić motywów rozstrzygnięcia organu odwoławczego uniemożliwia Sądowi kontrolę poprawności jego stanowiska w tym zakresie.
Skład orzekający
Małgorzata Stahl
przewodniczący
Maria Rzążewska
członek
Janina Kosowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście właściwości rzeczowej organów nadzoru budowlanego oraz wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ odwoławczy kwestionuje podstawę prawną decyzji organu I instancji w zakresie robót budowlanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowania administracyjnego i potencjalne pułapki proceduralne, w tym błędne stosowanie przepisów o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz znaczenie prawidłowego uzasadnienia decyzji.
“Pułapki procedury administracyjnej: Kiedy organ odwoławczy nie może przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 915/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-06-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Janina Kosowska /sprawozdawca/ Małgorzata Stahl /przewodniczący/ Maria Rzążewska Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Kr 1367/02 - Wyrok WSA w Krakowie z 2006-03-07 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126 art. 48 ust. 1, art. 51 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie NSA Maria Rzążewska Janina Kosowska /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1367/02 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1367/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. M. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Przedstawiając stan faktyczny rozpoznanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2001 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), nakazał rozbiórkę zabudowy schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego położonego w Z. przy ul. K., tj. osłonowych ścian oraz wykonanego nad nimi zadaszenia z blachy falistej. W uzasadnieniu wskazał, iż podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2000 r. ustalono, że W. P. przebudował w styczniu 1998 r. wejście do wskazanego wyżej budynku mieszkalnego. Przebudowa polegała na zabudowie zewnętrznych schodów wejściowych ścianami osłonowymi, wykonanymi z drewnianych ram okiennych wraz z drzwiami oraz na ułożeniu na żelbetowej płycie balkonowej znajdującej się nad schodami płyt z blachy ocynkowanej do wysokości okapu budynku. Dobudowane elementy nie są trwale połączone z istniejącym budynkiem, stanowią wypełnienie istniejących przestrzeni ze zmianą sposobu ich funkcjonowania. W ocenie organu I instancji, zakres oraz charakter przeprowadzonych robót wymagał pozwolenia na budowę. Wykonana przebudowa wpływa bowiem na zmianę wyglądu budynku w odniesieniu do otaczającej zabudowy i spowodowała zmianę układu funkcjonalnego części obiektu, tj. zlikwidowano balkon oraz wykonano dodatkowe pomieszczenie przez wydzielenie ścianami przestrzeni w rejonie schodów zewnętrznych. Od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. odwołanie złożył W. P. Podnosząc, że wykonane roboty budowlane polegały na zabudowie schodów zewnętrznych budynku, a nie na przebudowie budynku, wniósł o ich zalegalizowanie. W wyniku rozpoznania odwołania, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie organ ten prawidłowo zebrał materiał dowodowy i zapewnił stronom czynny udział na każdym etapie postępowania, to jednak dokonał błędnego wyboru podstawy prawnej podjętej decyzji. Organ odwoławczy zauważył, iż z protokołu przeprowadzonej wizji wynika, że w niniejszej sprawie wykonano roboty budowlane polegające na montażu zadaszenia wspartego na istniejącej płycie balkonowej nad schodami, a nie dokonano budowy obiektu budowlanego lub jego części. Tylko natomiast przy stwierdzeniu, że inwestor wykonał roboty budowlane polegające na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, organ nadzoru budowlanego orzeka na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane o nakazie rozbiórki tego obiektu budowlanego lub jego części. W niniejszej sprawie, wykonane roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę, lecz ze względu na ich charakter zastosowanie powinien mieć do nich art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. Ewentualna rozbiórka mogła być natomiast orzeczona, ale na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane i tylko w sytuacji uprzedniego wykazania, że wykonane roboty budowlane naruszają określony przepis prawa i, że robót tych nie można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. W świetle powyższego, z uwagi na nieprawidłowe zakwalifikowanie przedmiotu sprawy i zastosowanie niewłaściwego trybu postępowania decyzja organu I instancji została uchylona, a sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W przypadku zmiany trybu postępowania konieczne będzie bowiem uprzednie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części i zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania. W skardze na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, I. M. podniosła, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa budowlanego. Zauważyła, iż przeprowadzone prace całkowicie zmieniły wygląd zewnętrzny budynku, zwiększyły jego powierzchnię netto, a ponadto w ich trakcie doszło do naruszenia konstrukcji budynku i wykonania nowych elementów konstrukcyjnych. W odpowiedzi na skargę, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając skargę za uzasadnioną, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, iż w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega ona rozpoznaniu przez ten Sąd na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podniósł, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zauważył, iż z przytoczonego przepisu jasno wynika, że organ odwoławczy może wydać tego typu decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub gdy postępowanie wyjaśniające zostało wprawdzie przeprowadzone, ale naruszono w nim przepisy procesowe. Wskazał, iż decyzja podjęta na podstawie art. 138 § 2 kpa nie może być wydana w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w tym przepisie, gdyż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w tym trybie jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy i dlatego też niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Sąd I instancji zauważył, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy uzasadniając podjęcie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa powołał się na zasadę dwuinstancyjności oraz konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwagi na nieprawidłowe zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotu postępowania i użycie niewłaściwego trybu. W ocenie Sądu, stwierdzenie organu o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jest po pierwsze sprzeczne z jego wypowiedzią z początkowego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z którego wynika, iż uznał on za kompletny zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy. Po drugie, Sąd zauważył, iż w działaniu organu odwoławczego nie chodzi tylko o sprawowanie kontroli instancyjnej, lecz o powtórne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Kompetencje organu odwoławczego obejmują bowiem korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających zarówno na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, jak i na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. W takim przypadku organ odwoławczy ma kompetencje merytoryczno-reformacyjne (art. 138 § 1 pkt 2 zd. pierwsze kpa), z których jednak Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie skorzystał. Organ odwoławczy nie wykazał ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czego wymaga art. 107 § 1 i 3 kpa, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, bądź je przeprowadził, lecz z naruszeniem przepisów proceduralnych. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożył, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, W. P. zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości skarżący zgłosił zarzuty: 1/. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 138 § 2 kpa poprzez uznanie, że organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ oraz 2/. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że organ odwoławczy był organem właściwym do podjęcia decyzji określonej w art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, zgodnie z którym organ odwoławczy naruszył przepis art. 138 § 2 kpa. Podniósł, iż w niniejszej sprawie organ I instancji nakazał rozbiórkę zabudowy schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego, tj. rozbiórkę ścian osłonowych oraz wykonanego nad nimi zadaszenia z blachy falistej, na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Dokonana przez niego przebudowa schodów nie stanowiła jednak robót budowlanych w rozumieniu art. 28 ustawy – Prawo budowlane i nie wymagała uprzedniego wydania decyzji zezwalającej na ich przeprowadzenie. Wobec powyższego, organ I instancji powinien zachować się zgodnie z art. 50 ustawy – Prawo budowlane i zamiast wydawać decyzję o nakazie rozbiórki powinien wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, a następnie nakazać doprowadzenia stanu faktycznego do zgodności z prawem w trybie art. 51 ust. 1 w zw. art. 51 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. Skarżący podkreślił jednocześnie, iż taka legalizacja powinna zostać przeprowadzona nie w trakcie postępowania odwoławczego przed Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Krakowie, ale przed właściwym w tej sprawie Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Z. Zgodnie bowiem z zakresem właściwości rzeczowej określonym w art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, zadania i kompetencje, o których mowa m.in. w art. 50-51, należą do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu I instancji. Wobec powyższego, organ odwoławczy był nieuprawniony do wydania decyzji co do meritum i w konsekwencji, słuszną decyzją było przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyręczenie w tym zakresie organu I instancji stanowiłoby natomiast naruszenie właściwości rzeczowej określonej w art. 83 ustawy – Prawo budowlane i dyspozycji określonej w art. 138 § 2 kpa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, I. M., uznając zasadność zaskarżonego wyroku, wniosła o jej odrzucenie lub ewentualnie oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2007 r., podtrzymując swój wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniosła natomiast o włączenie do akt sprawy jako dowodu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1434/03, uchylającego w wyniku jej skargi decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] maja 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie zabudowy schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego przy ul. K. w Z. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi kasacyjnej, gdyż uznał, że zaskarżone orzeczenie mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne, jak również ich uzasadnienie, stwierdzić można, iż zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 138 § 2 kpa i w konsekwencji prawidłowości jego zastosowania w sprawie. Skarżący podnosi bowiem, iż Sąd nie uwzględnił tego, że w warunkach niniejszej sprawy wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformacyjnej, w związku z podważeniem możliwości wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa, prowadzić będzie do naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, który zadania i kompetencje, o których mowa w art. 51 powołanej ustawy, powierzył w I instancji powiatowemu inspektorowi nadzoru budowlanego. Stanowisko skarżącego, pomimo nie w pełni profesjonalnie sformułowanych podstaw kasacyjnych w tym zakresie, uznać należy za słuszne. Wskazać należy, iż zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy organ I instancji, na podstawie art. 48 ustawy – Prawo budowlane, nakazał W. P. rozbiórkę zabudowy schodów zewnętrznych budynku mieszkalnego położonego w Z. Organ odwoławczy, uznając, że organ I instancji podjął decyzję w oparciu o błędną podstawę prawną, gdyż w sprawie zastosowanie ma nie art. 48, lecz art. 51 ustawy – Prawo budowlane, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Sąd I instancji, uchylając decyzję organu odwoławczego uznał z kolei, że w sytuacji, gdy w sprawie kwestionowana jest jedynie prawidłowość zastosowanego przepisu prawa materialnego, organowi odwoławczemu przysługują kompetencje do skorygowania wad prawnych decyzji organu I instancji w tym zakresie. Mając na uwadze warunki niniejszej sprawy, stanowisko Sądu nie może być uznane za słuszne. Zauważyć należy, iż konsekwencje przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) są diametralnie różne od tych powstałych w sytuacji podjęcia decyzji na podstawie art. 51 powołanej ustawy. W pierwszym bowiem przypadku, organ orzeka o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części, podczas gdy w drugim prowadzi postępowanie zmierzające do legalizacji robót budowlanych. Postępowanie w sprawie rozbiórki nie może być zatem uznane za tożsame przedmiotowo z postępowaniem w sprawie legalizacji robót budowlanych. W konsekwencji w sytuacji, gdy organ odwoławczy podważa prawidłowość wyboru podstawy prawnej decyzji organu I instancji, uznając, iż w sprawie nie powinien mieć zastosowania przepis art. 48, lecz art. 51 ustawy – Prawo budowlane, nie może orzekając reformatoryjnie uchylić zaskarżonej decyzji i rozstrzygając sprawę merytorycznie wydać decyzji na podstawie art. 51 powołanej ustawy, gdyż wówczas orzekałby w istocie jako organ I instancji, naruszając w ten sposób zarówno przepisy o właściwości rzeczowej, jak i wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W tym też kontekście stanowisko skarżącego uznać należy za słuszne. Jednakże pomimo częściowo błędnego stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie stwierdzić należy, iż zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, gdyż w warunkach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja i tak nie mogłaby się ostać w obrocie prawnym. Przyczyną tego są wady jej uzasadnienia, które nie pozwalają w istocie na kontrolę prawidłowości przyjętego przez organ odwoławczy stanowiska co do charakteru wykonanych przez inwestora robót budowlanych. Zauważyć należy, iż z uzasadnienia tego nie wynika w szczególności jaki był stan pierwotny budynku przy ul. K. w Z., na czym dokładnie polegały i kiedy zostały wykonane roboty budowlane prowadzące do powstania tzw. wiatrołapu (poprzez zabudowę schodów i balkonu) oraz jakie wymiary ma powstała zabudowa w porównaniu do istniejącej wcześniej. W tych warunkach trudno jest stwierdzić na jakiej podstawie organ odwoławczy przyjął, że wykonane przez inwestora roboty budowlane polegały na montażu. Samo stwierdzenie, że stanowisko to zajął na podstawie protokołu komisyjnych oględzin i analizy dokumentacji fotograficznej dołączonej do akt organu I instancji, bez jego rozwinięcia w dalszej części uzasadnienia, uznać należy za niewystarczające. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W konsekwencji, przyjmując odmienną od organu I instancji ocenę prawną stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy, aby nie narazić się na zarzut dowolności, powinien wyczerpująco wyjaśnić na jakich okolicznościach faktycznych oparł swoje stanowisko o charakterze robót budowlanych wykonanych przez inwestora i ich kwalifikacji prawnej. Uzasadnienie decyzji, które nie pozwala ustalić motywów rozstrzygnięcia organu odwoławczego uniemożliwia Sądowi kontrolę poprawności jego stanowiska w tym zakresie. Stwierdzając błąd w ocenie stanu faktycznego, organ odwoławczy powinien bowiem wskazać jakich uchybień dopuścił się organ I instancji w swoich ustaleniach oraz jakie dodatkowe ustalenia w tym zakresie powinien przeprowadzić. Jak bowiem słusznie podniósł Sąd I instancji, decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w przepisie art. 138 § 2 kpa. Z uwagi natomiast na to, że decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, jego wykładnia rozszerzająca nie jest dopuszczalna. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W konsekwencji, skoro kwestia charakteru robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestora nie została w sposób jednoznaczny rozstrzygnięta przez organy nadzoru budowlanego, orzekanie w tej kwestii przez sąd administracyjny uznać należy za przedwczesne. Sądy administracyjne powołane są bowiem do kontroli legalności działalności administracji publicznej, a nie do zastępowania organów administracji publicznej w załatwianiu spraw należących do ich właściwości. Odnosząc się do przedłożonego przez I. M. w toku postępowania kasacyjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1434/03, wskazać natomiast należy, iż odnosi się on do czynności podjętych przez organy nadzoru budowlanego po uchyleniu przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2001 r. Wskazany wyrok nie jest objęty przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, dlatego też ocena jego zasadności znajduje się poza zakresem postępowania kasacyjnego. Zauważyć jednak należy, iż organ odwoławczy, do którego wróci niniejsza sprawa w celu jej ponownego rozpatrzenia, powinien uwzględnić przy podejmowaniu ponownego rozstrzygnięcia również prawomocne orzeczenie Sądu wydane na skutek wniesienia skargi I. M. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 26 maja 2003 r. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI