II OSK 911/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-09
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyelektrownia fotowoltaicznaodnawialne źródła energiiplanowanie przestrzenneNSAprawo budowlaneinwestycjeteren rolny

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej, uznając, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy instalacji OZE niezależnie od mocy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA, który uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW. WSA uznał, że art. 61 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, zwalniający z niektórych wymogów, dotyczy wyłącznie mikroinstalacji. NSA uznał tę wykładnię za błędną, stwierdzając, że przepis ten ma zastosowanie do instalacji OZE niezależnie od ich mocy, a interpretacja WSA naruszała zasady konstytucyjne. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że organ powinien wydać decyzję o warunkach zabudowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił decyzję o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), który zwalnia z obowiązku spełnienia niektórych wymogów przy ustalaniu warunków zabudowy, dotyczy wyłącznie mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii (OZE). Zdaniem WSA, większe instalacje, takie jak elektrownia fotowoltaiczna o mocy powyżej 100 kW, powinny być lokalizowane na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spełniać wszystkie wymogi z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny uznał tę wykładnię za błędną. Sąd podkreślił, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń w zależności od mocy instalacji OZE, a jego wykładnia systemowa przez pryzmat przepisów dotyczących studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego była nieprawidłowa. NSA wskazał, że studium ma charakter wewnętrzny i nie może stanowić podstawy materialnoprawnej do rozstrzygania indywidualnych spraw administracyjnych. Ponadto, sąd uznał, że wykładnia WSA naruszała konstytucyjne zasady wolności zabudowy i zagospodarowania terenu. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę wniesioną przez D. K. i A. K., uznając, że organ administracji powinien wydać decyzję o warunkach zabudowy, spełniając jedynie wymogi uproszczonej analizy urbanistycznej, w tym zgodność z przepisami odrębnymi i brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 61 ust. 3 u.p.z.p. dotyczy instalacji OZE niezależnie od ich mocy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że językowa wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń co do mocy instalacji OZE. Wykładnia systemowa przez pryzmat przepisów o studium była nieprawidłowa, a ograniczenie stosowania przepisu do mikroinstalacji naruszałoby konstytucyjne zasady wolności zabudowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis ten ma zastosowanie do instalacji odnawialnego źródła energii niezależnie od ich mocy, zwalniając je z wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymogi z tych punktów są wyłączone w przypadku instalacji OZE na mocy ust. 3.

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa o odnawialnych źródłach energii

Definicja instalacji odnawialnego źródła energii.

u.p.z.p. art. 10 § 2a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis dotyczący lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z OZE, błędnie użyty przez WSA do wykładni art. 61 ust. 3.

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis dotyczący lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z OZE, błędnie użyty przez WSA do wykładni art. 61 ust. 3.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia wyroku WSA.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o uchyleniu wyroku i oddaleniu skargi.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego, wolność zabudowy.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie wolności zabudowy tylko w ustawie i w uzasadnionym zakresie.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności i prawa do zabudowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przez WSA, który ograniczył jego stosowanie do mikroinstalacji OZE. Naruszenie zasad konstytucyjnych (wolność zabudowy) przez wykładnię WSA. Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących studium do wykładni przepisów o warunkach zabudowy.

Odrzucone argumenty

Argumenty D. K. i A. K. dotyczące zasady dobrego sąsiedztwa i zmiany przeznaczenia terenów rolnych (uznane za drugoplanowe wobec wadliwej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p.).

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji przyjął nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że z pominięciem wymogów dotyczących art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. lokalizowane mogą być na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie mikroinstalacje odnawialnego źródła energii. Systemową wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy oprzeć na przepisach określających zasady ustalania warunków zabudowy ujętych w rozdziale 5 u.p.z.p. oraz norm konstytucyjnych zawierających gwarancje wolności zabudowy. Wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w wyniku której dochodzi do wyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii o mocy powyżej 100 kW spod regulacji tego przepisu, należy uznać za wykładnię dokonaną z naruszeniem zasady wolności zabudowy.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Jan Szuma

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w kontekście instalacji OZE o mocy powyżej 100 kW oraz zasady wolności zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ustalania warunków zabudowy dla instalacji OZE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu energetyki odnawialnej i jej lokalizacji, a także interpretacji przepisów planistycznych, co jest istotne dla inwestorów i samorządów.

Elektrownia fotowoltaiczna o mocy 3 MW może powstać bez planu miejscowego – NSA wyjaśnia kluczowy przepis.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 911/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński
Jan Szuma /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Sz 989/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-12-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 989/21 w sprawie ze skargi D. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza solidarnie od D. K. i A. K. na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 507 (pięćset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 989/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi D. K. i A. K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2021 r., nr SKO/Ma/420/1811/2021 i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] o ustaleniu na rzecz [...] sp. z o.o. warunków zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni fotowoltaicznej [...] o mocy do 3 MW włącznie na terenie działki [...] w obrębie geodezyjnym [...] .
W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że sprawa dotyczy inwestycji, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 610, dalej "u.o.z.e.") wymienionej w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 741 z późn. zm., dalej "u.p.z.p.") wśród inwestycji zwolnionych z obowiązku dopełnienia wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wskazując na powyższe, podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że regulację zawartą w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy łączyć z potrzebą wspierania rozwoju prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji analizowany przepis należy stosować z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (wedle brzmienia rozważnych regulacji aktualnego na datę zaskarżonej decyzji).
W kontekście powyższego w zaskarżonym wyroku wskazano na art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. akcentując, że skoro więc z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Sąd pierwszej instancji nie podzielił wobec tego stanowiska organów lokalizacja urządzeń, takich jak te, których dotyczy sprawa, czyli wymienionych w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Zdaniem Sądu przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. świadczą o tym, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. będąca uczestnikiem postępowania (inwestorem). Zarzuciła przy tym naruszenie:
– art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że instalacja [...] w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. nie uwzględnia instalacji [...] o mocy przekraczającej 100 kW, podczas gdy definicja ta uwzględnia wszystkie instalacje [...] , bez względu na ich moc, co doprowadziło z kolei do błędnego uznania, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wyłącza zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.;
– art. 61 ust. 3, art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przez instalację [...] nie należy rozumieć instalacji bez względu na ich moc;
– art. 6 ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 3 u.p.z.p., art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., art. 2 pkt 13 u.o.z.e., § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588 z późn. zm.), art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszające konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawa i działania organów i sądów na podstawie i w granicach prawa z uwagi na prawotwórczy charakter orzeczenia i naruszenie zasady clara non sunt interpretanda, a także naruszające wolność zabudowy i zagospodarowania terenu;
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wadliwe uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na bezpodstawne uznanie, że decyzje te naruszają prawo materialne.
Wskazując na podniesione zarzuty [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi D. K. i A. K. poprzez ich oddalenie, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Spółka zwróciła się nadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Na skargę kasacyjną odpowiedzieli D. K. i A. K. . Wskazali oni, że wnoszą o "uchylenie skargi kasacyjnej" (co należy poczytywać w istocie jako wniosek o oddalenie skargi kasacyjnej – uw. Sądu). Zaznaczyli, że sporna instalacja zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839 z późn. zm.) została zakwalifikowana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W takich okolicznościach konieczne jest spełnienie wymogów dobrego sąsiedztwa, zwłaszcza że inwestycja sąsiaduje z terenami rolnymi, zabudową siedliskową i mieszkaniową. Zdaniem D. K. i A. K. realizacja inwestycji prowadziłaby do zmiany przeznaczenia terenu z funkcji upraw rolnych na funkcję przemysłową. W konkluzji pisma skarżący stwierdzili, że budowa elektrowni o tak dużej mocy jak projektowana w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej nie powinna mieć miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Jak zaznaczono w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia przyczyną uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie był pogląd, że zawarte w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolnienie z wymogów z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. powinno się odnosić do instalacji odnawialnego źródła energii stanowiących mikroinstalacje, a regulacja ta ma służyć rozwojowi prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej. Zdaniem Sądu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. interpretowany w uwzględnieniem art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., nie dotyczy większych instalacji fotowoltaicznych, to jest o mocy powyżej 100 kW.
Powyższe stanowisko nie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarazem za trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Sąd pierwszej instancji przyjął nieprawidłową wykładnię sprowadzającą się do uznania, że z pominięciem wymogów dotyczących art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. lokalizowane mogą być na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie mikroinstalacje odnawialnego źródła energii. Wyrażając to stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje za własny pogląd wyrażany w najnowszym orzecznictwie, przykładowo w wyrokach z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2619/22, z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2706/22, czy w wyroku z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 202/23 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawą z dnia z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1524) zmieniono art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W drodze tej nowelizacji przesądzono, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się, poza uprzednio już wymienionymi liniami kolejowymi, obiektami liniowymi i infrastrukturą techniczną, konkretnie także do "instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii". Te z kolei, zgodnie z właściwą im definicją ustawową, stanowią "instalację stanowiącą wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii elektrycznej lub magazyn biogazu rolniczego". Wedle art. 2 pkt 22 u.o.z.e. za odnawialne źródło energii uznaje się odnawialne niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego dopuszczalność realizacji planowanej inwestycji powinna być uzależniona od wypełnienia wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., ponieważ przy budowie elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 3 MW nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 u.p.z.p., opiera się na wykładni systemowej, zgodnie z którą stosowanie przepisu art. 61 ust. 1 i 3 u.p.z.p. powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p. regulujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW, to jest art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. (wedle brzmienia u.p.z.p. na datę zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do tak umotywowanego stanowiska Sądu należy stwierdzić co następuje. Przede wszystkim art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wprowadza ograniczeń w zależności od mocy, jaką posiada określona instalacja odnawialnego źródła energii. Należy zatem przyjąć, że brzmienie tego przepisu w analizowanym zakresie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Tym niemniej należy mieć oczywiście na uwadze, że poprzestanie na wykładni językowej nie zawsze wystarcza do prawidłowej rekonstrukcji obowiązującej normy. Stanowisko to koresponduje z formułowanymi przez doktrynę i orzecznictwo postulatami weryfikacji znaczenia przepisów przez pozajęzykowe rodzaje wykładni nawet wtedy, gdy wykładnia językowa doprowadzi do ustalenia jednego językowo możliwego znaczenia normy (J. Wróblewski, Wykładnia prawa [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986, s. 444). Podkreśla się, że pozajęzykowe metody wykładni należy traktować jako "współdziałające" z metodą wykładni językowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 731/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Służą one nie tylko modyfikacji wyniku uzyskanego przy użyciu metody językowej, ale – w zależności od danego przypadku – mogą również posłużyć wzmocnieniu jego uzasadnienia.
W tym jednak przypadku przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji systemowa wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., odwołująca się do treści art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., nie jest właściwa. Wprawdzie wszystkie wymienione wyżej przepisy są zawarte w tej samej ustawie, jednakże z uwagi na charakter decyzji o warunkach zabudowy oraz prawną konstrukcję studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, błędne byłoby uznanie ich powiązania (w zakresie wskazanym przez Sąd pierwszej instancji) w kontekście wykładni systemowej. Studium, jako akt kierownictwa wewnętrznego, określa politykę przestrzenną gminy i wiąże wewnętrznie organy gminy przy sporządzaniu i uchwalaniu planów miejscowych. Jego ustalenia, do momentu w którym nie znajdą się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie wiążą powszechnie i nie mogą stanowić materialnoprawnej podstawy do rozstrzygania przez organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej. Natomiast decyzje o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.z.p., określają sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ich treść jest wypadkową ogólnego porządku planistycznego kształtowanego przez ustawy oraz inne akty normatywne o powszechnej mocy obowiązującej. Zatem ustalenia zawarte w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie mogą z uwagi na ich wewnętrzy charakter wiązać organu wydającego decyzję administracyjną. Ta bowiem jest wydawana na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Tym samym dopuszcza się sytuację, w której decyzja o warunkach zabudowy będzie zawierać ustalenia odmienne od ustaleń przyjętych w studium. Tak więc to, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy.
Z tych też względów dokonywanie rekonstrukcji treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez odwołanie się do art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie można uznać za właściwy kierunek systemowej metody wykładni prawa. Systemową wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy oprzeć na przepisach określających zasady ustalania warunków zabudowy ujętych w rozdziale 5 u.p.z.p. oraz norm konstytucyjnych zawierających gwarancje wolności zabudowy. Analiza art. 61 ust. 3 u.p.z.p., dokonana z perspektywy tych unormowań, potwierdza rezultat uzyskany przy użyciu językowej metody wykładni. Skoro bowiem ustawodawca w zbiorze przepisów obejmujących przesłanki ustalania warunków zabudowy nie dokonuje rozróżnień z punktu widzenia mocy instalacji odnawialnych źródeł energii, to w myśl reguły lege non distinguente, organy stosujące te przepisy oraz sądy kontrolujące ich stosowanie również nie powinny tego czynić.
Ponadto wykładnię art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w wyniku której dochodzi do wyłączenia instalacji odnawialnego źródła energii o mocy powyżej 100 kW spod regulacji tego przepisu, należy uznać za wykładnię dokonaną z naruszeniem zasady wolności zabudowy, wywodzonej z norm konstytucyjnych (art. 2, art. 21, art. 31, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), których systemowe powiązanie z przepisami u.p.z.p. prowadzi do jej urzeczywistnienia między innymi w procesie stosowania prawa – ustalania warunków zabudowy.
W tym miejscu należy dodać, że przy jednoznacznym brzmieniu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie znajduje dostatecznej racji nawet odwoływanie się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk nr VIII.3656). Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było ograniczenie wyłączenia wymogów przewidzianych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. od instalacji mikroinstalacji, to nie byłoby prawnych przeszkód do wprowadzenia takiego ograniczenia w znowelizowanym art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Wypada też wskazać, że jakkolwiek co do zasady można by przy dokonywaniu wykładni przepisów wspierać się posiłkowo uzasadnieniem do projektu ustawy, to jednak należy w tym względzie mieć świadomość, że uzasadnienie to nie jest wypowiedzią ustawodawcy, lecz projektodawcy. Zatem uzasadnieniu temu daleko jest do miana wykładni autentycznej.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny – jak zaznaczono – uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 2 pkt 13 w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e., art. 61 ust. 3 i art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Przyjął bowiem, jak trafnie wywodziła skarżąca kasacyjnie, że odesłania z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. do art. 2 pkt 13 u.o.z.e. nie należy zawężać do niektórych tylko instalacji odnawialnego źródła energii o mniejszej mocy (zwłaszcza wymienionych w art. 2 pkt 18 i 19 u.o.z.e.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pośrednio należy się także zgodzić z zarzutem naruszenia art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, jako że kierunek wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji prowadził do nieuzasadnionego ustawą ograniczenia prawa własności.
Zarzuty dotyczące naruszenia pozostałych przepisów wymienionych w skardze, a konkretnie dotyczących ustalania warunków zabudowy przy zastosowaniu zasady dobrego sąsiedztwa, są trafne, jednak mają znaczenie drugoplanowe. Nie ulega rzecz jasna wątpliwości, że wykluczenie zastosowania do spornej inwestycji wyłączenia z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powoduje w konsekwencji, iż znalazłby do niej zastosowanie cały zespół regulacji prawnych właściwych dla instytucji warunków zabudowy ustalanych z uwzględnieniem zasady dobrego sąsiedztwa. Należy jednak pamiętać, że w niniejszej sprawie zasadniczym mankamentem stanowiska Sądu pierwszej instancji nie było nieuzasadnione sięgnięcie do zasady dobrego sąsiedztwa, ale dokonanie wyjściowo wadliwej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej w zakresie w jakim podniesiono zarzut naruszenia art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy te nie były w sprawie bezpośrednio stosowane, natomiast faktem jest, że odwołując się do ich treści Sąd pierwszej instancji umotywował określony kierunek wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Jak zaznaczono, wykładnia ta okazała się nieprawidłowa, natomiast wymienione regulacje dotyczące studiów i planów miejscowych nie mogły stanowić oparcia dla zaprezentowanej interpretacji przepisów dotyczących warunków zabudowy.
W skardze kasacyjnej przedstawiono też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., który w jego uzasadnieniu powiązano z błędnym, zdaniem skarżącej kasacyjnie, stanowiskiem Sądu pierwszej instancji co do konieczności zastosowania wobec inwestycji przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. (wobec odrzucenia możliwości odniesienia do niej wyjątku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.). Zarzut ten okazał się trafny, gdyż – z powodów opisanych na poprzednich stronach – organy nie naruszyły wymienionych regulacji materialnoprawnych, a wobec tego nie ziściła się także przesłanka do uwzględniania z tego powodu skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny doszedł wreszcie do przekonania, że w zaistniałych okolicznościach zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, ale też zarazem możliwe jest rozpoznanie skargi D. K. i A. K.
Z powodów opisanych na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia, wydanie decyzji warunki zabudowy dla instalacji odnawialnego źródła energii wymaga jedynie przeprowadzenia tak zwanej uproszczonej analizy urbanistycznej. Weryfikuje się spełnienie wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 u.p.z.p., a więc sprawdza się istnienie odpowiedniego uzbrojenia terenu, wymóg zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne oraz zgodności decyzji z przepisami odrębnymi.
W postępowaniu poprzedzającym kontrolowaną decyzję sporządzono analizę urbanistyczną, a projekt decyzji o warunkach zabudowy wraz z załącznikami sporządziła osoba posiadająca wymagane uprawnienia urbanistyczne. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2021 r. posiada załącznik graficzny sporządzony na właściwej kopii mapy zasadniczej w skali 1:1000. Planowane przedsięwzięcie nie wymaga zaopatrzenia w wodę i gaz oraz nie wymaga odprowadzania ścieków. Z kolei w kwestii przyłączenia do sieci elektroenergetycznej operator sieci określi warunki przyłączeniowe i wypowie się w zakresie możliwości podłączenia do sieci po uzyskaniu przez inwestora prawomocnej decyzji ustalającej warunki zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.). Dla obszaru inwestycji nie jest też wymagana zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Działka inwestycyjna składa się bowiem z terenu rolnego klasy IVa i IVb oraz klasy V. Spełniony jest zatem wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p.
Wreszcie w odniesieniu do zgodności inwestycji z przepisami odrębnymi, rozważyć należało, czy inwestycja nie narusza wymogów ochrony środowiska w związku z zaliczeniem jej do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wymogi prawne ustalenia warunków zabudowy zostały w tej sferze spełnione, gdyż decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], znak: [...] stwierdzono wobec inwestycji brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Wobec powyższego spełniony został wymóg z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.
W tym miejscu należy przypomnieć – na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium – że w przypadku spełnienia przewidzianych prawem przesłanek do wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy organ administracji powinien właśnie takie rozstrzygnięcie wydać na rzecz inwestora. Taki wymóg wobec organu wynika dobitnie z art. 53 ust. 3 u.p.z.p. (który stosuje się do warunków zabudowy na podstawie odesłania z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.). Zgodnie z tym przepisem "Nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego [o ustaleniu warunków zabudowy] od zobowiązania się wnioskodawcy do spełnienia nieprzewidzianych odrębnymi przepisami świadczeń lub warunków.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz o oddaleniu skargi D. K. i A. K. .
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się:
– kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynosząca 250 zł (potwierdzenie wpłaty na k. 155 akt sądowych),
– wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w kwocie 240 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz
– opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł (potwierdzenie wpłaty na k. 62 akt sądowych)
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.) na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lutego 2023 r. (k. [...] akt sądowych).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI