II OSK 911/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej, uznając, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy instalacji OZE niezależnie od mocy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA, który uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW. WSA uznał, że art. 61 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, zwalniający z niektórych wymogów, dotyczy wyłącznie mikroinstalacji. NSA uznał tę wykładnię za błędną, stwierdzając, że przepis ten ma zastosowanie do instalacji OZE niezależnie od ich mocy, a interpretacja WSA naruszała zasady konstytucyjne. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że organ powinien wydać decyzję o warunkach zabudowy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), który zwalnia z obowiązku spełnienia niektórych wymogów przy ustalaniu warunków zabudowy, dotyczy wyłącznie mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii (OZE). Zdaniem WSA, większe instalacje, takie jak elektrownia fotowoltaiczna o mocy powyżej 100 kW, powinny być lokalizowane na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spełniać wszystkie wymogi z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny uznał tę wykładnię za błędną. Sąd podkreślił, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń w zależności od mocy instalacji OZE, a jego wykładnia systemowa przez pryzmat przepisów dotyczących studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego była nieprawidłowa. NSA wskazał, że studium ma charakter wewnętrzny i nie może stanowić podstawy materialnoprawnej do rozstrzygania indywidualnych spraw administracyjnych. Ponadto, sąd uznał, że wykładnia WSA naruszała konstytucyjne zasady wolności zabudowy i zagospodarowania terenu. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę wniesioną przez D. K. i A. K., uznając, że organ administracji powinien wydać decyzję o warunkach zabudowy, spełniając jedynie wymogi uproszczonej analizy urbanistycznej, w tym zgodność z przepisami odrębnymi i brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 61 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy instalacji OZE niezależnie od ich mocy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że językowa wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń co do mocy instalacji OZE. Wykładnia systemowa przez pryzmat przepisów o studium była nieprawidłowa, a ograniczenie stosowania przepisu do mikroinstalacji naruszałoby konstytucyjne zasady wolności zabudowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.z.p. art. 61 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis ten ma zastosowanie do instalacji odnawialnego źródła energii niezależnie od ich mocy, zwalniając je z wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wymogi z tych punktów są wyłączone w przypadku instalacji OZE na mocy ust. 3.
u.o.z.e. art. 2 § 13
Ustawa o odnawialnych źródłach energii
Definicja instalacji odnawialnego źródła energii.
u.p.z.p. art. 10 § 2a
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis dotyczący lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z OZE, błędnie użyty przez WSA do wykładni art. 61 ust. 3.
u.p.z.p. art. 15 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przepis dotyczący lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z OZE, błędnie użyty przez WSA do wykładni art. 61 ust. 3.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku WSA.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, wolność zabudowy.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności zabudowy tylko w ustawie i w uzasadnionym zakresie.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i prawa do zabudowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przez WSA, który ograniczył jego stosowanie do mikroinstalacji OZE. Naruszenie zasad konstytucyjnych (wolność zabudowy) przez wykładnię WSA. Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących studium do wykładni przepisów o warunkach zabudowy.
Odrzucone argumenty
Argumenty D. K. i A. K. dotyczące zasady dobrego sąsiedztwa i zmiany przeznaczenia terenów rolnych (uznane za drugoplanowe wobec wadliwej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji przyjął nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że z pominięciem wymogów dotyczących art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. lokalizowane mogą być na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie mikroinstalacje odnawialnego źródła energii. Systemową wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy oprzeć na przepisach określających zasady ustalania warunków zabudowy ujętych w rozdziale 5 u.p.z.p. oraz norm konstytucyjnych zawierających gwarancje wolności zabudowy. Wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w wyniku której dochodzi do wyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii o mocy powyżej 100 kW spod regulacji tego przepisu, należy uznać za wykładnię dokonaną z naruszeniem zasady wolności zabudowy.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
członek
Jan Szuma
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w kontekście instalacji OZE o mocy powyżej 100 kW oraz zasady wolności zabudowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ustalania warunków zabudowy dla instalacji OZE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu energetyki odnawialnej i jej lokalizacji, a także interpretacji przepisów planistycznych, co jest istotne dla inwestorów i samorządów.
“Elektrownia fotowoltaiczna o mocy 3 MW może powstać bez planu miejscowego – NSA wyjaśnia kluczowy przepis.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 911/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Grzegorz Czerwiński Jan Szuma /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Sygn. powiązane II SA/Sz 989/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-12-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 989/21 w sprawie ze skargi D. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od D. K. i A. K. na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 507 (pięćset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 989/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi D. K. i A. K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2021 r., nr SKO/Ma/420/1811/2021 i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] o ustaleniu na rzecz [...] sp. z o.o. warunków zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni fotowoltaicznej [...] o mocy do 3 MW włącznie na terenie działki [...] w obrębie geodezyjnym [...] . W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że sprawa dotyczy inwestycji, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 610, dalej "u.o.z.e.") wymienionej w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 741 z późn. zm., dalej "u.p.z.p.") wśród inwestycji zwolnionych z obowiązku dopełnienia wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wskazując na powyższe, podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że regulację zawartą w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy łączyć z potrzebą wspierania rozwoju prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji analizowany przepis należy stosować z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (wedle brzmienia rozważnych regulacji aktualnego na datę zaskarżonej decyzji). W kontekście powyższego w zaskarżonym wyroku wskazano na art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. akcentując, że skoro więc z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Sąd pierwszej instancji nie podzielił wobec tego stanowiska organów lokalizacja urządzeń, takich jak te, których dotyczy sprawa, czyli wymienionych w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Zdaniem Sądu przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. świadczą o tym, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. będąca uczestnikiem postępowania (inwestorem). Zarzuciła przy tym naruszenie: – art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że instalacja [...] w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. nie uwzględnia instalacji [...] o mocy przekraczającej 100 kW, podczas gdy definicja ta uwzględnia wszystkie instalacje [...] , bez względu na ich moc, co doprowadziło z kolei do błędnego uznania, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wyłącza zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.; – art. 61 ust. 3, art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przez instalację [...] nie należy rozumieć instalacji bez względu na ich moc; – art. 6 ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 3 u.p.z.p., art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., art. 2 pkt 13 u.o.z.e., § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588 z późn. zm.), art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszające konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawa i działania organów i sądów na podstawie i w granicach prawa z uwagi na prawotwórczy charakter orzeczenia i naruszenie zasady clara non sunt interpretanda, a także naruszające wolność zabudowy i zagospodarowania terenu; – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na bezpodstawne uznanie, że decyzje te naruszają prawo materialne. Wskazując na podniesione zarzuty [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi D. K. i A. K. poprzez ich oddalenie, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Spółka zwróciła się nadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Na skargę kasacyjną odpowiedzieli D. K. i A. K. . Wskazali oni, że wnoszą o "uchylenie skargi kasacyjnej" (co należy poczytywać w istocie jako wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej – uw. Sądu). Zaznaczyli, że sporna instalacja zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.) została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W takich okolicznościach konieczne jest spełnienie wymogów dobrego sąsiedztwa, zwłaszcza że inwestycja sąsiaduje z terenami rolnymi, zabudową siedliskową i mieszkaniową. Zdaniem D. K. i A. K. realizacja inwestycji prowadziłaby do zmiany przeznaczenia terenu z funkcji upraw rolnych na funkcję przemysłową. W konkluzji pisma skarżący stwierdzili, że budowa elektrowni o tak dużej mocy jak projektowana w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej nie powinna mieć miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Jak zaznaczono w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia przyczyną uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie był pogląd, że zawarte w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolnienie z wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. powinno się odnosić do instalacji odnawialnego źródła energii stanowiących mikroinstalacje, a regulacja ta ma służyć rozwojowi prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej. Zdaniem Sądu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. interpretowany w uwzględnieniem art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., nie dotyczy większych instalacji fotowoltaicznych, to jest o mocy powyżej 100 kW. Powyższe stanowisko nie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarazem za trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Sąd pierwszej instancji przyjął nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że z pominięciem wymogów dotyczących art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. lokalizowane mogą być na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie mikroinstalacje odnawialnego źródła energii. Wyrażając to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje za własny pogląd wyrażany w najnowszym orzecznictwie, przykładowo w wyrokach z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2619/22, z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2706/22, czy w wyroku z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 202/23 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawą z dnia z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1524) zmieniono art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W drodze tej nowelizacji przesądzono, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się, poza uprzednio już wymienionymi liniami kolejowymi, obiektami liniowymi i infrastrukturą techniczną, konkretnie także do "instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii". Te z kolei, zgodnie z właściwą im definicją ustawową, stanowią "instalację stanowiącą wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii elektrycznej lub magazyn biogazu rolniczego". Wedle art. 2 pkt 22 u.o.z.e. za odnawialne źródło energii uznaje się odnawialne niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego dopuszczalność realizacji planowanej inwestycji powinna być uzależniona od wypełnienia wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., ponieważ przy budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 u.p.z.p., opiera się na wykładni systemowej, zgodnie z którą stosowanie przepisu art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p. regulujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, to jest art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. (wedle brzmienia u.p.z.p. na datę zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tak umotywowanego stanowiska Sądu należy stwierdzić co następuje. Przede wszystkim art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń w zależności od mocy, jaką posiada określona instalacja odnawialnego źródła energii. Należy zatem przyjąć, że brzmienie tego przepisu w analizowanym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Tym niemniej należy mieć oczywiście na uwadze, że poprzestanie na wykładni językowej nie zawsze wystarcza do prawidłowej rekonstrukcji obowiązującej normy. Stanowisko to koresponduje z formułowanymi przez doktrynę i orzecznictwo postulatami weryfikacji znaczenia przepisów przez pozajęzykowe rodzaje wykładni nawet wtedy, gdy wykładnia językowa doprowadzi do ustalenia jednego językowo możliwego znaczenia normy (J. Wróblewski, Wykładnia prawa [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 444). Podkreśla się, że pozajęzykowe metody wykładni należy traktować jako "współdziałające" z metodą wykładni językowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 731/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Służą one nie tylko modyfikacji wyniku uzyskanego przy użyciu metody językowej, ale – w zależności od danego przypadku – mogą również posłużyć wzmocnieniu jego uzasadnienia. W tym jednak przypadku przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji systemowa wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., odwołująca się do treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., nie jest właściwa. Wprawdzie wszystkie wymienione wyżej przepisy są zawarte w tej samej ustawie, jednakże z uwagi na charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawną konstrukcję studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, błędne byłoby uznanie ich powiązania (w zakresie wskazanym przez Sąd pierwszej instancji) w kontekście wykładni systemowej. Studium, jako akt kierownictwa wewnętrznego, określa politykę przestrzenną gminy i wiąże wewnętrznie organy gminy przy sporządzaniu i uchwalaniu planów miejscowych. Jego ustalenia, do momentu w którym nie znajdą się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie wiążą powszechnie i nie mogą stanowić materialnoprawnej podstawy do rozstrzygania przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej. Natomiast decyzje o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.z.p., określają sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ich treść jest wypadkową ogólnego porządku planistycznego kształtowanego przez ustawy oraz inne akty normatywne o powszechnej mocy obowiązującej. Zatem ustalenia zawarte w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie mogą z uwagi na ich wewnętrzy charakter wiązać organu wydającego decyzję administracyjną. Ta bowiem jest wydawana na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Tym samym dopuszcza się sytuację, w której decyzja o warunkach zabudowy będzie zawierać ustalenia odmienne od ustaleń przyjętych w studium. Tak więc to, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy. Z tych też względów dokonywanie rekonstrukcji treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez odwołanie się do art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie można uznać za właściwy kierunek systemowej metody wykładni prawa. Systemową wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy oprzeć na przepisach określających zasady ustalania warunków zabudowy ujętych w rozdziale 5 u.p.z.p. oraz norm konstytucyjnych zawierających gwarancje wolności zabudowy. Analiza art. 61 ust. 3 u.p.z.p., dokonana z perspektywy tych unormowań, potwierdza rezultat uzyskany przy użyciu językowej metody wykładni. Skoro bowiem ustawodawca w zbiorze przepisów obejmujących przesłanki ustalania warunków zabudowy nie dokonuje rozróżnień z punktu widzenia mocy instalacji odnawialnych źródeł energii, to w myśl reguły lege non distinguente, organy stosujące te przepisy oraz sądy kontrolujące ich stosowanie również nie powinny tego czynić. Ponadto wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w wyniku której dochodzi do wyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii o mocy powyżej 100 kW spod regulacji tego przepisu, należy uznać za wykładnię dokonaną z naruszeniem zasady wolności zabudowy, wywodzonej z norm konstytucyjnych (art. 2, art. 21, art. 31, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), których systemowe powiązanie z przepisami u.p.z.p. prowadzi do jej urzeczywistnienia między innymi w procesie stosowania prawa – ustalania warunków zabudowy. W tym miejscu należy dodać, że przy jednoznacznym brzmieniu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie znajduje dostatecznej racji nawet odwoływanie się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk nr VIII.3656). Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było ograniczenie wyłączenia wymogów przewidzianych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. od instalacji mikroinstalacji, to nie byłoby prawnych przeszkód do wprowadzenia takiego ograniczenia w znowelizowanym art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Wypada też wskazać, że jakkolwiek co do zasady można by przy dokonywaniu wykładni przepisów wspierać się posiłkowo uzasadnieniem do projektu ustawy, to jednak należy w tym względzie mieć świadomość, że uzasadnienie to nie jest wypowiedzią ustawodawcy, lecz projektodawcy. Zatem uzasadnieniu temu daleko jest do miana wykładni autentycznej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny – jak zaznaczono – uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Przyjął bowiem, jak trafnie wywodziła skarżąca kasacyjnie, że odesłania z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. do art. 2 pkt 13 u.o.z.e. nie należy zawężać do niektórych tylko instalacji odnawialnego źródła energii o mniejszej mocy (zwłaszcza wymienionych w art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pośrednio należy się także zgodzić z zarzutem naruszenia art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jako że kierunek wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji prowadził do nieuzasadnionego ustawą ograniczenia prawa własności. Zarzuty dotyczące naruszenia pozostałych przepisów wymienionych w skardze, a konkretnie dotyczących ustalania warunków zabudowy przy zastosowaniu zasady dobrego sąsiedztwa, są trafne, jednak mają znaczenie drugoplanowe. Nie ulega rzecz jasna wątpliwości, że wykluczenie zastosowania do spornej inwestycji wyłączenia z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powoduje w konsekwencji, iż znalazłby do niej zastosowanie cały zespół regulacji prawnych właściwych dla instytucji warunków zabudowy ustalanych z uwzględnieniem zasady dobrego sąsiedztwa. Należy jednak pamiętać, że w niniejszej sprawie zasadniczym mankamentem stanowiska Sądu pierwszej instancji nie było nieuzasadnione sięgnięcie do zasady dobrego sąsiedztwa, ale dokonanie wyjściowo wadliwej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej w zakresie w jakim podniesiono zarzut naruszenia art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy te nie były w sprawie bezpośrednio stosowane, natomiast faktem jest, że odwołując się do ich treści Sąd pierwszej instancji umotywował określony kierunek wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Jak zaznaczono, wykładnia ta okazała się nieprawidłowa, natomiast wymienione regulacje dotyczące studiów i planów miejscowych nie mogły stanowić oparcia dla zaprezentowanej interpretacji przepisów dotyczących warunków zabudowy. W skardze kasacyjnej przedstawiono też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który w jego uzasadnieniu powiązano z błędnym, zdaniem skarżącej kasacyjnie, stanowiskiem Sądu pierwszej instancji co do konieczności zastosowania wobec inwestycji przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. (wobec odrzucenia możliwości odniesienia do niej wyjątku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.). Zarzut ten okazał się trafny, gdyż – z powodów opisanych na poprzednich stronach – organy nie naruszyły wymienionych regulacji materialnoprawnych, a wobec tego nie ziściła się także przesłanka do uwzględniania z tego powodu skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny doszedł wreszcie do przekonania, że w zaistniałych okolicznościach zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, ale też zarazem możliwe jest rozpoznanie skargi D. K. i A. K. Z powodów opisanych na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia, wydanie decyzji warunki zabudowy dla instalacji odnawialnego źródła energii wymaga jedynie przeprowadzenia tak zwanej uproszczonej analizy urbanistycznej. Weryfikuje się spełnienie wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 u.p.z.p., a więc sprawdza się istnienie odpowiedniego uzbrojenia terenu, wymóg zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne oraz zgodności decyzji z przepisami odrębnymi. W postępowaniu poprzedzającym kontrolowaną decyzję sporządzono analizę urbanistyczną, a projekt decyzji o warunkach zabudowy wraz z załącznikami sporządziła osoba posiadająca wymagane uprawnienia urbanistyczne. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2021 r. posiada załącznik graficzny sporządzony na właściwej kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000. Planowane przedsięwzięcie nie wymaga zaopatrzenia w wodę i gaz oraz nie wymaga odprowadzania ścieków. Z kolei w kwestii przyłączenia do sieci elektroenergetycznej operator sieci określi warunki przyłączeniowe i wypowie się w zakresie możliwości podłączenia do sieci po uzyskaniu przez inwestora prawomocnej decyzji ustalającej warunki zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.). Dla obszaru inwestycji nie jest też wymagana zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Działka inwestycyjna składa się bowiem z terenu rolnego klasy IVa i IVb oraz klasy V. Spełniony jest zatem wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. Wreszcie w odniesieniu do zgodności inwestycji z przepisami odrębnymi, rozważyć należało, czy inwestycja nie narusza wymogów ochrony środowiska w związku z zaliczeniem jej do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wymogi prawne ustalenia warunków zabudowy zostały w tej sferze spełnione, gdyż decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], znak: [...] stwierdzono wobec inwestycji brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Wobec powyższego spełniony został wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. W tym miejscu należy przypomnieć – na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium – że w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek do wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy organ administracji powinien właśnie takie rozstrzygnięcie wydać na rzecz inwestora. Taki wymóg wobec organu wynika dobitnie z art. 53 ust. 3 u.p.z.p. (który stosuje się do warunków zabudowy na podstawie odesłania z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.). Zgodnie z tym przepisem "Nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego [o ustaleniu warunków zabudowy] od zobowiązania się wnioskodawcy do spełnienia nieprzewidzianych odrębnymi przepisami świadczeń lub warunków. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz o oddaleniu skargi D. K. i A. K. . O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się: – kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynosząca 250 zł (potwierdzenie wpłaty na k. 155 akt sądowych), – wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w kwocie 240 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz – opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł (potwierdzenie wpłaty na k. 62 akt sądowych) Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.) na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lutego 2023 r. (k. [...] akt sądowych).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI