II OSK 91/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalności budowy wiaty z 1974 r., uznając, że postępowanie umorzono prawidłowo na podstawie przepisów z 1974 r.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L.M. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję WINB o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy wiaty z 1974 r. Skarżący zarzucał organom błędy w ustaleniu daty powstania obiektu i niewyczerpanie środków dowodowych. NSA uznał skargę za bezzasadną, stwierdzając, że organ prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. i rozstrzygnął wątpliwości na korzyść inwestora, zgodnie z wcześniejszym wyrokiem WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy obiektu wielofunkcyjnego (segment "a", wiaty) zlokalizowanego na działce nr [...] w L. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń organów co do daty powstania obiektu, zarzucając niewyczerpanie środków dowodowych i naruszenie przepisów k.p.a. oraz p.b. z 1974 r. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy i nie został naruszony, gdyż WSA prawidłowo oddalił skargę. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80, 84, 107 § 3) uznano za chybione, wskazując, że zasada prawdy obiektywnej nie nakłada na organ obowiązku poszukiwania dowodów na korzyść strony, a zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności. NSA stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany prawidłowo, a wątpliwości co do daty powstania obiektu należało rozstrzygnąć na korzyść inwestora, zgodnie z wcześniejszym wyrokiem WSA. Nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 37, 40, 42 p.b. z 1974 r.), gdyż prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwalał na umorzenie postępowania w oparciu o przepisy z 1974 r., ponieważ obiekt nie naruszał warunków technicznych ani nie powodował zagrożenia, a teren był objęty planem zagospodarowania dopuszczającym tego typu zabudowę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie miał obowiązku poszukiwania dowodów na korzyść strony, a zgromadzony materiał dowodowy, mimo pewnych wątpliwości, pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi sądu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zasada prawdy obiektywnej nie nakłada na organ obowiązku poszukiwania dowodów na rzecz strony, a zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności. Wątpliwości co do daty powstania obiektu należało rozstrzygnąć na korzyść inwestora, zgodnie z wytycznymi WSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.b. z 1974 r. art. 37
Prawo budowlane
p.b. z 1974 r. art. 40
Prawo budowlane
p.b. z 1974 r. art. 42
Prawo budowlane
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. ze względu na ustalenie, że obiekt powstał przed 1995 r. Umorzenie postępowania było zasadne, gdyż obiekt nie naruszał warunków technicznych i był zgodny z planem zagospodarowania. Organ nie miał obowiązku prowadzenia dalszych dowodów na korzyść strony. Wątpliwości co do daty powstania obiektu należało rozstrzygnąć na korzyść inwestora.
Odrzucone argumenty
Niewyczerpanie środków dowodowych przez organ w celu ustalenia daty powstania obiektu. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i bezstronności organu. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. zamiast Prawa budowlanego z 1994 r.
Godne uwagi sformułowania
zasada prawdy obiektywnej nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu wątpliwości w tym zakresie należało rozstrzygnąć na korzyść inwestora
Skład orzekający
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Andrzej Wawrzyniak
członek
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie daty powstania obiektów budowlanych, postępowanie dowodowe w sprawach budowlanych, stosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. i 1994 r., zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść inwestora."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obiektu powstałego przed 1995 r. i braku jednoznacznych dowodów na jego datę powstania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy typowego problemu w prawie budowlanym – ustalenia daty powstania obiektu i związanych z tym konsekwencji prawnych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Kiedy stara wiata staje się problemem prawnym: NSA rozstrzyga o dowodach i przepisach z przeszłości.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 91/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/ Piotr Broda /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Rz 666/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-10-11 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 8, art. 9 , art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 1 i § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 37, art. 40, art. 42 Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 666/22 w sprawie ze skargi L.M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2022 r. znak: OA.7721.6.13.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 11 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 666/22, oddalił skargę L.M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z dnia 14 kwietnia 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 13 marca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy budynków usytuowanych na działkach nr [...] w miejscowości L. Decyzją z dnia 27 lutego 2020 r. PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu wielofunkcyjnego, składającego się z segmentów "a", "b" i "c", o łącznej długości 22,15 m i powierzchni zabudowy 96 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w L. W wyniku wniesionego odwołania WINB decyzją z dnia 7 lipca 2020 r. uchylił opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia PINB ze wskazaniem, iż wobec ustalenia, że obiekt objęty rozstrzygnięciem decyzji powstał w warunkach samowoli budowlanej, organ powiatowy winien ustalić, czy jest to jeden obiekt czterosegmentowy, czy cztery różne obiekty niepowiązane konstrukcyjnie. Względem segmentu "a", z racji braku dowodów, uznać należy, że ta część obiektu powstała pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Natomiast tego rodzaju kwalifikacja segmentów "b" i "c" budzi wątpliwości. Decyzją z dnia 22 października 2020 r. znak: PINB.5160.5e.2.2019, PINB umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy obiektu wielofunkcyjnego wskazanego w zakresie segmentu "a", o wymiarach 14,10 m x 4,30 m i powierzchni zabudowy 60,63 m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w L. Organ I instancji uznał, iż że segment "a" obiektu wielofunkcyjnego stanowi wiatę o konstrukcji słupowej z bloczków siporex o wymiarach 60 cm x 24 cm, wspartych na betonowych stopach. Nad całością obiektu wykonano jednospadowy dach konstrukcji drewnianej ze spadkiem w kierunku wschodnim, pokryty blachą. Segment nie posiada ścian zewnętrznych i pełni funkcję zadaszenia nad składowanym pod nim sprzętem rolniczym. Według oświadczenia właściciela działki – B.R. segment został zrealizowany w 1974 r. PINB dał wiarę temu oświadczeniu oraz uznał, iż obiekt w obecnym kształceni nie narusza warunków technicznych, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych, a zatem brak jest podstaw do wydania decyzji o rozbiórce obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej: p.b. z 1974 r. Nie zachodzą również okoliczności do wydania nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami na podstawie art. 40 ww. ustawy Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L.M.. WINB decyzją z dnia 15 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję PINB. Z kolei wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 163/21 uchylił ww. decyzję organu odwoławczego. Sąd zgodził się ze stanowiskiem WINB, że stanowiący przedmiot postępowania administracyjnego segment "a" został wybudowany bez wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również zaaprobował pogląd organów, że wobec wątpliwości co do daty realizacji obiektu budowlanego do rozpatrzenia sprawy należy przyjąć, z korzyścią dla inwestora lub aktualnego właściciela działki, że znajdują zastosowanie przepisy p.b. z 1974 r. Podkreślił jednak, że warunkiem powyższego jest konieczność ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości daty realizacji obiektu, względnie wyczerpanie środków dowodowych służących temu celowi. Dlatego w ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego, co do umorzenia postępowania w sprawie zostało wyrażone przedwcześnie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy WINB decyzją z dnia 14 kwietnia 2022 r. znak: OA.7721.6.13.2020 utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 22 października 2020 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ II instancji uzyskał od Starosty [...] informację, że obiekt oznaczony symbolem "3g" na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości L. został wkreślony na mapę ewidencyjną poprzez pomiar bezpośredni wykonany podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu L. w 2018 r. i od tego czasu obrys budynku na mapach nie uległ zmianie. Ponadto WINB pozyskał i wykonał kopie zdjęć lotniczych obejmujących teren, na którym zlokalizowany jest będący przedmiotem postępowania obiekt, datowanych na 1997 r., 2003 r., 2005 r., 2012 r., 2017 r., a także zdjęć dot. działek nr ewid. [...] w miejscowości L., gmina [...] z 1985 r. i 1965 r. Organ podał, że na zdjęciu z 1965 r. nie została uwidoczniona budowa będącego przedmiotem postępowania obiektu, natomiast zdjęcie z 1985 r. jest niewyraźne i nie można w sposób bezsporny ustalić, czy przedmiotowy obiekt istniał czy nie. Natomiast na pozostałych zdjęciach lotniczych od 1997 r. przedmiotowy obiekt istniał w takim kształcie jak obecnie. Ponadto na rozprawach przeprowadzonych przez PINB w dniach: 28 października 2021 r. oraz 13 stycznia 2022 r. przesłuchano licznych świadków. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sporny obiekt lub jego części mogły zostać zrealizowane po 1 stycznia 1995 r., zatem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy p.b. z 1974 r. WINB ustalił, iż tereny działek o nr ewid. [...] położone w miejscowości L. w chwili obecnej znajdują się w granicach obszaru Natura 2000, jednak ww. działki objęte były Miejscowym Planem Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalonym Uchwałą [...] Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia 2 października 1987 r. i obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. Plan ten nie zabraniał budowy tego typu obiektów na tym terenie. Skargę na decyzję organu II instancji wniósł L.M. wnosząc o jej uchylenie jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na wstępie przypomniał, iż orzekał już w przedmiotowe sprawie, a na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Sądu wszystkie wskazania zawarte w poprzednim wyroku zostały przez organ odwoławczy spełnione. Następnie Sąd omówił, jakie czynności przy ponownym rozpoznawaniu sprawy poczynił WINB. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że sporny obiekt lub jego części mogły powstać po 1 stycznia 1995 r., z czym zgodził się Sąd I instancji. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że żadne z obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przepisów nie zwalniały takich obiektów z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Nie jest także przedmiotem sporu, że takie pozwolenie dla wiaty nie zostało wydane. W Ocenie Sądu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zostały zastosowane właściwe przepisy prawa. Następnie Sąd wojewódzki przytoczył treść art. 37 p.b. z 1974 r. i dodał, iż w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie, że działki nr ew. [...] objęte były Miejscowym Planem Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalonym uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej [...] z dnia 2 października 1987 r. Z jego zapisów nie wynika, aby na terenie B-47RL zabroniona była budowa tego typu obiektów. Plan ten utracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Budowa wiaty nie była więc sprzeczna z postanowieniami tego planu. Wiata powstała przed ustanowieniem Obszaru Natura 2000. Ponieważ przedmiot postępowania nie stanowi obiekt, który powstał po ustanowieniu tego obszaru, więc nie można do niego stosować rygorów związanych z nowopowstającymi obiektami. L.M. wniósł skargę kasacyjną do powyższego wyroku zaskarżając go w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj.: 1) art. 37, art. 40, art. 42 p.b. z 1974 r., poprzez uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, iż organ mógł zastosować w/w przepisy w sprawie, podczas gdy organ w rzeczywistości nie wyczerpał wszelkich możliwych środków dowodowych do rzetelnego, jednoznacznego ustalenia daty powstania obiektu, a zatem nie jest wiadomo, czy przepisy te mogły mieć w ogóle zastosowanie (czy też zastosowanie winna mieć ustawa Prawo budowlane z 1994 r.); 2) art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi L.M., podczas gdy z uwagi na fakt, iż organ administracji miał możliwość przeprowadzenia dalszych środków dowodowych dla ustalenia w sposób rzetelny daty powstania spornego budynku "a", a tego nie uczynił— skarga winna była zostać uwzględniona; 3) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3, art. 80, art. 84 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, naruszenia przez organ reguł postępowania dowodowego, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd, iż organ wyczerpał możliwe środki dowodowe w niniejszej sprawie dla ustalenia daty powstania budynku "a", gdy tymczasem nie miało to miejsca - organ mógł bowiem przeprowadzić szereg dalszych dowodów (np. z opinii biegłego na okoliczność ustalenia, po ocenie stanu, kondycji, materiałów budowlanych budynku, kiedy on powstał, dowodu z opinii biegłego z zakresu fotografii na okoliczność ustalenia, czy na zdjęciu z 1985 r. znajduje się czy też nie sporny obiekt, dokładnej analizy cyfrowej zdjęcia z 1985 r.- jego powiększenia, uszczegółowienia, dowodów z zeznań innych świadków, zasięgnięcia informacji co do daty naniesienia na mapy sąsiadujących ze spornym budynkiem, obiektów) - czego jednak organ, pomimo takiej możliwości, nie uczynił, co świadczy, iż wbrew stanowisku WSA w Rzeszowie, środki dowodowe dla ustalenia w sposób rzetelny i jednoznaczny daty powstania spornego obiektu, nie zostały wyczerpane; zebrany materiał dowodowy ma zatem charakter niekompletny i wybiórczy, co nie pozwala na jego obiektywną analizę; 4) art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie okoliczności braku zachowania przez organ bezstronności w niniejszej sprawie, polegającej na tym, iż organ nie przeprowadził określonych dowodów w sprawie, pomimo że skarżący wprost na istotność przeprowadzenia takich dowodów wskazywał. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zrzekając się jednocześnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Jako chybiony należało ocenić zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie od dawna ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przepis ten ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać go z naruszeniem innych konkretnych przepisów, które to naruszenie Sąd I instancji wadliwie zaakceptował, czego w realiach tej sprawy fachowy pełnomocnik zaniechał. Przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter swoistej "instrukcji" dla sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać (mianowicie: oddalić skargę), gdy uzna, że skarga wniesiona do sądu jest bezzasadna. Przepis ten - sam w sobie - może więc być naruszony tylko wówczas, gdy sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie - wydaje orzeczenie uwzględniające skargę, lub też odwrotnie, gdy zachodzi sprzeczność między stanowiskiem sądu zawartym w uzasadnieniu a treścią sentencji wyroku. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie miała miejsca, ponieważ z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Sąd ten zaaprobował stanowisko organu zarówno co do poczynionych przez niego ustaleń faktycznych, jak i ich konsekwencji prawnych. Wskazanie, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 p.p.s.a. ponieważ oddalił skargę sprawia, że zarzut naruszenia tego przepisu musi zostać uznany za chybiony. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji klarownie wynika to, że sąd ten uznał skargę za bezzasadną, toteż ją oddalił. Uzasadnienie pozostaje w zgodnie z sentencją. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej ogólnikowo wskazał, że oddalenie skargi nastąpiło "podczas gdy organ miał możliwość przeprowadzenia dalszych środków dowodowych dla ustalenia w sposób rzetelny daty powstania spornego budynku". Tak sformułowany zarzut kasacyjny wymyka się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nietrafny jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84, art. 107 § 3 k.p.a. pomijając przy tym jego wadliwą konstrukcję, poprzez brak wskazania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z powołanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Wskazać także należy, że zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają, bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności. Ocena dowodów jest czynnością myślową i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia. Organ administracji publicznej może zatem wysnuwać z zebranego materiału dowodowego tylko wnioski logicznie uzasadnione. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, organ orzekający ocenia wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego. Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym. Powyższe oznacza, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji i zaakceptowana przez sąd administracyjny może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Ustalenie bowiem, że przedmiotowa nieruchomość była zabudowana w dacie wejścia w życie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r., zostało poczynione zgodnie z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego. Natomiast skarżący nie przedstawił żadnego skutecznego kontrdowodu na tę okoliczność. Przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe wprawdzie nie pozwoliło na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości co do daty powstania spornego obiektu, to jednak zgodnie ze stanowiskiem zawartym w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 163/21 wątpliwości w tym zakresie należało rozstrzygnąć na korzyść inwestora. Tym samym zasadnie Sąd I instancji uznał, że nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, skoro organ wyczerpał możliwości jednoznacznego ustalenia daty powstania spornego obiektu, a ustalony stan faktyczny pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania dowodów, niejako do skutku, który będzie zgodny z interesem skarżącego. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skarżący kasacyjnie w toku postępowania administracyjnego nie przedstawili natomiast dokumentów, które umożliwiałyby podważenie oceny dokonanej przez organy nadzoru budowlanego. Z kolei powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ. Brak jest zatem obowiązku po stronie organu powoływania biegłych, którzy zweryfikowaliby jego stanowisko i wyniki ustaleń w sprawie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać. Natomiast organ rozpoznający sprawę jako wyspecjalizowany w zakresie przedmiotu rozstrzygnięcia jest obowiązany samodzielnie zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Właściwe do rozpoznania sprawy organy nadzoru budowlanego zatrudniają bowiem pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu budownictwa, która umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie dotyczącym okresu powstania obiektu, jego stanu technicznego oraz zgodności z przepisami technicznymi, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w tym zakresie. W niniejszej sprawie orzekające organy prawidłowo uznały, że dla jej wyjaśnienia opinie biegłych nie będą konieczne. W sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego (art. 37, art. 40, art. 42 p.b. z 1974 r.). Prawidłowo zebrany materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy p.b. z 1974 r. Trafne jest stanowisko organów nadzoru budowlanego zaakceptowane przez Sąd I instancji, że w sytuacji gdy sporny obiekt został wzniesiony na trenie, który objęty był Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] uchwalonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej [...] nr [...] z dnia 2 października 1987 r. i obowiązującym do 31 grudnia 2003 r., który nie zabraniał tego typu zabudowy, jednocześnie obiekt ten nie narusza warunków technicznych, nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, jednocześnie brak było podstaw do wydania decyzji nakazującej dokonanie w obiekcie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, zasadnym było umorzenie postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI