II OSK 900/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na postanowienie Wojewody o odmowie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym, uznając, że takie postanowienie nie jest samodzielnie zaskarżalne do sądu administracyjnego.
Spółka C. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie WSA w Warszawie, które odrzuciło jej skargę na postanowienie Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda odmówił udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym dla inwestycji reklamowej. WSA odrzucił skargę, uznając, że postanowienie o zgodzie na odstępstwo nie jest samodzielnie zaskarżalne do sądu administracyjnego, a powinno być kwestionowane w ramach odwołania od decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez C. sp. z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło skargę spółki na postanowienie Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda odmówił udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym dla inwestycji polegającej na posadowieniu nośnika reklamowego. Sąd I instancji odrzucił skargę, opierając się na art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., argumentując, że postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym nie jest postanowieniem kończącym postępowanie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że takie postanowienie jest postanowieniem wpadkowym, wydawanym w toku postępowania, które może być zaskarżone łącznie z decyzją kończącą postępowanie, np. decyzją o pozwoleniu na budowę lub decyzją wydaną w postępowaniu legalizacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że postanowienie o zgodzie na odstępstwo od warunków technicznych, wydane w toku postępowania legalizacyjnego, nie jest samodzielnie zaskarżalne do sądu administracyjnego, a jego legalność może być badana w ramach odwołania od decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne. NSA stwierdził, że stanowisko WSA jest zasadne, a możliwość zaskarżenia postanowienia wpadkowego istnieje w ramach kontroli decyzji kończącej postępowanie. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie doszło do naruszenia prawa do sądu ani innych gwarancji konstytucyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie jest postanowieniem wpadkowym, wydawanym w toku postępowania, które nie kończy postępowania głównego i nie jest samodzielnie zaskarżalne do sądu administracyjnego. Można je kwestionować w ramach odwołania od decyzji kończącej postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd I instancji i NSA uznały, że postanowienie o zgodzie na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym, wydane w toku postępowania legalizacyjnego, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jest to postanowienie wpadkowe, które może być zaskarżone łącznie z decyzją kończącą postępowanie. Brak jest podstaw do bezpośredniego zaskarżenia takiego postanowienia do sądu administracyjnego, gdy istnieje możliwość jego kontroli w postępowaniu odwoławczym od decyzji kończącej postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.k. art. 57 § 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 141 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 142
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.t.k. art. 53 § 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
P.b. art. 48b § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 33 § 2 pkt 1 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49 § 1-5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Konstytucja RP art. 45 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie o zgodzie na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym, wydane w toku postępowania legalizacyjnego, nie jest samodzielnie zaskarżalne do sądu administracyjnego. Możliwość zaskarżenia takiego postanowienia istnieje w ramach odwołania od decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne.
Odrzucone argumenty
Postanowienie o zgodzie na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym jest postanowieniem kończącym sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i podlega bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym narusza prawo do sądu i zasadę jawności.
Godne uwagi sformułowania
postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. jest postanowieniem wpadkowym, na mocy którego właściwy organ wydaje zgodę na odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli, zatem nie kończy ono postępowania głównego postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji w postępowaniu legalizacyjnym organ dokonuje kontroli następczej, tzn. organ administracji ocenia czy, gdyby inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę, to uzyskałby pozwolenie na taką inwestycję jaką zrealizował, czy też nie.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności bezpośredniego zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowień wpadkowych wydawanych w toku postępowania, zwłaszcza w kontekście postępowań legalizacyjnych i przepisów szczególnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji postanowień o zgodzie na odstępstwo od przepisów ustawy o transporcie kolejowym, ale zasady dotyczące zaskarżalności postanowień wpadkowych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące zaskarżania postanowień wpadkowych.
“Kiedy można skarżyć postanowienie wpadkowe? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 900/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane VII SA/Wa 2213/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-02-09 II OZ 247/24 - Postanowienie NSA z 2024-06-13 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 58 par. 1 pkt 1, art. 3 par. 2, 2a i 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 13 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2213/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 lipca 2023 r., nr 784/SAAB/2023 w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 9 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2213/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 lipca 2023 r., nr 784/SAAB/2023, którym w sprawie dotyczącej legalizacji odmówiono udzielenia zgody na odstępstwo od przepisu art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 602 ze zm.), zwana dalej "u.t.k.", dla inwestycji: "nośnik reklamowy wolnostojący w postaci jednostronnej tablicy reklamowe o wymiarach 3,9 x 8 m mocowanej od słupa stalowego przytwierdzonego do bloku betonowego stojącego na gruncie, zlokalizowanego w W., [...], dz. nr ew. [...]". Sąd I instancji uwzględnił treść art. 3 § 2 pkt 1-9 i art. 3 § 3 p.p.s.a. oraz przywołał art. 57 ust. 2 u.t.k., który stanowił materialnoprawną podstawę wydania przez organ zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał, że postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. nie jest zaskarżalne w trybie zażalenia, gdyż nie wynika to wprost z ustawy o transporcie kolejowym, ani z Kodeksu postępowania administracyjnego, jak bowiem wynika z art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że katalog postanowień, na które może być wniesione zażalenie, jest zamknięty i organ orzekający w sprawie nie może go rozszerzać. W art. 142 K.p.a. ustawodawca przewidział, że postanowienia, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. W związku z powyższym nie przysługuje do sądu administracyjnego skarga na postanowienie, na które w administracyjnym toku instancji nie przysługuje zażalenie. Ponadto Sąd stwierdził, że postanowienia wydanego na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. nie można zaliczyć do katalogu postanowień kończących postępowanie, a także do postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. jest postanowieniem wpadkowym, na mocy którego właściwy organ wydaje zgodę na odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli, zatem nie kończy ono postępowania głównego, jest to postanowienie wydawane w toku procesu budowlanego i może ono zostać zaskarżone łącznie z decyzją kończącą postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Z tych względów Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 grudnia 2010 r. o sygn. akt II OW 74/10, na które to orzeczenie powołuje się skarżąca Spółka, w którym to Sąd ten wskazał, że uznaje, że orzeczenie w sprawie odstępstwa podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego jako postanowienie kończące sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyła skarżąca Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego postanowienia i ww. postanowienia Wojewody; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto zawnioskowano o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 57 ust. 1 i 2 u.t.k. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a., art. 61 § 1 i 3 K.p.a., art. 66 § 1 K.p.a. w związku z art. 48b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zwanej dalej "P.b.", w związku z art. 33 ust. 2 pkt 1 i 4 P.b. w związku z art. 48a ust. 1 P.b. w związku z art. 48b ust. od 1 do 4, art. 33 ust. 2 pkt 1 i pkt 4 P.b. w związku z art. 48b ust. 2 pkt 2 P.b., art. 49 ust. 1-5 P.b., art. 49e P.b. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi pomimo, że postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako postanowienie kończące sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.; 2) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej "p.u.s.a.", art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 57 ust. 1 i ust. 2 u.t.k. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 78 Konstytucji RP, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP: - przez odrzucenie skargi pomimo, że: (i) jednolite dotychczas orzecznictwo stwierdza, że postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako postanowienie kończące sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.; (ii) Sędzia WSA, który rozpoznał w niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego i postanowieniem z dnia 21 grudnia 2023 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego oraz Sędzia WSA, który wydał zarządzenie powołane w piśmie z dnia 10 stycznia 2024 r. informującym stronę skarżącą, że niniejsza sprawa zostanie rozpoznana w trybie uproszczonym, uznali, że postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo, wydane na podstawie art. 57 ust. 1 i 2 u.t.k., podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, - przez brak analizy przez niewykazanie kontroli zarzutów i argumentów skargi, dotyczących przepisów prawa, brak analizy orzecznictwa, - przez brak analizy, nieuwzględnienie praw i zasad zagwarantowanych w Konstytucji RP: prawa do sądu, prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, zasady równości, zasady demokratycznego państwa prawnego, a wady te nie pozwalają na kontrolę kasacyjną zaskarżonego postanowienia; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a., art. 133 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 48b ust. 2 pkt 2 P.b. w związku z art. 33 ust. 2 pkt 1 i 4 P.b. w związku z art. 57 ust. 1 i ust. 2 u.t.k. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a., art. 61 § 1 i 3 K.p.a., art. 66 § 1 K.p.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez: (i) błąd w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na str. 4, Sąd I instancji stwierdził: "(...) jest to postanowienie wydawane w toku procesu budowlanego i może ono zostać zaskarżone łącznie z decyzją kończącą postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę", a w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest udzielenia zgody na odstępstwo, w celu legalizacji tablicy reklamowej, a nie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, (ii) błąd w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na str. 1, Sąd I instancji stwierdził: "Spółka C. Sp. z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie (...) odmawiające udzielenia zgody na odstępstwo w sprawie legalizacji nośnika reklamowego (...)", podczas gdy w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest udzielenie zgody na odstępstwo, a nie w sprawie legalizacji, (iii) sprzeczność ustaleń faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na str. 1 jest zapis o sprawie legalizacji, a na str. 4 jest zapis o sprawie udzielenia pozwolenia na budowę", a wady te nie pozwalają na kontrolę kasacyjną postanowienia, wady te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ spowodowały (błędne) stwierdzenia na str. 3 i 4 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia: "(...) postanowienia wydanego na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym nie można zaliczyć do katalogu postanowień kończących postępowanie (...)" oraz: "(...) Postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym jest postanowieniem wpadkowym, na mocy którego właściwy organ wydaje zgodę na odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli, zatem nie kończy ono postępowania głównego (...)", spowodowały odrzucenie skargi pomimo, że postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jako postanowienie kończące sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.; 4) art. 58 § 3 p.p.s.a., art. 90 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 122 p.p.s.a., w związku z art. 106 § 1 p.p.s.a. i art. 106 § 2 zdanie 1 i 2 p.p.s.a., w związku z art. 48b ust. 2 pkt 2 P.b. w związku z art. 33 ust. 2 pkt 1 i 4 P.b., w związku z art. 57 ust. 1 i 2 u.t.k., w związku z art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. przez rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym, nieuwzględnienie prawa do sądu i zasady jawności rozprawy sądowej, gwarantowanych Konstytucją RP, pozbawienie skarżącego uprawnień procesowych: prawa do zapoznania się ze sprawozdaniem sędziego (art. 106 § 1 p.p.s.a.), prawa do zgłoszenia ustnie swoich żądań i wniosków oraz składania wyjaśnień, wskazywania podstaw prawnych i faktycznych swych żądań i wniosków (art. 106 § 2 zdanie 1 i 2 p.p.s.a.) przez brak analizy i oceny, czy rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym gwarantuje realizację prawa do sądu, a więc jawnego rozpoznania, które zapewnia wszechstronne przeprowadzenie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego działania, brak analizy i oceny, czy rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym gwarantuje realizację funkcji wymiaru sprawiedliwości zgodnie ze standardami konstytucyjnymi pomimo, że: - strona skarżąca złożyła wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie, - zagadnienia prawne rozpoznawane w niniejszej sprawie dotyczyły uprawnienia do poddania kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego, a strona skarżąca nie miała możliwości przedstawić swego stanowiska w ww. kwestii przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nie mogła nawet domyślać się, że skład Sędziów WSA orzekających w niniejszej sprawie zakwestionuje uprawnienie do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo, wydanego na podstawie art. 57 ust. 1 i 2 u.t.k, jako postanowienia kończącego sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ Sędzia WSA, który rozpoznał w niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego oraz Sędzia WSA, który wydał zarządzenie powołane w piśmie z dnia 10 stycznia 2024 r. informujące stronę skarżącą, że niniejsza sprawa zostanie rozpoznana w trybie uproszczonym, uznali, że postanowienie w przedmiocie udzielenia zgody na odstępstwo, wydane na podstawie art. 57 ust. 1 i 2 u.t.k., podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, - brak sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego uniemożliwi skarżącemu przedłożenie dokumentów wymaganych, wg postanowienia organu nadzoru budowlanego nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, a w razie niewykonania postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę, - niniejsza sprawa powinna być rozpoznana na jawnej rozprawie z zachowaniem gwarancji konstytucyjnych i uprawnień procesowych należnych skarżącemu: prawa do zapoznania się ze sprawozdaniem sędziego (art. 106 § 1 p.p.s.a.), prawa do zgłoszenia ustnie swoich żądań i wniosków oraz składania wyjaśnień, wskazywania podstaw prawnych i faktycznych swych żądań i wniosków (art. 106 § 2 zdanie 1 i 2 p.p.s.a.), a wady te nie pozwalają na kontrolę kasacyjną postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł aby przedmiotowa sprawa była tego rodzaju, że wymagałaby rozpoznania na rozprawie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. nie zalicza się do katalogu postanowień kończących postępowanie, a także do postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jak wskazał Sąd I instancji, postanowienie wydane na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. jest postanowieniem wpadkowym, na mocy którego właściwy organ wydaje zgodę na odstępstwo od warunków usytuowania budynków i budowli, zatem nie kończy ono postępowania głównego, jest to postanowienie wydawane w toku procesu budowlanego i może ono zostać zaskarżone łącznie z decyzją kończącą postępowanie "w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę". Ta ocena Sądu I instancji jest o tyle zasadna, o ile postanowienie Wojewody zapadło w trakcie trwającego postępowania legalizacyjnego. Z akt sprawy wynika zaś, że postanowienie Wojewody zapadło w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r., Nr 1801/2022, nałożył na skarżącą Spółkę obowiązek przedstawiania określonych dokumentów, w tym zgody wymaganej na podstawie art. 57 ust. 2 u.t.k. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko nie wyklucza możliwości poddania merytorycznej ocenie ww. postanowienia Wojewody, w tym przez Sąd Administracyjny. Taka bowiem możliwość istnieje w związku z prawem do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu legalizacyjnym, a następnie w wyniku zaskarżenia decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu legalizacyjnym. Tym samym nie znajduje potwierdzenia argumentacja skargi kasacyjnej odwołująca się do naruszenia prawa do sądu, prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji, zasady równości i zasady demokratycznego państwa prawnego. Ma rację Sąd I instancji, że przepisy prawa nie przewidują możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 57 ust. 1 u.t.k. To zaś implikuje określone skutki prawnoprocesowe. W takiej sytuacji zgodnie z art. 142 K.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Dla tej oceny nie ma znaczenia argumentacja skargi kasacyjnej wskazująca, że Sąd I instancji posłużył się sformułowaniem, iż postanowienie Wojewody zostało wydane "w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę". Należy wskazać, że w postępowaniu legalizacyjnym organ dokonuje kontroli następczej, tzn. organ administracji ocenia czy, gdyby inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę, to uzyskałby pozwolenie na taką inwestycję jaką zrealizował, czy też nie. Postępowanie legalizacyjne związane jest zatem z przesłankami do zatwierdzenia projektu budowlanego. Decyzja legalizująca samowolę budowlaną wydawana w postępowaniu legalizacyjnym jest w istocie odpowiednikiem decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2016 r., II OSK 2480/14). Dlatego to, że Sąd I instancji posłużył się ww. sformułowaniem nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy, ponieważ w jego ogólnym zakresie mieści się także "prowadzenie postępowania legalizacyjnego". Ponadto należy wskazać, że to, iż art. 57 ust. 1 u.t.k. stanowi lex specialis względem art. 9 P.b. nie stanowi podstawy do nadania rozstrzygnięciu wydawanemu na podstawie ww. przepisu szczególnego odmiennej istoty odstępstw od warunków technicznych. Uwzględniając zaś tę istotę rozstrzygnięcia w przedmiocie zgody na odstępstwo od warunków technicznych, w praktyce orzeczniczej, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykształcił się akceptowany pogląd, zgodnie z którym pomimo braku przysługujących od takich rozstrzygnięć środków odwoławczych, można je poddać instancyjnej kontroli, ale w sprawie głównej, tj. na etapie postępowania odwoławczego (por. wyroki NSA: z 24 marca 2000 r., IV SA 1940/99; z 14 maja 2003 r., II SA/Kr 1719/99; z 25 lipca 2008 r., II OSK 905/07; z 17 grudnia 2009 r., II OSK 1714/08; z 26 czerwca 2012 r., II OSK 529/11; z 5 lipca 2012 r., II OSK 683/11; Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 94-95). Nie dzieje się to jednak w każdej sprawie z urzędu; lecz tylko w sytuacji gdy strona na etapie postępowania odwoławczego zawnioskuje o zbadanie legalność udzielonej zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Możliwość oceny legalności postanowienia o wyrażeniu zgody na odstępstwo uzasadnia ciężar zagadnienia jakiego dotyczy to postanowienie oraz to, że powinno zawierać ocenę, czy odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie powoduje zagrożeń – w okolicznościach niniejszej sprawy zagrożeń, o jakich mowa w art. 57 ust. 1 u.t.k. (por. odpowiednio wyrok NSA z 20 marca 2018 r., II OSK 1340/16). Oczywiście nie można wykluczyć możliwości zaskarżenia postanowienia w przedmiocie zgody na odstępstwo od warunków technicznych do Sądu Administracyjnego, jednak powinno to być podyktowane okolicznościami konkretnej sprawy, tj. czy np. takie postanowienie nie zapadło w trakcie i na potrzeby konkretnej sprawy. Nie można bowiem dopuścić aby strona postępowania została pozbawiona możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia w drodze sądowej. Takie właśnie postulaty wynikają także z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym przywołanego w skardze kasacyjnej postanowienia NSA o sygn. akt II OW 74/10, w którym na tle sporu kompetencyjnego jedynie dodatkowo wskazano, że "rozpatrzenie wniosku o odstępstwo może nastąpić jeszcze przed wystąpieniem przez inwestora o pozwolenie na budowę, co oszczędzi inwestorowi poniesienia znacznych trudów i kosztów w razie, gdyby okazało się, że taka zgoda nie zostanie mu udzielona. Orzekający w niniejszej sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje przy tym, iż orzeczenie w sprawie odstępstwa podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (postanowienie kończące sprawę w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.)" – por. także postanowienie NSA z 26 października 2009 r., II OSK 1662/09, w którym zwrócono uwagę na okoliczność, że stosowny wniosek został złożony wyprzedzająco co do ewentualnego wystąpienia o wydanie decyzji w sprawie pozwolenia na budowę. W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia, że na tle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, a dotyczącego art. 57 ust. 1 u.t.k., jednolicie wykształcił się pogląd prawny, który w każdym przypadku dopuszcza zaskarżalność postanowienia w przedmiocie zgody na odstępstwo od warunków technicznych bezpośrednio do sądu administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionego powyżej wywodu taka dopuszczalność zależy od okoliczności konkretnej sprawy, a mianowicie, czy została stworzona, tak jak w niniejszej sprawie, możliwość poddania ocenie legalności takiego postanowienia w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej np. w trakcie postępowania legalizacyjnego. Jeżeli postanowienie na podstawie art. 57 ust. 1 u.t.k. zostało wydane w toku i na potrzeby postępowania legalizacyjnego, to brak jest podstaw do skutecznego twierdzenia, że takie postanowienie zostało wydane w "samodzielnej sprawie". Dlatego Sąd I instancji na gruncie niniejszej sprawy niewadliwie ocenił, że zaskarżone postanowienie Wojewody nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sąd administracyjny, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Tej zaś oceny nie podważają wskazywane w skardze kasacyjnej okoliczności, że Sąd I instancji rozpoznał wniosek skarżącej Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewody, jak i to, że Sąd I instancji skierował przedmiotową sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym. Ze swej istoty postanowienie Sądu Administracyjnego wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie przesądza o dopuszczalności skargi, lecz dotyczy wyłączenie istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego; zaś wstępna ocena Sądu I instancji, że przedmiotowa sprawa kwalifikowała się do rozpoznania poza rozprawą (w trybie uproszonym) nie zmienia faktu, że zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, co też miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że nieuwzględnienie wniosku strony skarżącej o rozpoznanie skargi na rozprawie naruszało jej prawo do sądu. Na każdym bowiem etapie postępowania Sąd Administracyjny może badać istnienie przesłanek do odrzucenia skargi, w tym po skierowaniu sprawy do rozpoznania na rozprawę, czy też poza nią, np. w trybie uproszczonym. Mając powyższe na względzie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI